De mooiste stranden van Kreta, van Elafonissi tot Vai

Het roze zand van Elafonissi komt van schelpjes, niet van koraal

Elafonissi ligt op de zuidwestpunt van Kreta, 76 kilometer van Chania en ruim twee uur rijden over bergwegen met haarspeldbochten. De roze kleur komt van vergruisde kalkskeletjes van eencelligen en schelpen die met het zand zijn gemengd; koraalriffen komen in de Middellandse Zee niet voor. De lagune tussen het strand en het eilandje ervoor is 30 tot 50 centimeter diep en bij aflandige wind waad je er zo doorheen. Toegang is gratis en parkeren kost rond de 5 euro; een set bedden met parasol 10 tot 15 euro. Het gebied valt onder Natura 2000 en zand meenemen is verboden. Let op: de parkeerplaats loopt voor 11.00 uur vol, er rijdt vanaf Chania maar één bus per dag die rond half acht vertrekt, en op de smalle weg terug staat het in de namiddag stil.

Falassarna is drie kilometer breed en ligt vol in de wind

Falassarna ligt aan de westkust op 59 kilometer van Chania, achter het schiereiland Gramvousa. Het strandgebied bestaat uit meerdere baaien over een lengte van ongeveer 3 kilometer, met Pachia Ammos als de breedste. Aan de noordkant liggen de resten van de antieke havenstad Falassarna uit de vierde eeuw voor Christus, met een volledig uit de rots gehakte haven die door het opstuwen van het land nu 6 meter boven zeeniveau ligt. De opgraving is vrij toegankelijk en het strand is gratis; bedden kosten 10 tot 15 euro. Vanaf een uur of twee waait er een aflandige wind, wat het strand geliefd maakt bij surfers maar minder geschikt voor luchtbedden. De zonsondergang is hier het argument om te blijven: dit is de westkant van het eiland.

Naar Balos ga je per boot of over een onverharde weg

De lagune van Balos ligt op de noordwestpunt, met wit zand en water dat over honderden meters tot je knieën komt. De boot vanuit Kissamos doet er een uur over en kost 27 tot 35 euro retour, doorgaans met een stop bij Gramvousa, waar een Venetiaans fort uit 1579 op 137 meter boven de zee staat; die klim duurt 20 tot 30 minuten. De andere route is een onverharde weg van 8 kilometer vanaf Kaliviani, gevolgd door een afdaling van ongeveer een kilometer over een steenpad. Let op: de meeste huurcontracten sluiten schade op die weg uit en er is op het strand geen schaduw, geen kraan en maar één kantine. Neem twee liter water per persoon mee.

Bij Vai staat het grootste palmbos van Europa

Vai ligt aan de oostkust op 24 kilometer van Sitia en 9 kilometer van Palekastro. Het bos telt naar schatting enkele duizenden exemplaren van de Kretenzische dadelpalm Phoenix theophrasti, een soort die alleen hier en op een paar plekken in het Middellandse Zeegebied groeit. Het is het grootste natuurlijke palmbos van Europa. Parkeren kost 2 tot 5 euro, bedden 10 tot 15 euro en er is een kantine. Let op: het bos zelf is afgesloten om de wortels te beschermen, dus je loopt er niet doorheen maar langs; kamperen en open vuur zijn verboden sinds de brand die in 1990 een deel van het bos verwoestte. Reken op twee uur rijden vanaf Heraklion.

Preveli bereik je via vijfhonderd treden

Preveli ligt aan de zuidkust op 37 kilometer van Rethymno, waar de Megalopotamos-rivier tussen de kliffen in de Libische Zee uitmondt. Langs de rivier staan palmen, en door dat zoete water kun je landinwaarts pootjebaden terwijl je aan de andere kant in zee ligt. Vanaf de bovenste parkeerplaats daal je over ruim vijfhonderd treden af, 15 tot 20 minuten naar beneden en een half uur terug omhoog; parkeren kost rond de 2 euro. Wie dat niet wil, neemt de boot vanaf Plakias voor 10 tot 15 euro. Het Preveli-klooster op 5 kilometer vraagt rond de 4 euro entree en is van 9.00 tot 19.00 uur open. Let op: in augustus 2010 brandde een groot deel van het palmbos af; het is hersteld, maar de schaduw is er dunner dan foto's van voor die tijd suggereren.

Seitan Limania is mooi en niet ongevaarlijk

Seitan Limania, ook Stefanou Beach genoemd, ligt op het schiereiland Akrotiri, 22 kilometer van Chania, als een smalle inham tussen rotswanden van tientallen meters. Het water is turquoise en de strook zand is maar een paar meter breed. Toegang is gratis. Vanaf de parkeerplaats loopt een onverhard pad steil naar beneden, 10 tot 15 minuten af en het dubbele terug; stevige schoenen zijn hier geen overbodige luxe. Let op: er zijn geen voorzieningen, geen schaduw en geen toezicht, terwijl er bij noordenwind een sterke zuigende stroming in de inham staat waarbij al meerdere keren mensen zijn verdronken. Ga bij wind niet het water in.

Glyka Nera is alleen te voet of per boot bereikbaar

Glyka Nera betekent zoet water, en die naam komt van de bronnen die onder de kiezels door de zeebodem omhoog komen; het bovenste laagje water is er merkbaar kouder en zoeter. Het strand ligt aan de zuidkust tussen Loutro en Chora Sfakion, in een gebied zonder doorgaande weg. Te voet is het 35 tot 45 minuten over een klifpad vanaf Chora Sfakion, met een paar blootgestelde stukken. De boot kost 5 tot 10 euro enkele reis en vaart meerdere keren per dag tussen Loutro, Chora Sfakion en Agia Roumeli. Er is één taverne in het hoogseizoen. De bodem loopt steil af en bestaat uit grove kiezels, dus met kleine kinderen is dit geen handige keuze.

De grotten van Matala zijn graven, geen hippiehuizen

Matala ligt aan de zuidkust op 68 kilometer van Heraklion. De grotten in de kalksteenwand zijn in de Romeinse tijd als grafkamers uitgehakt; dat er in de jaren zestig en zeventig hippies in woonden kwam er ruim anderhalf millennium later bij. Tegenwoordig is het terrein een afgesloten archeologische site. Entree kost rond de 4 euro en het is doorgaans van 10.00 tot 17.00 uur open; het strand ervoor is gratis, met bedden voor 10 tot 15 euro. In juni draait het gratis Matala Beach Festival en is het dorp vol. Phaistos ligt op 11 kilometer, wat een strandochtend en een Minoïsch paleis op één dag mogelijk maakt.

Agia Pelagia ligt beschut als het elders waait

Agia Pelagia ligt 20 kilometer ten westen van Heraklion in een diepe baai tussen kliffen, met uitzicht over de Egeïsche Zee. Doordat de baai naar het noordoosten wegdraait, blijft het water er kalm terwijl de rest van de noordkust bij meltemi golven heeft; dat maakt het in juli en augustus een van de weinige bruikbare noordstranden. Het zand is grof en het water loopt geleidelijk af. Bedden kosten 12 tot 20 euro en er staan tavernes langs de kade waar een maaltijd 15 tot 25 euro per persoon kost. Vanaf Heraklion rijd je er in een half uur heen, en Knossos ligt op 25 kilometer voor wie de middag wil vullen.

Bij Frangokastello staat een fort uit 1371 op het zand

Frangokastello ligt aan de zuidkust, 12 kilometer oostelijk van Chora Sfakion. De Venetianen bouwden het fort tussen 1371 en 1374 tegen piraten en opstandige Sfakioten; de vierkante muren met hoektorens staan vrijwel direct achter het strand. Het fort is tegen een paar euro te bezoeken en het strand is gratis, met ondiep en snel opwarmend water dat met kinderen prettig is. Eind mei wordt hier rond zonsopgang soms de Drosoulites gezien, een luchtspiegeling van schimmen die over het vlakke land trekken en die volgens de overlevering de gevallenen van de slag van 1828 zijn. De streek is dun bebouwd: reken op een handvol tavernes, weinig schaduw en 35 kilometer over een bergweg vanaf Rethymno.