Wandelen en fietsen in de Valsugana-vallei

Door de Valsugana loopt een fietspad van ongeveer tachtig kilometer

De route volgt de Brenta van de meren bij Pergine tot Bassano del Grappa en daalt daarbij ruim 400 meter. In die richting fiets je dus vrijwel de hele weg licht bergaf, en dat maakt hem geschikt voor wie geen bergen wil beklimmen. Het pad is onderdeel van de langere route die van München naar Venetië loopt. Terug kun je met de trein: de spoorlijn tussen Trento en Bassano volgt hetzelfde dal en neemt fietsen mee voor enkele euro's extra. Dit artikel behandelt het fietsen en wandelen in dit dal, met afstanden, hoogtemeters en prijzen. Italië betaalt met de euro.

Het pad is vlak, verhard en grotendeels van het verkeer gescheiden

Over vrijwel de hele lengte ligt asfalt of gladde klinker, met eigen bruggetjes over de rivier en tunneltjes onder de weg door; alleen in een paar dorpskernen deel je de rijbaan. Daardoor is de route met kinderen vanaf een jaar of acht te doen en ook met een aanhangfiets. Fietsen huren kost 15 tot 25 euro per dag en een elektrische 30 tot 45 euro; verhuurders in Levico, Borgo Valsugana en Bassano brengen je fiets tegen betaling terug. Reken op vijf tot zeven uur voor de hele afstand, of doe hem in twee dagen met een overnachting halverwege. Let op: onderweg zijn er lange stukken zonder kraan of winkel, dus neem water mee.

De twee meren aan de bovenkant zijn de warmste van de streek

Het Lago di Caldonazzo meet volgens de provincie ongeveer 5,6 vierkante kilometer en is daarmee het grootste meer dat helemaal in Trentino ligt; het warmt in juli en augustus op tot 24 tot 26 graden, wat het een van de warmste bergmeren van Noord-Italië maakt. Het kleinere Lago di Levico ernaast is dieper en helderder. Grasstranden zijn deels gratis en deels betaald, met dagkaarten van 5 tot 10 euro. Een kano of sup huren kost 10 tot 20 euro per uur en zeilles 40 tot 70 euro. Om beide meren lopen vlakke paden die aansluiten op het fietspad. Let op: op het Caldonazzo mogen motorboten varen en in augustus is het er op het water druk.

De oude spoorlijn is deels fietspad geworden

Delen van het tracé van de vroegere lijn en van oude landwegen zijn in het fietspad opgenomen, met bruggen en taluds die er nog van zijn. Daardoor loopt de route gelijkmatig en zonder scherpe klimmetjes, ook waar het dal versmalt. Fietsen kost niets en het pad is dag en nacht open, al is er geen verlichting. Vanaf Primolano wordt het dal een kloof en fiets je tussen steile wanden door naar Veneto. In Bassano del Grappa eindig je bij de overdekte houten brug die Andrea Palladio in 1569 ontwierp en die na elke oorlog en overstroming opnieuw in dezelfde vorm is herbouwd.

De Romeinse weg door dit dal liep naar de Adriatische kust

De Via Claudia Augusta Altinate begon bij Altinum in de lagune bij het huidige Venetië, liep door de Valsugana omhoog en stak via de Alpen door naar Augsburg. Keizer Claudius liet hem rond het jaar 47 afmaken; delen van het tracé liggen onder de huidige wegen en in enkele dorpen staan mijlpalen. Volgen kost niets en de route is als lange-afstandsfietsroute bewegwijzerd. Onderweg liggen Romeinse resten bij Borgo Valsugana en in het Veneto. Wie de hele weg naar Duitsland wil fietsen, doet er twee tot drie weken over en klimt onderweg naar de Reschenpas op 1.504 meter.

In het zijdal ligt een beeldentuin in het bos

In de Val di Sella boven Borgo Valsugana wordt sinds 1986 kunst in het bos gemaakt van hout, takken, stenen en bladeren, die ter plaatse blijft staan en langzaam vergaat; wat je ziet is dus elk jaar anders. Het bekendste werk is de Cattedrale Vegetale, een kerk van tweeëntachtig zuilen van gevlochten takken waarin haagbeuken zijn geplant die de constructie op den duur overnemen. Entree kost rond de 12 euro en het terrein is van maart tot november open, dagelijks in de zomer. Reken op twee tot drie uur voor de twee routes samen, met ongeveer 3 kilometer lopen over bospaden. Vanaf Borgo is het 10 kilometer over een bochtige weg omhoog.

De Lagorai is een kale bergketen met weinig liften

Deze keten van porfier loopt over ongeveer 50 kilometer langs de noordkant van het dal en is nauwelijks ontsloten: er staan geen dorpen boven, er zijn weinig kabelbanen en de hutten liggen ver uit elkaar. Daardoor is het een van de stilste bergstreken van Trentino. Wandelen is gratis. De Translagorai loopt over de hele kam in vijf tot zes dagetappes van 70 tot 80 kilometer, met overnachtingen in onbeheerde bivakken waar je zelf eten en slaapzak meeneemt. Dagtochten van 8 tot 15 kilometer starten bij Passo Manghen of Passo Rolle. Langs de kam liggen nog loopgraven en prikkeldraad uit de Eerste Wereldoorlog, toen het front hier precies overheen liep.

De Panarotta is beter als zomerberg dan als skigebied

Dit gebied boven Levico ligt tussen ongeveer 1.500 en 2.000 meter en heeft maar een handvol liften; de sneeuwzekerheid is door de lage ligging beperkt en de exploitatie is de laatste jaren wisselend, dus kijk voor de winter na of er wordt gedraaid. In de zomer kom je met de auto tot ongeveer 1.500 meter en lopen er routes van 5 tot 14 kilometer met 400 tot 900 hoogtemeters, onder meer naar de top op 2.002 meter. Onderweg liggen almen waar je voor 15 tot 25 euro eet. Vanaf boven kijk je over beide meren en op de Brentagroep aan de overkant van het dal.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in ongeveer negen tot tien uur; met de trein ben je er via München of Verona in ruim tien uur, met een overstap in Trento op de lijn door het dal. Die lijn stopt in Pergine, Levico, Borgo Valsugana en Primolano en neemt fietsen mee. Een huurauto kost 35 tot 70 euro per dag. In Levico Terme staat een badhuis met arseen- en ijzerhoudend water uit de bergen, met behandelingen vanaf 20 euro, en daarnaast een park van ruim 13 hectare met bomen uit de tijd van de Oostenrijkse keizers, dat gratis is. Mei tot september geeft in het dal 20 tot 30 graden en op 2.000 meter 8 tot 16 graden. In november en in april is het rustig en zijn veel hutten en liften dicht.