Vakantie aan de Middellandse Zee, van Spanje tot Kroatië

Tussen Spanje en Kroatië liggen vier kusten die weinig op elkaar lijken

De Middellandse Zee is ongeveer 2,5 miljoen vierkante kilometer groot, maar het deel dat met de auto of een korte vlucht bereikbaar is, loopt van Noordoost-Spanje via Zuid-Frankrijk en Italië tot de Kroatische kust. Die vier kusten verschillen in prijs, watertemperatuur, soort strand en drukte. Dit artikel zet ze naast elkaar, met rijafstanden, seizoenen en prijsniveaus, en behandelt aan het eind wat er verder langs dezelfde zee ligt.

De Costa Brava is de dichtstbijzijnde kust met zandstranden

Vanaf de Franse grens loopt de Costa Brava met rotsige inhammen in het noorden en lange zandstranden bij Tossa de Mar, Lloret de Mar en Blanes in het zuiden. Vanuit Nederland rijd je er in twaalf tot veertien uur heen, of je vliegt in twee uur; Girona in het achterland heeft een joodse wijk uit de middeleeuwen. Het water is van juni tot september 21 tot 26 graden en een eenvoudig hoofdgerecht kost 12 tot 18 euro. In juli en augustus is het er vol en zijn de prijzen op hun hoogst; in mei, juni en september is het aangenaam en aanzienlijk goedkoper. Dit is de kust met de meeste voorzieningen per kilometer.

De Franse kust is duurder en heeft vaker kiezel dan zand

Tussen de Spaanse grens en Italië ligt eerst een vlakke kust met brede zandstranden en lagunes, en vanaf de Rhônedelta de Côte d'Azur met kiezelstranden en steile kapen. Nice heeft een kiezelstrand van zeven kilometer, Cannes een zandstrand met een filmfestival in mei, en daartussen ligt Monaco. Rijden vanuit Nederland duurt tien tot twaalf uur en het water haalt 20 tot 25 graden. Reken op 18 tot 30 euro voor een hoofdgerecht in de Provençaalse kustplaatsen en meer in de bekende badplaatsen. In Monte Carlo kun je het Casino van buiten bekijken en het Prinselijk Paleis binnen voor rond de 10 euro; eind mei ligt de stad plat voor de Grand Prix van de Formule 1. Let op dat veel stranden hier grof kiezel zijn, waardoor badschoenen geen luxe zijn, en dat de kustweg in augustus dagelijks vaststaat.

De Italiaanse kusten verschillen onderling het meest

Italië heeft aan de westkant zandstranden met dennenbossen, in het midden steile rotskusten en aan de oostkant lange vlakke stranden aan de Adriatische Zee. Van de bergen naar de zee is het vaak nog geen uur rijden. Vanuit Nederland is het elf tot vijftien uur rijden, afhankelijk van hoe ver zuidelijk je gaat, of twee uur vliegen. Het water is van juni tot oktober 22 tot 27 graden. Betaalde stranden met bedden en parasol kosten 20 tot 45 euro per dag; publieke stranden ertussen zijn gratis maar hebben geen voorzieningen. In het achterland van Toscane liggen Florence, waar de Medici-familie de renaissance financierde, en de Etruskische grafvelden van Cerveteri en Tarquinia, die sinds 2004 op de UNESCO-werelderfgoedlijst staan.

De Kroatische kust heeft het helderste water en de minste zandstranden

De oostelijke Adriatische kust bestaat vrijwel volledig uit kalksteen: helder water, weinig zand, veel kiezel en rotsplaten met trappen. Er liggen meer dan duizend eilanden voor de kust, waaronder Hvar en Korčula, en de Kornati-archipel is een Nationaal Park. Vanuit Nederland rijd je in dertien tot zestien uur, of je vliegt in twee tot tweeënhalf uur. Het water haalt van juni tot september 22 tot 26 graden en sinds 2023 wordt er in euro's betaald. Pula heeft een Romeins amfitheater, Split een paleis uit de vierde eeuw en Dubrovnik een complete stadsmuur; landinwaarts liggen de watervallen van Krka en de meren van Plitvice. Prijzen liggen iets onder het Italiaanse niveau, behalve in de bekendste kustplaatsen in het hoogseizoen.

De Sloveense kust is maar 46 kilometer lang

Tussen Italië en Kroatië heeft Slovenië een kuststrook van nog geen vijftig kilometer, met Koper als havenstad, Izola als vissersplaats en Piran als het mooiste stadje, gebouwd op een landtong met het Venetiaanse Tartini-plein in het midden. Rondlopen kost niets en het strand is er rotsplaat met trappen. Bij Strunjan ligt de hoogste kliflijn van deze zee boven een natuurreservaat met zoutpannen. Vanaf de kust loopt het Parenzana-pad, een fietsroute over een opgeheven spoorlijn van ruim honderd kilometer die Triëst met de Kroatische kust verbond. Ljubljana ligt op een uur rijden, wat de kust bruikbaar maakt als tussenstop.

Het zeewater is pas vanaf juni echt aangenaam

De Middellandse Zee warmt langzaam op: in mei is het water 17 tot 20 graden, in juli 24 tot 26 en in september nog steeds 23 tot 25, terwijl de lucht dan al is afgekoeld. September is daarmee de beste maand voor wie wil zwemmen zonder hitte en drukte. Mei en juni geven aangename lucht maar fris water. Wie in de meivakantie gaat, moet weten dat zwemmen dan voor de meeste mensen te koud is, ook al is het buiten 22 graden.

Deze zee heeft nauwelijks getij

Het verschil tussen eb en vloed bedraagt hier volgens de zeedienst doorgaans 20 tot 40 centimeter, tegen 2 tot 4 meter aan de Atlantische kust. Er zijn dus geen droogvallende platen en geen strand dat 's middags twee keer zo breed is. Dat maakt het strandgebruik voorspelbaar, want je plek blijft de hele dag hetzelfde. Het betekent ook dat de zee zichzelf slecht ververst en dat kwallen na een periode van aanlandige wind dagenlang kunnen blijven; plaatselijke vlaggen op het strand geven dat aan.

In juli en augustus verdubbelen de prijzen

Het hoogseizoen loopt op deze kusten van half juli tot eind augustus, wanneer ook de Fransen, Italianen en Spanjaarden zelf vakantie hebben. Accommodaties kosten dan twee tot drie keer zoveel als in juni of september. Let op dat rond 15 augustus, een feestdag in vrijwel alle landen aan deze zee, de kustwegen en veerdiensten het drukst van het jaar zijn en restaurants zonder reservering vol zitten. Wie flexibel is, verplaatst de reis twee weken en betaalt de helft.

Verderop langs dezelfde zee liggen de eilanden en de oostkust

Malta ligt op ruim drie uur vliegen en heeft in Valletta de Sint-Janscokathedraal met twee schilderijen van Caravaggio en het Grootmeesterspaleis van de Hospitaalridders; de tempels van Ħaġar Qim en Mnajdra dateren van rond 3600 voor Christus en zijn daarmee ouder dan de piramides. Op Kreta ligt het Minoïsche paleis van Knossos, en Rhodos heeft een middeleeuwse stad die eveneens UNESCO-werelderfgoed is. Cyprus heeft bij Paphos de mozaïeken van het Huis van Dionysos, het Grieks-Romeinse theater van Kourion, het schiereiland Akamas en stranden als Nissi Beach en Coral Bay; het water is daar in oktober nog 26 graden. In Turkije is Antalya met de oude kern Kaleiçi het startpunt voor de Lycische Weg, een wandelroute van ruim 500 kilometer langs de kust met het Taurusgebergte erachter. Voor al deze bestemmingen geldt: vliegen duurt drie tot vier uur en het seizoen loopt er een maand langer door dan bij ons.

De zuidelijke en oostelijke oever vragen meer voorbereiding

Tunesië heeft met Carthago, het Bardo-museum in Tunis en de badplaatsen Hammamet en Djerba een kust die zich op Europese bezoekers richt, met in het binnenland het zoutmeer Chott el Jerid aan de rand van de Sahara. In Egypte ligt Alexandrië met de moderne Bibliotheek uit 2002 en de catacomben van Kom el Shoqafa uit de tweede eeuw, met westelijker Marsa Matrouh en de oorlogsgraven van El Alamein uit de Tweede Wereldoorlog. Israël heeft Tel Aviv met zijn stadsstrand en de Carmelmarkt, het Eretz Israel Museum en noordelijker de kruisvaardersstad Akko. Libanon heeft Byblos, een van de oudste onafgebroken bewoonde steden ter wereld, plus Sidon en Jounieh. De Algerijnse kust bij Algiers, Oran en Bejaia met het Gouraya-park en de kliffen bij Jijel is vrijwel toeristenvrij, met de Romeinse ruïnes van Tipaza als bekendste plek. Kijk voor deze landen altijd eerst het actuele reisadvies na, want dat wisselt en het bepaalt ook of je verzekering dekt. De bekende Marokkaanse badplaatsen als Agadir, El Jadida en Safi liggen overigens niet aan deze zee maar aan de Atlantische kust, net als Casablanca met de Hassan II-moskee.

Praktisch

Met de auto ben je vanuit Nederland bij de dichtstbijzijnde van deze kusten in tien uur en bij de verste in zestien. Spanje, Frankrijk, Italië, Slovenië, Kroatië en Malta betalen met de euro. In Frankrijk, Spanje en Italië zijn de snelwegen tolwegen: reken op 60 tot 120 euro enkele reis. April tot juni en september tot oktober geven 20 tot 28 graden en aanzienlijk lagere prijzen. Juli en augustus lopen op naar 30 tot 36 graden. Van november tot maart is het aan deze kusten 10 tot 16 graden, sluit een deel van de badplaatsen en zijn het vooral bestemmingen voor wandelen en steden.