Braccianomeer, natuur en cultuur op een steenworp van Rome

Op dit meer zijn motorboten verboden, maar autovrij is het niet

Het Braccianomeer levert drinkwater aan Rome en is daarom beschermd: boten met een verbrandingsmotor mogen er niet varen. Rond het meer lopen echter gewone wegen met verkeer; het kleinere Lago di Martignano verderop is wel vrijwel autovrij en alleen te voet, per fiets of met een pendeldienst bereikbaar. Het is een vulkanisch kratermeer van ongeveer 57 vierkante kilometer en 165 meter diep, op 40 kilometer van Rome. Aan de oever liggen drie dorpen: Bracciano, Anguillara Sabazia en Trevignano Romano. Dit artikel behandelt het meer en de omgeving, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden. Italië betaalt met de euro.

Het kasteel van Bracciano staat er sinds 1470 in dezelfde vorm

Aan de zuidoever staat de vijfhoekige burcht Orsini-Odescalchi met vijf ronde torens, gebouwd tussen 1470 en 1485 voor de familie Orsini. Ze is nooit verwoest en is nog altijd particulier eigendom, wat in deze streek uitzonderlijk is. Entree kost rond de 12 euro en het kasteel is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 18.00 uur, met rondleidingen op vaste tijden. Reken op anderhalf uur. In de zalen hangen wapenrustingen en fresco's uit de vijftiende en zestiende eeuw. Let op: bij besloten feesten is het kasteel soms een hele dag dicht, dus kijk de agenda na.

Anguillara Sabazia staat op een rotspunt in het water

Dit dorp aan de zuidwestoever ligt op een tufsteenrots die het meer in steekt, met een middeleeuwse kern van steegjes en trappen achter een poort uit de zestiende eeuw en de collegiale kerk boven op de punt. Rondlopen kost niets; parkeren aan de rand kost 1 tot 2 euro per uur. Reken op anderhalf uur. Vanaf het hoogste punt kijk je over het hele meer tot aan Trevignano. Met de trein ben je er vanuit Rome in ongeveer een uur, en het station ligt op tien minuten lopen van de kern.

Zeilen en kanoën kan hier zonder motorlawaai

Door het motorverbod is het water stil en is er ruimte voor zeilboten, kano's en supboards. In de middag steekt er doorgaans een bries op die het zeilen aangenaam maakt; het meer wordt daarom ook voor wedstrijden gebruikt. Een kano of supboard huren kost 15 tot 30 euro per dag en een zeilboot met instructeur 50 tot 90 euro per dagdeel; de verhuurpunten liggen bij de drie dorpen en zijn van mei tot september open. Zwemmen mag bij de aangelegde strandjes; het water haalt in augustus 24 tot 26 graden en de oever is zwart vulkanisch zand.

Bij Vigna di Valle staat het oudste luchtvaartmuseum van Italië

Aan de zuidoever ligt op een voormalige watervliegtuigbasis het museum van de luchtmacht, met ruim tachtig toestellen in vier hangars, van vliegboten uit de jaren twintig tot straaljagers. De basis werd in 1904 aangelegd en het museum opende in 1977. Entree is gratis en het is van dinsdag tot zondag open van 9.30 tot 17.00 uur; op maandag gesloten. Reken op twee uur. Voor kinderen is de hangar met de watervliegtuigen het interessantst, want die staan op de plek waar ze ook werkelijk opstegen, met de helling naar het water er nog naast.

Vijfentwintig kilometer westelijker ligt de dodenstad van Cerveteri

Bij dit stadje richting de Tyrreense kust liggen honderden Etruskische graven uit de negende tot de derde eeuw voor Christus in de necropool van Banditaccia, deels als ronde grafheuvels met kamers erin die als woningen zijn ingericht, met stenen bedden en in de rots nagebootste dakbalken. Entree kost rond de 10 euro en het is van dinsdag tot zondag open van 8.30 tot 19.30 uur. Volgens Unesco staat het terrein sinds 2004 samen met Tarquinia op de werelderfgoedlijst. Reken op twee uur en neem een zaklamp mee, want in de kamers is het donker.

Het Lago di Martignano is alleen te voet of per fiets bereikbaar

Dit kleinere kratermeer op enkele kilometers ten oosten heeft geen doorgaande weg naar de oever: je parkeert boven en daalt in ongeveer twintig minuten af, of je neemt in het seizoen een pendelbusje. Toegang is gratis, parkeren boven kost 3 tot 5 euro per dag en het busje rijdt in het seizoen van 9.00 tot 19.00 uur. Er is een strandje, een kiosk en verder niets. Reken op een halve dag inclusief de klim terug, die in de middagzon zwaarder is dan de afdaling. Dit is de rustigste zwemplek van de streek, juist door die ontbrekende weg.

In 2017 zakte het meer zo ver dat de wateronttrekking werd stilgelegd

Na een droge zomer daalde het waterpeil met ruim anderhalve meter en kwamen oevers en oude constructies droog te liggen. De onttrekking voor de drinkwatervoorziening van Rome werd in augustus van dat jaar tijdelijk stopgezet. Sindsdien wordt het peil nauwlettend gevolgd. Voor bezoekers betekent dat: in droge zomers liggen de strandjes verder van de kant en is de oever stenig. Het water zelf blijft schoon; dit is een van de weinige meren in Midden-Italië waar zonder voorbehoud gezwommen mag worden.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer tweeënhalf uur op Rome; vanaf de stad rijdt de trein in ongeveer een uur naar Bracciano voor rond de 3 euro, met stops in Anguillara. Met de auto is het 40 kilometer over de weg naar Viterbo. Mei, juni en september geven 22 tot 28 graden en zijn het aangenaamst. In juli en augustus is het 32 tot 36 graden en komen Romeinen in het weekeinde massaal naar de oevers; doordeweeks is het dan rustig. Let op de autoluwe zones in de dorpskernen: parkeer buiten de poort, want de camera's staan er wel degelijk.