Varen over Lough Ree en wandelen langs het Royal Canal

Varen op Lough Ree begint in Athlone in County Westmeath

De stad ligt op de plek waar de Shannon het meer uit komt, en vanaf de kade daar vertrekken rondvaartboten en huurboten. Noordwaarts kom je langs eilandjes als Hare Island en Inchcleraun, en na ongeveer een uur varen bij Hodson Bay aan de westoever. Een rondvaart van anderhalf uur kost rond de 20 euro per persoon; een dagboot huren begint bij ongeveer 200 euro en een weekcruiser buiten het hoogseizoen bij 900 tot 1.200 euro. Een vaarbewijs is niet nodig, wel krijg je instructie bij vertrek. Ierland betaalt met de euro.

De Royal Canal Greenway loopt dwars door County Westmeath

Over het jaagpad van het kanaal tussen Dublin en de Shannon ligt sinds 2021 een doorlopende wandel- en fietsroute van ongeveer 130 kilometer, de langste van Ierland. Het pad is vlak, verhard en autovrij, en loopt langs sluizen, bruggen en aquaducten. Het kanaal werd tussen 1790 en 1817 aangelegd en raakte binnen enkele decennia in onbruik toen de spoorlijn ernaast werd geopend. Fietsen huren kost 20 tot 30 euro per dag in Mullingar. Toegang kost niets en het pad is het hele jaar begaanbaar, wat het een van de weinige routes maakt die een natte dag overleven.

De Vikingen gebruikten het meer als doorgangsroute

Vanaf de negende eeuw voeren Noorse schepen de Shannon op tot in dit meer, dat hun toegang gaf tot het binnenland en een ankerplaats bood. De kloosters op de eilanden werden daarbij meermaals geplunderd, en dat is een van de redenen dat er ronde torens werden gebouwd. Bij opgravingen aan de oevers zijn graven en voorwerpen uit de negende en tiende eeuw gevonden; volgens de nationale musea gaat het om enkele tientallen vondsten. Wat je nu ziet zijn vooral de kloosterruïnes die het hebben overleefd; de sporen van de vikingen zelf liggen in musea, onder meer in Athlone. Het kasteel daar behandelt die geschiedenis in zijn tentoonstelling, dagelijks vanaf 10.00 uur voor rond de 8 euro.

Langs het kanaal in County Westmeath broeden ijsvogel en fuut

De oevers staan vol riet, lisdodde en watermunt, en dat trekt vogels aan: futen op het open water, rietzangers in de kant en met geluk een ijsvogel, die als een blauwe flits langsschiet. Tussen 6.00 en 9.00 uur zie je soms een otter. In het water zitten snoek en brasem, en langs het pad vliegen libellen en vlinders. De beste tijd om te kijken is tussen zonsopgang en een uur of negen, voor de fietsers komen. Een verrekijker is hier nuttiger dan een camera. Kijken kost niets en kan het hele jaar; van november tot maart zijn de vogels het best zichtbaar, want dan staat het riet laag.

De eilanden van Lough Ree liggen verdeeld over drie graafschappen

Het meer raakt aan Westmeath, Longford en Roscommon, en de eilanden horen dus niet allemaal bij hetzelfde gebied. Inchcleraun, ook Quaker Island genoemd, hoort bij Longford en draagt de resten van een klooster uit de zesde eeuw met zes of zeven kerkjes, ruim veertienhonderd jaar oud. Saints Island heeft een middeleeuwse kloosterruïne en is via een smalle landtong te bereiken; vanaf de weg loop je er in 20 minuten heen. Aan de westoever, in Roscommon, ligt Rindoon: een middeleeuwse stad met muur, poort en kerk die in de veertiende eeuw werd verlaten. Let op: naar de eilanden kom je alleen met een eigen of gehuurde boot, er is geen dienstregeling en bij de meeste eilanden geen steiger, dus je stapt over op de rotsen.

De dorpen aan het kanaal liggen deels buiten County Westmeath

Mullingar is de grootste plaats aan het kanaal binnen dit graafschap en het logische begin- of eindpunt. Namen die vaak in hetzelfde rijtje staan, zoals Maynooth, Kilcock en Enfield, liggen in County Kildare, en Ashtown ligt al in Dublin. Dat is geen bezwaar, maar wel iets om te weten als je een dagtocht plant: van Mullingar naar Maynooth is het ruim 60 kilometer over het pad, oftewel vier tot vijf uur fietsen. Binnen Westmeath zelf liggen kleinere plaatsen als Ballynacargy en Thomastown aan de route, met een pub en weinig meer. Bevoorraad in Mullingar.

Over het kanaal door County Westmeath gingen turf, kolen en bouwmateriaal

Het was bedoeld als transportader tussen de hoofdstad en het westen, en er voeren jarenlang boten met turf, steenkool, graan en bouwstenen; een trekschuit legde ongeveer 5 kilometer per uur af. Passagiersboten deden er in de jaren twintig van de negentiende eeuw ruim een dag over naar Dublin, met overnachting onderweg. De spoorlijn die in de jaren veertig van de negentiende eeuw pal naast het kanaal werd aangelegd, maakte daar snel een einde aan; goederen en passagiers stapten over op de trein. De sluizen, bruggen en aquaducten die je nu passeert zijn daarmee bijna twee eeuwen oud en grotendeels origineel.

De sluiswachtershuisjes in County Westmeath staan er nog

Bij veel sluizen staat een klein huis van plaatselijke steen uit de jaren rond 1800 waar de sluiswachter woonde; die moest dag en nacht beschikbaar zijn om boten door te laten, ook om drie uur 's nachts. De huisjes hebben allemaal ongeveer dezelfde plattegrond, want ze zijn naar één ontwerp gebouwd. Een deel staat leeg, een deel is verbouwd tot woonhuis of vakantieverblijf. Ze zijn niet van binnen te bezoeken, maar ze vormen onderweg herkenningspunten: als je er een ziet, weet je dat er een sluis aankomt. Tussen twee sluizen zit op dit traject doorgaans 2 tot 4 kilometer. Bij enkele sluizen staan informatieborden over hoe het bedienen in zijn werk ging.

Wat je moet weten voordat je op Lough Ree in County Westmeath vaart

Lough Ree is ongeveer 105 vierkante kilometer groot en op sommige plekken ondiep met rotsen net onder de oppervlakte; de vaargeul is met boeien aangegeven en daar blijf je binnen. Bij harde wind bouwt zich op het open water in korte tijd stevige golfslag op. Kijk het weerbericht na voordat je uitvaart en houd rekening met een wind die in de middag aantrekt. Zwemvesten zitten bij de huur en draag ze ook. Aanleggen kan bij de openbare steigers, die gratis zijn; in Athlone en Hodson Bay zijn havens met water en stroom.

Praktisch in County Westmeath

Athlone ligt 125 kilometer van Dublin, anderhalf uur rijden, en aan de spoorlijn naar Galway; Mullingar ligt 80 kilometer van de hoofdstad met een trein in vijftig minuten. Voor de oevers en de kleine aanlegplaatsen heb je een auto nodig. Mei tot en met september geeft 15 tot 20 graden en de meeste droge dagen; het vaarseizoen loopt van maart tot oktober. In de winter ligt de bootverhuur stil en blijft de greenway over. Het binnenland is minder winderig dan de kust, maar op een meer van deze omvang merk je dat verschil op het water nauwelijks.