Culinair genieten en snorkelen rond de Ionische Eilanden

Wat er in dit water leeft, en wat niet

Rond de Ionische Eilanden wordt veel gesnorkeld, en in de meeste stukken erover staat dat het water helder is en dat er kleurrijke vissen zwemmen. Dat klopt allebei, maar het zegt weinig over wat je hier werkelijk kunt zien. Er zijn twee dingen die je vooraf moet weten: wat de Middellandse Zee niet heeft, en welk dier hier wel voorkomt en vrijwel nergens anders in Europa. Daarna gaat dit stuk over wat er op het land te eten en te drinken valt, want ook daar zitten dingen bij die alleen van deze eilanden komen.

Koraalriffen zijn er niet, zeegrasvelden wel

Reisteksten beloven soms koraalriffen bij Antipaxos of Meganisi. Die zijn er niet: de tropische rifformaties waar dat woord naar verwijst komen in de Middellandse Zee niet voor, en wie daarop rekent stapt teleurgesteld het water uit. Wat er wel is, is minstens zo interessant. Grote delen van de bodem bestaan uit zeegrasvelden van Posidonia oceanica, een plant die alleen in deze zee groeit en die als kraamkamer voor vis dient. Die velden lopen door tot ongeveer 40 meter diepte en de planten groeien maar een paar centimeter per jaar, zodat een beschadigd veld tientallen jaren nodig heeft om terug te komen. Boven zo'n veld zie je zeenaalden, zeebaarzen en octopussen, en het is meteen te herkennen aan de donkere banen onder het oppervlak. Let op dat die velden kwetsbaar zijn: ga er niet in staan en gooi er geen anker in.

De monniksrob is hier nog, en dat is bijzonder

In de wateren rond Kefalonia, Ithaka en de kleine eilanden daartussen, zoals Kalamos, leeft de mediterrane monniksrob, een van de zeldzaamste zeezoogdieren van Europa. Volwassen dieren worden ruim 2 meter lang en wegen tot zo'n 300 kilo. Onderzoek wijst erop dat de Ionische dieren een genetisch aparte groep vormen van de robben in de Egeïsche Zee. Je ziet ze zelden, want ze schuilen overdag in zeegrotten. Kom je er toch een tegen, houd dan afstand en ga niet achter het dier aan; verstoring bij de grotten is een van de redenen dat het slecht met de soort gaat. Datzelfde geldt voor de zeegrotten zelf, die er verlaten uitzien maar het vaak niet zijn.

Zakynthos is een zeepark met regels

De baai van Laganas op Zakynthos is het belangrijkste broedgebied van de onechte karetschildpad in de Middellandse Zee en valt onder een nationaal marien park. In delen van de baai mag niet gevaren of gezwommen worden, elders geldt een snelheidslimiet, en op de broedstranden mag je 's nachts niet komen. Houd er verder rekening mee dat Navagio Beach, het strand met het scheepswrak, wegens instortingsgevaar gesloten is voor bezoekers tot en met 31 oktober 2026. Boten mogen tot op vijftig meter naderen en verder niet. Boek je een boottocht, controleer dan dat de aanbieder dat ook zo vertelt.

Robola groeit op de hellingen van de Ainos

Kefalonia heeft een eigen witte wijn met een beschermde oorsprongsbenaming. Volgens de registers van de Griekse wijnbouw is Robola sinds 1982 erkend, verbouwd op ongeveer 180 hectare tussen 175 en 800 meter hoogte op de kalksteenhellingen rond het Ainosgebergte. Die berg is met ruim 1.600 meter het hoogste punt van de Ionische Eilanden. De druif staat sinds de twaalfde eeuw op het eiland en is er waarschijnlijk door de Venetianen gebracht. De wijn is droog en citrusachtig en wordt op het eiland zelf bij vis gedronken. Een fles kost in een dorpswinkel doorgaans tussen de 8 en 15 euro, een fractie van wat je er thuis voor betaalt.

Verdea is de wijn die alleen Zakynthos maakt

Zakynthos heeft zijn eigen traditionele wijn, Verdea, gemaakt van inheemse druiven waarvan Skiadopoulo de bekendste is. Het is geen moderne, frisse witte wijn maar een geoxideerd type dat twee tot drie jaar op vat blijft en daardoor amberkleurig wordt. Een fles kost op het eiland ongeveer 8 euro. Dat betekent ook dat hij niet iedereen bevalt. Wie een strakke sauvignon verwacht schrikt van de eerste slok. Proef hem daarom eerst in een taverne voordat je een kist mee naar huis neemt; hij hoort bij scherpe kaas en gezouten vis en veel minder bij een terras in de zon.

Op Corfu eet je gerechten die je elders in Griekenland niet vindt

De Corfiotische keuken komt uit de Venetiaanse tijd en dat proef je. Sofrito is kalfsvlees in een saus van witte wijn, knoflook en peterselie. Pastitsada is een stoofpot van haan of kalf met kaneel en kruidnagel, geserveerd op dikke macaroni. Bourdeto is vis in een rode saus met flink wat pittige paprikapoeder. Deze drie staan op vrijwel elke kaart op het eiland en op vrijwel geen enkele kaart op Kreta of de Cycladen, en een hoofdgerecht kost in een dorpstaverne meestal 10 tot 15 euro. Vraag naar het gerecht van de dag: de stoofpotten sudderen twee tot drie uur en worden 's ochtends gemaakt, dus tegen de avond zijn ze op.

De kumquat is hier door een Engelsman geplant

De likeur die in elke souvenirwinkel op Corfu staat komt van een vrucht die hier niet vandaan komt. De Britse botanicus Sidney Merlin plantte rond 1860 de eerste kumquatboompjes op zijn landgoed bij Dassia, in de tijd dat de eilanden een Brits protectoraat waren. Inmiddels is de Corfiotische kumquat een beschermd streekproduct, met een jaarproductie van ongeveer 140 ton, vooral in het noorden van het eiland rond het dorp Nymfes. De likeur wordt van de schil gemaakt en bestaat in een heldere en een oranje variant. Koop hem bij een producent in het noorden in plaats van in de haven, dan weet je wat je meeneemt.

Wanneer en waar je het beste snorkelt

Ga vroeg in de ochtend het water in. De Ionische Zee ligt er dan het gladst bij en het zicht is op zijn best; vanaf een uur of elf komt in de zomer vaak wind op en wordt het water troebeler bij de kust. Rotskusten met stenen en zeegras leveren meer op dan een zandstrand, waar simpelweg minder te zien is. Myrtos op Kefalonia is daarom fotogenieker dan bruikbaar, want het loopt steil af en staat vaak op deining; de rotsbaaien rond Agios Nikitas op Lefkas en langs Paxos zijn een betere keuze, net als de zuidkust van Kythira. Het seizoen loopt van eind mei tot begin oktober; in mei en juni is het water nog fris genoeg om zonder shirt snel af te koelen. Neem eigen spullen mee als je vaker gaat, want huren kost al gauw 10 tot 15 euro per dag en de maskers uit de strandwinkel lekken.