Wandelen, skiën en relaxen in de Dolomieten

De ronde om de Tre Cime is tien kilometer en vrijwel vlak

Vanaf het Rifugio Auronzo op 2.320 meter loopt een breed pad om de drie wanden heen, met ongeveer 350 hoogtemeters en drie tot vier uur looptijd. Bij de Forcella Lavaredo kijk je op de noordwanden, en bij het Rifugio Locatelli staan de drie op een rij zoals je ze van foto's kent. Lopen is gratis, maar de tolweg naar de parkeerplaats kost rond de 30 euro per auto en die is in augustus om 8.00 uur vol; er rijdt dan ook een bus vanuit Misurina. In de rotsen van de Monte Paterno zitten tunnels en loopgraven uit de Eerste Wereldoorlog, die je met een hoofdlamp kunt inlopen. Dit artikel behandelt wandelen, skiën en ontspannen in deze bergen, met prijzen, afstanden en seizoenen. Italië betaalt met de euro.

Dolomiti Superski telt 1.200 kilometer piste op één pas

Twaalf skigebieden delen sinds 1974 één skipas, met rond de vierhonderd liften. Een dagpas kost in het hoogseizoen 75 tot 85 euro en een weekpas 400 tot 450 euro; in december en in maart is dat 10 tot 20 procent minder. De bekendste route is de Sellaronda, een ronde van ongeveer 26 kilometer afdaling met liften rondom het Sellamassief, die je met de klok mee of tegen de klok in in vier tot zes uur doet. Begin voor 10.00 uur, want wie na 15.30 uur nog een lift moet halen, komt vast te zitten en moet met een taxi over de pas terug, wat 60 tot 100 euro kost.

Naar het Lago di Braies moet je in de zomer reserveren

Voor dit meer met de houten boothuizen geldt van half juli tot half september overdag een reserveringsplicht voor auto's; zonder reservering word je bij een slagboom teruggestuurd. Reken op 8 tot 12 euro voor de weg plus parkeergeld; bussen en fietsers zijn uitgezonderd. Om het meer loopt een vlak pad van 3,5 kilometer dat met een kinderwagen te doen is. Een roeiboot huren kost rond de 30 euro per half uur, van juni tot oktober. Let op: zwemmen mag, maar het water is ook in augustus rond de 12 graden. In de winter ligt er sneeuw en lopen er sneeuwschoenroutes omheen, en dan is het er stil.

In het park Fanes-Sennes-Prags bloeit het in juni en juli

Dit natuurpark van volgens de parkdienst ongeveer 25.000 hectare ligt achter het Lago di Braies en heeft hoogvlakten waar in juni en juli alpenroos, gentiaan, arnica en edelweiss bloeien. De edelweiss is beschermd en mag niet worden geplukt. Toegang is gratis. Vanaf Pederü brengt een terreinbus je in een half uur naar de hoogvlakte voor rond de 15 euro, wat 700 hoogtemeters scheelt; te voet is het twee uur. Boven liggen routes van 4 tot 14 kilometer met hutten onderweg, waar een maaltijd 15 tot 25 euro kost. De paden zijn er breed en het is er aanzienlijk rustiger dan bij de Tre Cime.

Val Gardena heeft 175 kilometer piste en drie dorpen

Ortisei, Santa Cristina en Selva liggen achter elkaar in hetzelfde dal, op 1.230 tot 1.560 meter, en zijn met liften en skibussen verbonden. Het gebied zit in de Dolomiti Superski en is een van de vier aanknooppunten van de Sellaronda. Elk jaar in december wordt op de Saslong de wereldbekerafdaling gereden; de piste ligt de rest van het seizoen gewoon open en is voor gevorderden. Voor beginners zijn er brede hellingen bij Ortisei en skischolen voor 40 tot 60 euro per dag. In Ortisei wordt sinds de zeventiende eeuw hout gesneden; een handgesneden beeld kost 50 tot enkele honderden euro's.

In de berghutten eet je knödel, geen pasta

De keuken is hier Tirools: canederli of knödel van oud brood met speck, Schlutzkrapfen met spinazie en ricotta, gerstesoep en als nagerecht Kaiserschmarrn, uit elkaar getrokken pannenkoek met poedersuiker. Een maaltijd in een hut kost 15 tot 25 euro en een overnachting met halfpension 60 tot 80 euro per persoon. Bij de kaas horen de Puzzone di Moena, die zijn naam aan zijn geur dankt, en de Vezzena van de gelijknamige hoogvlakte. Let op: veel hutten nemen geen kaarten aan en de keuken sluit rond 15.00 uur. Ze zijn open van eind juni tot eind september en in de winter tijdens het skiseizoen; in mei en november is vrijwel alles dicht.

In Trento vergaderde het Concilie twintig jaar lang

Tussen 1545 en 1563 kwam hier het kerkelijk concilie bijeen dat het antwoord van Rome op de Reformatie vastlegde; de zittingen waren in de Santa Maria Maggiore en in de Duomo di San Vigilio aan het plein. De stad ligt op 194 meter en heeft daardoor een heel ander klimaat dan de dalen erboven. Het Castello del Buonconsiglio kost rond de 11 euro en heeft in de Torre Aquila een fresco-cyclus van rond 1400 waarin de twaalf maanden van het jaar zijn geschilderd, met boeren, jagers en een sneeuwballengevecht. Het wetenschapsmuseum MUSE, dat Renzo Piano in 2013 ontwierp, kost eveneens rond de 11 euro en is van dinsdag tot zondag open.

De thermen van Merano hebben vijfentwintig baden

Dit badhuis uit 2005 staat midden in de stad en heeft binnen- en buitenbaden, zoutwater, stoombaden en sauna's, samen vijfentwintig bassins. Een kaartje voor drie uur kost 20 tot 25 euro en voor de hele dag rond de 30 euro; de sauna kost extra en is deels textielvrij. Merano ligt op 325 meter in een dalkom die door bergen wordt beschut, wat het al in de negentiende eeuw tot kuuroord maakte. Aan de rand liggen de tuinen van Schloss Trauttmansdorff, ongeveer 12 hectare met planten uit alle werelddelen, voor rond de 15 euro, open van april tot november. Keizerin Elisabeth van Oostenrijk verbleef er twee winters.

In Alta Badia liggen de passen een dag per jaar zonder auto's

Op de Sellaronda Bike Day in juni worden de Sella, de Pordoi, de Gardena en de Campolongo een dag lang voor gemotoriseerd verkeer gesloten, zodat duizenden fietsers de 55 kilometer en 1.800 hoogtemeters voor zich hebben. Deelname is gratis. In juli rijdt de Maratona dles Dolomites met een loting voor de startplaatsen. Buiten die dagen liggen er mountainbikeroutes van 20 tot 60 kilometer, met liften die fietsen meenemen voor 10 tot 20 euro per rit. Een mountainbike huren kost 30 tot 50 euro per dag en een elektrische 45 tot 70 euro. Let op: de passen zijn pas vanaf mei of juni open en de wegen zitten in de zomer vol met motorrijders.

De wijnroute loopt zeventig kilometer door het dal

De Strada del Vino gaat van Nalles ten noorden van Bolzano tot Salorno in het zuiden, langs veertien wijndorpen op de hellingen boven het Etschdal. Uit Tramin komt de gewürztraminer, die naar het dorp is genoemd; daarnaast staan hier de lagrein, de vernatsch en de pinot grigio. Een proeverij bij een wijnhuis kost 15 tot 30 euro per persoon en gaat op afspraak, van maandag tot zaterdag. In dezelfde dalen staat ongeveer 18.000 hectare appelboomgaard; de oogst valt in september en oktober en boerderijen verkopen dan langs de weg voor 1 tot 2 euro per kilo. Reken vanaf de Dolomietendalen op een uur tot anderhalf uur rijden naar beneden.