Cultuur, winkels en gastronomie in Turijn ontdekken

De hazelnootchocolade van Turijn is ontstaan door een blokkade

Toen Napoleon met zijn continentale stelsel de invoer van Britse waren blokkeerde, werd cacao in deze stad schaars en lengden de makers het aan met gemalen hazelnoot uit de Langhe. Daar kwam de gianduia uit voort; het gianduiotto, het omgekeerde bootje in goudfolie, dateert in zijn huidige vorm van 1865. Een doosje kost 8 tot 20 euro bij de oude banketbakkers in het centrum, en bij de kleine ambachtelijke makers loopt dat op tot 60 euro per kilo. In november draait er een chocoladefestival op de pleinen. Dit artikel behandelt de cultuur, de winkels en het eten, met prijzen, tijden en de gewoontes die hier gelden. Italië betaalt met de euro.

De grootste openluchtmarkt van Europa staat hier zes dagen per week

Op de Piazza della Repubblica, in de volksmond Porta Palazzo, staan volgens de gemeente van maandag tot zaterdag ruim achthonderd kramen met groente, fruit, vis, vlees, kleding en huishoudwaar, verdeeld over het plein en een paar overdekte hallen. Het is de markt waar de stad zelf boodschappen doet, niet een markt voor bezoekers. Toegang kost niets en de kramen draaien van ongeveer 7.00 tot 14.00 uur, op zaterdag tot 19.00 uur. Ga voor 11.00 uur, want daarna wordt er afgebroken. Let op: het is er druk en vol met karren, dus houd je tas voor je. In de hallen eet je voor 5 tot 10 euro een broodje of een bord pasta tussen de handelaren in.

Op zaterdag staat er een vlooienmarkt achter die markt

Het Balon begon in de negentiende eeuw als handel in afgedankte spullen en draait nog elke zaterdag in de straten achter Porta Palazzo: meubels, gereedschap, platen, kleding en veel dat nergens voor dient. Op de tweede zondag van de maand is er het Gran Balon, met antiek- en verzamelaarshandelaren en hogere prijzen. Rondlopen kost niets en de kramen staan er van ongeveer 8.00 tot 18.00 uur. Onderhandelen hoort erbij en de vraagprijs is zelden de eindprijs. In dezelfde buurt, het Quadrilatero Romano, zitten 's avonds de bars voor de aperitief.

De vermout is hier in 1786 uitgevonden

Antonio Benedetto Carpano bedacht aan de Piazza Castello het recept van witte wijn met alsem en kruiden, en het hof nam het over. Daaruit groeide het gebruik om voor het eten te drinken met iets erbij: tussen 18.00 en 21.00 uur betaal je in de meeste bars 8 tot 12 euro voor een glas met toegang tot een buffet. Dat buffet is geen avondmaaltijd, al behandelt een deel van de studenten het zo. De oude vermoutfabriek van Carpano in Lingotto huisvest sinds 2007 de eerste vestiging van een keten van voedselhallen, waar je kunt proeven en kopen. Let op: veel historische cafés rekenen aan een tafeltje het dubbele van de prijs aan de bar, en dat staat op de kaart.

De cafés met houten interieurs stammen uit de achttiende eeuw

Het Caffè Al Bicerin aan de Piazza della Consolata schenkt sinds 1763 de bicerin, een glaasje met espresso, chocolade en room in drie lagen die niet door elkaar mogen lopen, voor 6 tot 9 euro. Het Caffè Fiorio aan de Via Po bestaat sinds 1780 en het Caffè Mulassano aan de Piazza Castello sinds 1907, met een plafond van bewerkt leer. In dat laatste café werd in 1925 het tramezzino bedacht, het driehoekige sandwichje zonder korst, dat 3 tot 5 euro kost. Tussen de Piazza Castello en de Via Po loopt de Galleria Subalpina uit 1874, een overdekte passage met glazen dak waar een bioscoop en een boekhandel zitten. Doorlopen is gratis.

De Via Garibaldi is ruim een kilometer autovrij

Deze straat loopt van de Piazza Castello naar de Piazza Statuto en volgt de oude Romeinse hoofdas; met ruim een kilometer geldt hij als een van de langste voetgangersstraten van Europa. Er zitten vooral ketens en kleding in de middenklasse. Duurder wordt het in de Via Roma onder de arcades, met de merkenwinkels tussen de Piazza San Carlo en het station Porta Nuova. De winkels zijn van maandag tot zaterdag open van 10.00 tot 19.30 uur en op zondag deels. In januari en juli gelden uitverkoopperiodes van zes weken met kortingen van 30 tot 70 procent; buiten die weken wordt hier niet afgeprijsd.

De streekgerechten komen uit de heuvels ten zuiden

Hier wordt met boter gekookt in plaats van olijfolie. Op tafel komen tajarin, dun gesneden eierlint met tientallen dooiers per kilo bloem, agnolotti del plin, kleine met de vingers dichtgeknepen pakketjes, en vitello tonnato. In de winter staat de bagna càuda op tafel, een pan met warme olie, knoflook en ansjovis waarin je rauwe groente doopt. Een bord pasta kost 12 tot 18 euro en een compleet menu in een osteria 35 tot 55 euro. Bij de kaas horen Castelmagno en Raschera, bij de wijn de Barolo en Barbaresco uit de Langhe op een uur rijden; een fles in een restaurant kost 35 tot 90 euro. In oktober en november ligt er witte truffel uit Alba op de kaart, voor 5 tot 10 euro per gram.

Het Museo d'Arte Orientale is klein en rustig

Dit museum in het Palazzo Mazzonis toont sinds 2008 Chinese bronzen, Japanse schermen, boeddhabeelden uit Gandhara en islamitische kunst, verdeeld over vier verdiepingen. Het is een van de weinige musea in de stad waar je op een zaterdagmiddag vrijwel alleen rondloopt. Entree kost rond de 10 euro en het is van dinsdag tot zondag open. Reken op anderhalf uur. In het Palazzo Carignano zit het Museo del Risorgimento, in de zaal waar in 1861 het eerste Italiaanse parlement bijeenkwam, voor rond de 10 euro. De lijkwade zelf wordt vrijwel nooit getoond; in het Museo della Sindone staat een kopie met uitleg over het onderzoek, voor rond de 8 euro.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer anderhalf uur op Turijn Caselle; de trein doet er negentien minuten over naar Dora en de bus veertig minuten naar Porta Nuova, beide voor rond de 3 euro. Vanaf Milaan rijdt een sneltrein in een uur. In de stad kost een rit met metro of tram rond de 1,70 euro en een dagkaart rond de 4,50 euro. April, mei, september en oktober geven 15 tot 25 graden en zijn het aangenaamst. In juli en augustus is het 30 tot 36 graden en zijn veel zaken twee weken dicht; in januari en februari is het 0 tot 8 graden en hangt er mist in de Po-vlakte, terwijl de Alpen vanaf de pleinen juist scherp zichtbaar zijn. Restaurants openen 's avonds pas rond 19.30 uur.