Witte dorpjes, blauwe koepels en zonsondergang op Santorini

Santorini is de rand van een ingestorte vulkaan

Santorini, in het Grieks ook Thera, meet 76 vierkante kilometer en telt ongeveer 15.500 inwoners. De halvemaanvorm is volgens de geologische dienst het overblijfsel van een uitbarsting rond 1600 voor Christus, waarbij het midden van het eiland instortte en de zee de krater in liep. Het is daarmee het zuidelijkste van de Cycladen en het enige waar je op een caldeira woont. De witte dorpen staan op de rand van die krater, 150 tot 300 meter boven het water. Dit artikel behandelt de dorpen, de stranden en de vulkaan, met entreeprijzen, openingstijden, looptijden en de uren waarin het onmogelijk druk is.

Oia is tussen zes en negen uur 's avonds overvol

Oia ligt op de noordpunt en kijkt recht op de zonsondergang uit. In de anderhalf uur ervoor stroomt het dorp vol met duizenden bezoekers uit het hele eiland en van de cruiseschepen; vanaf Fira is het 11 kilometer en een half uur met de bus voor rond de 2 euro. Rondlopen kost niets. Wie de zonsondergang wil zien vanaf de ruïne van het Byzantijnse kasteel, staat er anderhalf uur van tevoren. Overdag, tussen negen en elf uur 's ochtends, zijn dezelfde straatjes vrijwel leeg. Dat verschil is groter dan welke foto ook laat zien. Onder het dorp ligt het haventje Amoudi met visrestaurants, bereikbaar over ongeveer 300 treden.

Tussen Fira en Oia loopt een pad van tien kilometer

Over de kraterrand loopt een pad van Fira naar Oia, ongeveer 10 kilometer, deels geplaveid en deels over aarde en steen, via Firostefani en Imerovigli. Lopen kost niets. Reken op drie tot vier uur met 300 meter stijgen en dalen. Er is onderweg schaduw noch water buiten die twee dorpjes halverwege. Ga voor acht uur 's ochtends op pad; in juli en augustus is deze route na tien uur af te raden.

De kabelbaan naar de oude haven kost zes euro per rit

Vanaf Fira gaat een kabelbaan van de kraterrand naar de oude haven 220 meter lager, waar de bootjes naar de vulkaan vertrekken. De baan is in 1979 aangelegd en heeft zes cabines. Een enkeltje kost rond de 6 euro; de baan rijdt doorgaans van acht uur 's ochtends tot tien uur 's avonds. Daarnaast is er een trap van 580 treden en worden er ezels aangeboden. Let op: er geldt een gewichtsgrens voor die dieren en het toezicht daarop is beperkt; wie twijfelt, neemt de kabelbaan of loopt. De trap is bovendien glad en de ezels gebruiken hem ook.

Op Nea Kameni loop je de krater in

Midden in de caldeira liggen de twee zwarte eilandjes Nea Kameni en Palea Kameni, die door latere uitbarstingen zijn opgebouwd; Nea Kameni is pas sinds de zeventiende eeuw boven water en de laatste uitbarsting dateert van 1950. Een boottocht vanaf de oude haven kost 25 tot 40 euro per persoon en de toegang tot het eiland rond de 5 euro. Vanaf de aanlegsteiger loop je in een half uur over los gruis naar de kraterrand op 130 meter; er is geen schaduw en de zwarte steen wordt gloeiend heet, dus stevige schoenen en water zijn er geen luxe. Veel tochten stoppen daarna bij Palea Kameni, waar je naar een baai met warm zwavelhoudend water zwemt dat badkleding bruin kleurt.

Akrotiri is in 1967 blootgelegd

Aan de zuidkant van het eiland ligt Akrotiri, een stad die bij de grote uitbarsting onder een dikke laag as verdween en daardoor met huizen van twee verdiepingen, straten en fresco's bewaard is gebleven. Spyridon Marinatos begon er in 1967 met graven; de opgraving ligt onder een dak. Entree kost rond de 12 euro en het is dagelijks open, doorgaans van half negen tot acht in de zomer. Reken op anderhalf uur. Dit is de beste optie op een hete dag, want binnen is het uit de zon en de wind. De fresco's zelf hangen grotendeels in Athene; in het Archeologisch Museum van Fira staat wat er op het eiland is gebleven.

De stranden zijn zwart, en dat zwart wordt gloeiend heet

Kamari en Perissa aan de oostkust bestaan uit zwarte vulkanische kiezels en zand en worden gescheiden door de Mesa Vouno, de berg waarop het Hellenistische en Romeinse Thera ligt. Ze zijn breed en er is horeca, maar er is nauwelijks natuurlijke schaduw en op blote voeten loop je er midden op de dag niet. Ligbedden kosten 15 tot 30 euro per set per dag. Het water haalt van juni tot oktober 22 tot 26 graden Celsius. Let op: het Rode Strand bij Akrotiri wordt met borden afgeraden wegens steenslag van de wand erboven; ga daar niet onder de klif liggen, hoe goed de foto ook is.

De wijnstokken groeien in korfvorm plat over de grond

Op het eiland waait het hard en regent het weinig. Wijnboeren vlechten de ranken daarom tot lage korven waarin de druiven binnenin beschut hangen, een methode die je vrijwel nergens anders ziet. De belangrijkste druif is de assyrtiko, die op deze bodem droge, zuurrijke witte wijn geeft; van ingedroogde druiven maken ze de zoete vinsanto. Een proeverij op een wijnhuis kost 15 tot 30 euro per persoon en gaat doorgaans van elf tot zonsondergang; Santo Wines bij Pyrgos is het grootste en het drukst rond zonsondergang. Reken op anderhalf uur. Pyrgos zelf is het hoogste dorp van het eiland, met een kasteelruïne en Byzantijnse kerken, en veel rustiger dan Oia.

Het kraanwater is hier niet drinkbaar

Het eiland heeft geen zoetwaterbronnen van betekenis en draait op ontzilt zeewater. Dat is geschikt voor douchen en afwassen, maar wordt niet als drinkwater geleverd. Praktisch: koop flessenwater, dat 0,50 tot 1 euro per anderhalve liter kost in de supermarkt en het vier- tot achtvoudige op een terras. Dat geldt ook voor koffie zetten en tandenpoetsen als je gevoelig bent. In de zomer verbruik je hier meer water dan je gewend bent; sla vooruit in.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer drieënhalf uur rechtstreeks in het zomerseizoen; de luchthaven ligt 6 kilometer van Fira. Vanaf Athene vaart de snelle boot in vier uur en de gewone in zeven, en aankomen gebeurt in de haven van Athinios, waar het bij elke afvaart druk is met bussen en taxi's. Griekenland betaalt met de euro. Mei, juni, september en oktober geven 22 tot 28 graden en zijn duidelijk aangenamer dan de zomerpiek. In juli en augustus is het 30 tot 35 graden en liggen er dagelijks cruiseschepen, waardoor de dorpen tussen tien en zes vol staan. In de winter is het 12 tot 16 graden en sluit een groot deel van de hotels.