Meren, bossen en middernachtzon in Finland

Finland telt bijna 188.000 meren en is voor driekwart bos

Volgens de landmeetkundige dienst liggen er in Finland bijna 188.000 meren die groter zijn dan vijfhonderd vierkante meter, en is ongeveer driekwart van de oppervlakte bos. Er wonen 5,6 miljoen mensen op een gebied vier keer zo groot als Nederland. Dat verklaart de stilte. Dit artikel behandelt de meren, de bossen en het licht in de zomer, met afstanden, kosten en de regels die hier voor iedereen gelden.

Iedereen mag in Finland vrijwel overal lopen en overnachten

Finland kent het jokamiehenoikeus, het recht dat iedereen zich vrij in de natuur mag bewegen, ook op grond van anderen: wandelen, zwemmen, bessen en paddenstoelen plukken en een nacht in een tent staan is toegestaan. Wat niet mag: in tuinen of op akkers komen, open vuur maken zonder toestemming van de eigenaar en afval achterlaten. Bij verhoogd bosbrandgevaar geldt een landelijk vuurverbod, dat bij het weerbericht wordt aangekondigd. Op de aangelegde vuurplaatsen bij de parken mag je wel stoken; het hout ligt er gestapeld.

In het Saimaa-meer in Finland leeft een eigen zeehondensoort

In het zuidoosten ligt het Saimaa-merenstelsel van ongeveer 4.400 vierkante kilometer, waarin de Saimaa-ringelrob leeft, een zoetwaterrob die nergens anders voorkomt. Er zijn er naar schatting vier- tot vijfhonderd, vooral rond het Nationaal Park Linnansaari. Om die dieren te beschermen gelden er in het voorjaar beperkingen op visnetten en op varen langs bepaalde oevers; die staan met borden aangegeven en er wordt op gehandhaafd. Een huisje aan het water kost 80 tot 200 euro per nacht en een roeiboot hoort er vaak bij; kanoverhuur kost 30 tot 50 euro per dag. Lappeenranta en Imatra zijn de steden aan dit meer, en de hele streek heet in het toerisme Lakeland.

Boven de poolcirkel in Finland gaat de zon weken niet onder

In Lapland blijft de zon van eind mei tot eind juli boven de horizon, en hoe verder noordelijk hoe langer. In het zuiden gaat ze wel onder, maar wordt het in juni niet echt donker. Dat verandert een vakantie, want je kunt om elf uur 's avonds nog wandelen of varen. Neem wel verduisterend materiaal mee, want niet elke accommodatie heeft goede gordijnen en slapen bij vol daglicht valt tegen. Voor wie het noorderlicht wil zien is juist de winter het seizoen; in de zomer is het daarvoor te licht. In Rovaniemi op de poolcirkel legt het Arktikum-museum uit hoe dat werkt, voor rond de 18 euro.

De Karhunkierros in Oulanka in Finland is 82 kilometer lang

In het Nationaal Park Oulanka bij de oostgrens ligt de Karhunkierros-wandelroute, de bekendste meerdaagse route van het land, ongeveer 82 kilometer lang, met hangbruggen over de stroomversnellingen van de Kitkajoki-rivier en open hutten onderweg. Wandelen kost niets en de hutten zijn gratis te gebruiken; je neemt je eigen slaapzak en voedsel mee. Reken op vier tot zes dagen. Let op dat er in juli in het noorden veel muggen en knutten zijn: een muggennet over de hoed is dan geen overdrijving maar standaarduitrusting. Wie een kortere versie wil, loopt de Pieni Karhunkierros van 12 kilometer als dagtocht.

Lemmenjoki in het noorden van Finland is grotendeels weglos

In het noorden ligt het Nationaal Park Lemmenjoki van bijna 3.000 vierkante kilometer, waar nauwelijks wegen doorheen lopen. Er wonen Sami-rendierhouders en er is vanaf de negentiende eeuw goud gezocht; enkele goudwassers werken er nog steeds. Toegang is gratis en er staan open hutten. Dit is geen gebied voor een eerste wandeltocht, want er is geen bereik, de afstanden zijn groot en de rivieroversteken hangen af van het waterpeil. Ga met ervaring of met een gids en laat je route achter bij het bezoekerscentrum. Oostelijker liggen het Inari-meer met de Sami-dorpen eromheen en het Nationaal Park Urho Kekkonen, waar de UKK-route doorheen loopt; westelijker ligt Pallas-Yllästunturi met de schoonste lucht die in Europa wordt gemeten.

Bij Helsinki ligt Nuuksio op drie kwartier

Ten noordwesten van Helsinki, bij Espoo, ligt het Nationaal Park Nuuksio met naaldbos, rotsen en tientallen kleine meren, met bus en trein in ongeveer drie kwartier te bereiken. Toegang is gratis. Er lopen gemarkeerde routes van 2 tot 17 kilometer, met vuurplaatsen en droge toiletten onderweg. Dit is de eenvoudigste manier om de Finse natuur te zien zonder een lange reis, al is het in het weekend duidelijk drukker dan in de parken verder weg. Het drinkwater van de hoofdstad komt overigens van 120 kilometer verderop uit het Päijänne-meer, door een tunnel die in de jaren zeventig door het graniet is geboord.

Er staan in Finland meer sauna's dan auto's

Het land telt naar schatting ruim drie miljoen sauna's op 5,6 miljoen inwoners, en de saunacultuur staat sinds 2020 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. Bij een gehuurd huisje hoort er vrijwel altijd een. In het openbaar gaat men doorgaans naakt en gescheiden per geslacht; in gemengde publieke sauna's draag je een badpak. Een publieke sauna kost 10 tot 25 euro. Na afloop gaat men het meer in, ook als dat 16 graden is, en dat went minder snel dan de Finnen doen voorkomen.

Praktisch voor een reis naar Finland

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer tweeënhalf uur op Helsinki; naar Lapland is het daarna nog een uur vliegen of een nachttrein van twaalf uur, waarin je ook een auto kunt meenemen. Finland betaalt met de euro en vrijwel alles gaat met de kaart. Aan de zuidwestkust liggen Turku en de Åland-eilanden in de Oostzee, met veerboten van enkele uren. Juni tot augustus geeft 18 tot 25 graden in het zuiden en licht tot diep in de nacht; het water in de meren haalt 18 tot 22 graden. September kleurt het bos in twee weken volledig, wat in het noorden ruska heet en de rustigste reisperiode is. In de winter is het donker en tot min 30 graden koud, met een heel ander aanbod aan activiteiten.