Bezoek Bolzano, Merano en de meren van Trentino

Bolzano is tweetalig en ligt in een dalkom van 262 meter

De stad heet ook Bozen en alles staat er in twee talen op de borden; in de stad zelf spreekt een ruime meerderheid Italiaans, terwijl in de dorpen eromheen Duits overheerst. Doordat ze in een kom ligt waar de lucht blijft hangen, is het hier in juli en augustus 32 tot 36 graden, warmer dan in Napels. Op de Waltherplatz staat de gotische dom met een dak van gekleurde tegels; van eind november tot begin januari staat er sinds 1990 de kerstmarkt, de oudste van Italië. Dit artikel behandelt Bolzano, Merano en de meren van Trentino, met entreeprijzen, reistijden en seizoenen. Italië betaalt met de euro.

Ötzi ligt in een gekoelde vitrine in het archeologisch museum

Twee Duitse wandelaars vonden dit lichaam op 19 september 1991 op het Tisenjoch op 3.210 meter. Het is ongeveer 5.300 jaar oud, draagt zestig tatoeages en had een koperen bijl bij zich; in 2001 bleek op een röntgenfoto dat er een pijlpunt in zijn linkerschouder zit. Entree kost rond de 15 euro en het museum is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 18.00 uur, in de zomer ook op maandag. Koop online een tijdvak, want de zaal met het lichaam is klein en er wordt in groepjes doorgelaten. Reken op twee uur. Het moderne kunstmuseum Museion aan de rivier is gratis op donderdagavond.

Vanaf Bolzano gaan drie kabelbanen de bergen in

De baan naar de Ritten brengt je in twaalf minuten van 260 naar 1.220 meter voor rond de 6 euro; boven sluit een smalspoortrammetje uit 1907 aan dat in twintig minuten naar Collalbo rijdt. De baan naar de Kohlern werd in 1908 aangelegd en geldt als de eerste kabelbaan ter wereld voor personenvervoer; de derde gaat naar Jenesien. Alle drie zitten in het gewone stadsvervoer en rijden ongeveer elk half uur. Op de Ritten liggen de Erdpyramiden, aarden zuilen met een steen als hoedje die door regen uit de moreneklei zijn uitgesleten; een pad ernaartoe is gratis en duurt een half uur. Boven is het 8 tot 10 graden koeler dan in de stad.

Merano ligt dertig kilometer verderop en heeft een tuin van twaalf hectare

De tuinen van Schloss Trauttmansdorff beslaan ongeveer 12 hectare op een helling en zijn ingedeeld naar werelddeel, met een stuk regenwoud onder glas en terrassen met palmen. Entree kost rond de 15 euro en ze zijn van april tot half november open. Keizerin Elisabeth van Oostenrijk overwinterde hier twee keer in het kasteel. De thermen van Merano uit 2005 hebben vijfentwintig bassins; drie uur kost 20 tot 25 euro en een dagkaart rond de 30 euro. De stad ligt op 325 meter in een beschutte dalkom en had daardoor al in de negentiende eeuw naam als kuuroord; langs de Passer lopen de wandelpromenades uit die tijd, met het Kurhaus in jugendstil.

De noordpunt van het Gardameer hoort bij Trentino

Riva del Garda en Torbole liggen aan de punt, met rotswanden van honderden meters eromheen. 's Ochtends waait de Peler uit het noorden en vanaf het middaguur de Ora uit het zuiden, vrijwel elke zomerdag, wat dit een van de beste surfplekken van Europa maakt. Een surfles kost 60 tot 90 euro en een board huren 30 tot 50 euro per dag. Het water haalt in augustus 22 tot 24 graden. Vanaf Riva loopt de Strada del Ponale, een oude weg in de rotswand, gratis en het hele jaar open; reken op 6 kilometer heen en terug. Boven het meer ligt de Monte Tremalzo op 1.974 meter, een klassieker onder de mountainbikers.

Bij het Lago di Ledro zijn paalwoningen opgegraven

Toen het waterpeil in 1929 voor een waterkrachtcentrale werd verlaagd, kwamen duizenden houten palen uit de bronstijd boven water. Volgens Unesco horen die sinds 2011 bij de prehistorische paalwoningen rond de Alpen op de werelderfgoedlijst; er staat nu een museum met nagebouwde hutten aan de oever. Entree kost rond de 5 euro en het museum is van maart tot november open. Het meer zelf ligt op 655 meter, is ongeveer 2 kilometer lang en het water komt in augustus tot 23 graden; er zijn grasstranden en kanoverhuur voor 10 tot 20 euro per uur. Vanaf Riva del Garda rijd je er in een half uur heen over een weg met tunnels en haarspelden.

Op een schiereiland in het Lago di Toblino staat een kasteel

Dit kasteel uit de zestiende eeuw staat op een landtong in een klein meer ten westen van Trento, omringd door riet en wijngaarden. Het is particulier eigendom en in gebruik als restaurant, dus de zalen zijn alleen toegankelijk als je er eet; een maaltijd kost 40 tot 70 euro per persoon. Eromheen lopen vlakke paden en een fietsroute langs het water, gratis. Verderop liggen het Lago di Caldonazzo, met ongeveer 5,6 vierkante kilometer het grootste meer dat helemaal in Trentino ligt en in augustus tot 24 graden opwarmt, en het kleinere Lago di Levico met grasstranden. Beide liggen op een half uur van Trento en zijn met de trein bereikbaar.

De twee provincies maken verschillende wijnen

In Zuid-Tirol staan de gewürztraminer uit Tramin, de lagrein uit de Bolzaner wijken Gries en Santa Maddalena en de vernatsch; in Trentino de teroldego uit de vlakte van het Campo Rotaliano, de marzemino die Mozart in Don Giovanni laat bestellen, en de mousserende Trentodoc die sinds 1902 op fles hervergist. Een proeverij kost 15 tot 35 euro per persoon en gaat op afspraak, van maandag tot zaterdag. In oktober en november is er in Zuid-Tirol het Törggelen: boerderijen schenken dan de nieuwe wijn bij kastanjes, speck en knödel, voor 20 tot 35 euro per persoon. Let op: veel van die adressen liggen aan smalle bergwegen en zijn 's avonds moeilijk te bereiken zonder chauffeur.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in ongeveer negen uur; met de trein ben je er via München of Verona in ruim tien uur. De spoorlijn door het Etschdal verbindt Bolzano, Merano en Trento, met ritten van een half uur tot een uur voor 4 tot 8 euro. Voor de snelweg betaal je tol en de Brennerpas heeft een eigen tarief van ruim 10 euro. Veel accommodaties in Zuid-Tirol geven gasten een pas waarmee je gratis met bussen en treinen reist; vraag daar bij aankomst naar, want hij wordt niet altijd uit zichzelf aangeboden. Juni tot september geeft in de dalen 22 tot 32 graden, in de bergen 8 tot 15. In november en in mei is een groot deel van de liften, hotels en hutten dicht.