Schildpadden spotten op Zakynthos met excursies en bescherming

Zakynthos is de belangrijkste broedplaats van de Middellandse Zee

In de baai van Laganas, aan de zuidkant van het eiland, komt elk jaar een groot deel van alle onechte karetschildpadden van de Middellandse Zee aan land om eieren te leggen. Daarom werd hier in 1999 het Nationaal Marien Park van Zakynthos ingesteld, het eerste in zijn soort in Griekenland. Dat betekent regels: voor boten, voor strandbezoekers en voor wat u 's avonds op het strand doet. Dit artikel legt uit hoe u de dieren ziet zonder ze te schaden.

De caretta caretta is groot en traag aan land

Een volwassen onechte karetschildpad meet ongeveer 80 tot 100 centimeter en weegt 70 tot 180 kilo. Ze worden pas na twintig tot dertig jaar geslachtsrijp, en een vrouwtje keert doorgaans terug naar het strand waar ze zelf uit het ei kwam. Per seizoen legt zo'n vrouwtje meerdere nesten van gemiddeld rond de 100 tot 120 eieren. Volgens het park worden er in de baai van Laganas jaarlijks meer dan duizend nesten geteld. De temperatuur van het zand bepaalt het geslacht van de jongen: warmer zand geeft meer vrouwtjes, en dat is precies waarom opwarming hier een probleem vormt.

Het seizoen bepaalt wat u kunt zien

Van eind mei tot begin augustus komen de vrouwtjes 's nachts aan land om te leggen. Van ongeveer half juli tot in oktober kruipen de jongen uit en gaan ze naar zee, ook grotendeels in het donker. Overdag ziet u volwassen dieren in het water van de baai, waar ze tussen het zeegras foerageren en gemiddeld elke vijf tot tien minuten bovenkomen om te ademen; het water is er zelden dieper dan 10 meter. Dat is het hele jaar door mogelijk maar het talrijkst in het broedseizoen. In september en oktober zijn de meeste dieren weer vertrokken.

De regels op de nestenstranden zijn streng

De vier belangrijkste nesteststranden liggen in de baai, over een kustlijn van ongeveer 5 kilometer: Gerakas, Kalamaki, Daphni en Sekania. Dat laatste is het belangrijkste van allemaal en volledig gesloten voor bezoekers. Op de andere geldt dat ze bij zonsondergang dichtgaan en pas bij zonsopgang weer open zijn. Overdag mag u er komen, maar niet graven, geen parasols met puntige stokken in het zand steken buiten de aangewezen zone, en niet op de gemarkeerde nesten lopen. Er zijn boetes van tientallen tot honderden euro's en er wordt op gehandhaafd door parkopzichters.

Op het water gelden zones en snelheden

De baai is verdeeld in zones. In de strengste zone mogen helemaal geen boten komen; in de andere geldt een maximumsnelheid van enkele knopen, juist omdat botsingen met schroeven een belangrijke doodsoorzaak zijn. Boottochten vertrekken uit Laganas, Keri en Agios Sostis, vaak met een glazen bodem, en duren twee tot vier uur voor rond de 20 tot 35 euro per persoon. Kies een aanbieder die de zoneregels uitlegt voordat u vaart. Wie u belooft dat u met de schildpadden kunt zwemmen of ze kunt aanraken, houdt zich niet aan de regels.

Het eilandje Marathonisi is de klassieke stop

Marathonisi ligt midden in de baai en heeft de vorm van een schildpad, wat de bijnaam verklaart. Het eilandje meet ongeveer 500 meter in doorsnede; aan de ene kant liggen kliffen met grotten, aan de andere een zandstrand dat zelf nestplaats is. Boten leggen er kort aan. Op het zandgedeelte gelden dezelfde regels als op het vasteland: niet graven, niet buiten de paden. Let op: in juli en augustus liggen er tientallen boten tegelijk, en die drukte is precies waar het park mee worstelt. Ga vroeg in de ochtend, voor negen uur.

Wat het zeegras met het geheel te maken heeft

De bodem van de baai bestaat voor een groot deel uit velden van Posidonia, het zeegras van de Middellandse Zee. Die velden zijn het foerageergebied van de schildpadden en tegelijk de kraamkamer voor vis; ze groeien uiterst langzaam, enkele centimeters per jaar. Ankers van pleziervaartuigen rukken die velden kapot en een litteken heeft tientallen jaren nodig om te herstellen. Daarom zijn er in delen van de baai vaste boeien in plaats van ankerplaatsen. Wie zelf een boot huurt, gebruikt die boeien.

Wat u zelf kunt doen

Het meeste effect heeft licht. Jonge schildpadden oriënteren zich op de heldere horizon boven zee; verlichting van strandtenten, telefoons en zaklampen stuurt ze landinwaarts, waar ze doodgaan. Gebruik op nesteststranden 's avonds geen wit licht en fotografeer zonder flits. Verder: laat geen afval en geen strandmeubilair achter, want daar raken dieren in verstrikt, en meld een gewonde of gestrande schildpad bij de opzichters in plaats van hem zelf te verplaatsen. Er zijn informatiecentra van natuurorganisaties, doorgaans open van 10.00 tot 20.00 uur in het seizoen, waar u dat kunt melden en waar de uitleg vaak gratis is.

Praktisch

Zakynthos heeft een luchthaven op ongeveer tien minuten van Laganas; de vlucht vanaf Nederland duurt zo'n drieënhalf uur. Griekenland betaalt met de euro. Een huurauto kost 30 tot 50 euro per dag, maar de baai is ook met de bus goed te bereiken. Mei tot juli is het beste moment voor het broedseizoen, augustus en september voor de uitkomende jongen. In juli en augustus is het op het eiland het drukst en het heetst, met temperaturen rond de 33 graden. Wie vooral voor de schildpadden komt, kiest juni of september: minder mensen, meer kans op rust bij de nesten.