Kreta, het grootste eiland van Griekenland

De fresco's in het paleis van Knossos zijn kopieën

Wat je in Knossos, 5 kilometer ten zuiden van Heraklion, aan de muren ziet hangen, zijn replica's; de originele beschilderde pleisterfragmenten liggen in het Archeologisch Museum in de stad. Bovendien zijn hele muren en zuilen tussen 1900 en 1930 in beton herbouwd door Arthur Evans, naar zijn eigen interpretatie van de Minoïsche bouwkunst. Dat maakt het bezoek niet minder de moeite waard, maar je kijkt naar een reconstructie en niet naar een ruïne. Het paleis wordt sinds Evans aan koning Minos en het labyrint van de Minotaurus gekoppeld; wat de Minoërs zelf van dat verhaal vonden weet niemand, want hun schrift is nooit ontcijferd. Dit artikel behandelt Kreta van west naar oost, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Het gecombineerde kaartje bestaat niet meer

Dat combinatiekaartje voor Knossos en het Archeologisch Museum van Heraklion staat nog in veel reisgidsen, maar het wordt niet meer verkocht. Je betaalt nu apart: rond de 20 euro voor Knossos in het hoogseizoen en 12 euro voor het museum, in de winter allebei de helft. Knossos is dagelijks open van 8.00 tot 20.00 uur in de zomer en tot 15.30 uur in de winter. Reken op anderhalf uur op het terrein en twee uur in het museum. Ga voor 9.00 uur: er is nauwelijks schaduw en vanaf tien uur staan de bussen er. Vanaf Heraklion is het twintig minuten met de stadsbus. Wie meer Minoïsch wil zien rijdt door naar Phaistos in de Messara-vlakte, 62 kilometer zuidelijker en met 8 euro een stuk goedkoper.

De Samariakloof loopt maar één kant op en je komt terug per boot

De Samariakloof in het Samaria National Park is 16 kilometer lang en begint bij Xyloskalo op het Omalos-plateau op 1.230 meter, aan een trap die naar de bodem daalt tussen de toppen van de Lefka Ori, de Witte Bergen. Je loopt naar Agia Roumeli aan de Libische Zee en kunt niet terug: er is geen weg. Halverwege ligt de Poort, waar de wanden tot drie meter naderen. Entree kost rond de 5 euro en de kloof is doorgaans van 1 mei tot half oktober open, afhankelijk van het weer. Reken op vijf tot zeven uur lopen, plus een boot en een bus terug. Let op: je moet voor een vast tijdstip binnen zijn en er wordt aan beide uiteinden geteld. Neem 2 liter water en schoenen met profiel mee.

Het roze zand van Elafonisi is beschermd

Aan de zuidwestpunt ligt Elafonisi, een lagune met ondiep water en zand dat door vergruisde schelpjes roze kleurt. Het is beschermd natuurgebied en zand meenemen is verboden. Toegang is gratis, parkeren kost rond de 5 euro. Vanaf Chania is het 76 kilometer, ruim twee uur over bergwegen met haarspeldbochten. Kom vroeg, want de parkeerplaats loopt voor 11.00 uur vol en de weg terug is smal. Bij aflandige wind waait het water uit de lagune weg en kun je naar het eilandje waden. De lagune van Balos bij Gramvousa in het noordwesten werkt hetzelfde en is per boot vanaf Kissamos eenvoudiger te bereiken dan over de onverharde weg.

Spinalonga bij Elounda was een leprakolonie, geen natuurgebied

Het vestingeilandje Spinalonga voor de noordoostkust is in 1579 door Venetianen versterkt en diende van 1904 tot 1957 als kolonie voor mensen met lepra. De huisjes, de winkelstraat en het ziekenhuis staan er nog. Entree kost rond de 8 euro en het is van april tot oktober dagelijks open van 9.00 tot 18.00 uur. De boot vanaf Elounda en Plaka duurt 10 tot 20 minuten en kost 10 tot 15 euro retour; vanaf Agios Nikolaos ben je langer onderweg. Reken op anderhalf uur. Neem een hoed mee: er is op het eiland geen schaduw en geen kraan. Het weversdorp Kritsa ligt 15 kilometer landinwaarts en is een goede aanvulling op dezelfde dag.

De Venetiaanse haven van Chania heeft een Egyptische vuurtoren

De havenkom van Chania is in de veertiende eeuw door Venetianen aangelegd; de vuurtoren aan het eind van de pier is in de jaren dertig van de negentiende eeuw in Egyptische stijl herbouwd, tijdens een korte periode van Egyptisch bestuur. Rondlopen is gratis en de pier is dag en nacht toegankelijk; het is ruim 500 meter heen. Achter de haven ligt een net van steegjes met Venetiaanse en Ottomaanse gevels. Let op: de terrassen aan de kade zijn twee keer zo duur als twee straten landinwaarts, voor hetzelfde eten. In Rethymno, 60 kilometer oostelijker, staat met de Fortezza uit 1573 het best bewaarde Venetiaanse fort van het eiland.

In het binnenland groeien druiven die je elders niet vindt

Rond Archanes, 15 kilometer ten zuiden van Heraklion, liggen de wijngaarden van het eiland. De rode kotsifali en de witte vidiano zijn Kretenzische rassen die buiten dit eiland vrijwel nergens worden geplant; een proeverij bij een domein kost 10 tot 20 euro en gaat doorgaans op afspraak. Hoger op de Psiloritis ligt het herdersdorp Anogeia op 740 meter, bekend om zijn weefwerk en zijn lyra-muziek. Van daaruit rijd je naar de Ideon-grot op 1.500 meter, waar Zeus volgens de mythe is opgegroeid; de grot is gratis en vraagt een klim van twintig minuten. Let op: boven de 1.000 meter is het ook in augustus 's avonds fris en valt het mobiele bereik weg.

De noordkust ligt in juli en augustus in de wind

In de hoogzomer waait de meltemi over de Egeïsche Zee, een droge noordenwind die op de noordkust kracht 5 tot 7 kan halen. Dan liggen er golven op de stranden, varen boten naar Spinalonga en Gramvousa niet uit en staan parasols scheef. De zuidkust aan de Libische Zee ligt in de luwte van de bergen en is dan juist rustig, al is het er heter. Dat is de reden om bij een verblijf in juli en augustus naar de zuidkant te kijken. Toegang tot de stranden is overal gratis; een ligbed met parasol kost 10 tot 20 euro per dag.

Kreta is groter dan reizigers inschatten

Kreta meet volgens het Griekse bureau voor de statistiek ruim 8.300 vierkante kilometer en is van west naar oost ongeveer 260 kilometer lang, met een bergketen ertussen: de Lefka Ori komen tot 2.454 meter en het Idagebergte met de Psiloritis tot 2.456 meter. Van Elafonisi in het westen naar het palmenstrand van Vai in het oosten rijd je vier uur. Dat betekent dat je niet vanuit één plaats alles kunt doen. De noordelijke doorgaande weg tussen Chania, Rethymno, Heraklion en Agios Nikolaos is snel; alles daarbuiten, zoals de klim naar het Lassithi-plateau, is bochtig en kost het dubbele aan tijd. Een huurauto kost 35 tot 60 euro per dag. Let op de geiten op de bergwegen, ook op de doorgaande route, en rijd daar 's nachts niet hard.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer drie en een half uur op Heraklion of Chania. Er is ook een nachtboot vanaf Piraeus die er negen uur over doet en met een hut 60 tot 110 euro kost. Griekenland betaalt met de euro. Mei, juni, september en oktober geven 22 tot 29 graden en zee die vanaf juni aangenaam is. In juli en augustus is het 30 tot 36 graden en zijn de stranden en de prijzen op hun hoogst. Van november tot maart is het 14 tot 18 graden, regent het en sluit een groot deel van de badplaatsen volledig.