De Brijuni-eilanden per boot, tips en excursies

Brijuni bereik je alleen over water, en dat bepaalt de dag

De Brijuni-eilanden liggen voor de westkust van Istrië en zijn sinds 1983 nationaal park: veertien eilanden en eilandjes waarvan alleen het grootste, Veliki Brijun, vrij te bezoeken is. Er loopt geen brug naartoe, dus elke vorm van bezoek begint met een boot, en welke boot je kiest bepaalt wat je die dag ziet. Dit artikel zet de vaarmogelijkheden en excursies op een rij. De hoofdregel die veel bezoekers verrast: alleen de officiële parkboot mag aanleggen.

De parkboot vanuit Fažana is de enige die aanmeert

Vanuit het vissersplaatsje Fažana, op een kwartier rijden van Pula, vaart de boot van het nationale park in ongeveer vijftien minuten over. Entree en overtocht zitten in één kaartje van rond de 35 euro in het hoogseizoen, kinderen fors goedkoper. Boek in juli en augustus een dag vooraf, want de afvaarten zitten vol. Neem de ochtendboot rond 9.00 uur: dan heb je de langste eilanddag en loop je de hitte voor. Andere aanbieders varen wel rond de eilanden maar mogen niet aanleggen; wie op het eiland wil staan, heeft deze boot nodig.

De rondvaart langs de archipel is een alternatief, geen vervanging

Vanuit Pula, Rovinj en Fažana vertrekken panoramatochten die de eilandengroep omvaren zonder aan te leggen, doorgaans 2 tot 3 uur voor rond de 25 tot 35 euro. U ziet de kustlijn, de baaien en de villa's vanaf het water. Dat is een prima halve dag als het park zelf vol zit of als je met kleine kinderen niet de hele dag wilt lopen. Maar wees eerlijk over wat je koopt: het safari-park, de dinosporen en de Romeinse villa zitten allemaal op het eiland zelf, en die zie je vanaf het water niet.

Op het eiland kies je tussen treintje, fiets en golfkar

Veliki Brijun is autovrij en overzichtelijk: het rondje over de kustpaden telt zo'n 13 kilometer en is spiegelvlak. Huurfietsen staan bij de haven vanaf ongeveer 10 euro per dag, elektrische golfkarretjes vanaf zo'n 40 euro per uur. Bij het bootkaartje zit standaard een rondrit met het toeristentreintje inbegrepen, met gids en een tocht van zo'n vier uur langs de hoogtepunten. De fiets is de vrijere keuze: je stopt waar je wilt en hebt na de laatste middagboot de paden vrijwel voor uzelf.

Het safari-park en de dinosporen zijn de vaste stops

Op de noordpunt graast de erfenis van de blokvrije diplomatie: zebra's, lama's, watusi-runderen en ander exotisch vee dat ooit als staatsgeschenk aan Tito werd gegeven. Het treintje rijdt erdoorheen; wandelaars en fietsers volgen het buitenpad. Aan de westkust staan tientallen voetafdrukken van dinosauriërs van zo'n 100 miljoen jaar oud in de rots, met informatieborden en een model ernaast. Verder liggen er het Byzantijnse castrum met muren uit de 5e en 6e eeuw, een Romeinse villa uit de 1e eeuw aan de Verige-baai en een olijfboom die volgens onderzoekers zo'n 1.600 jaar oud is en nog altijd vrucht draagt.

De Tito-tentoonstelling verklaart waarom het eiland zo oogt

Van 1949 tot zijn dood in 1980 gebruikte de Joegoslavische leider Tito Brijuni als zomerresidentie en ontving er tientallen staatshoofden en filmsterren. De tentoonstelling in het museumgebouw toont de foto's, van wereldleiders tot Sophia Loren, naast zijn opgezette dieren en de beroemde Cadillac. De expositie zit bij het kaartje in en geeft de rest van de dag context: het parklandschap, de gemaaide velden, het safari-park en de golfbaan uit 1922 zijn allemaal restanten van die periode. Zonder dat verhaal blijft het een mooi eiland; met dat verhaal begrijp je waarom het er zo uitziet.

Onder water beschermt het park zijn archeologie

Rond de eilanden liggen amfoorresten en de verzonken delen van de Romeinse villa; begeleide snorkel- en duiktochten voeren er langs, vanaf zo'n 40 euro. Duiken op eigen houtje is binnen het park niet toegestaan, juist vanwege die archeologie. Zwemmen kan wel gewoon vanaf de aangewezen plekken op het hoofdeiland, waar het water helder en de bodem kiezelig is. Neem waterschoenen mee. De vogelopvang bij de haven vangt gewonde roofvogels op en is een korte, rustige stop tussen twee wandelstukken door.

Avondtochten en de kleinere eilanden zijn de stille variant

De veertien eilanden van de archipel liggen in de Adriatische Zee voor de kust van Istrië, tussen Fažana en Pula. Naast Veliki Brijun is alleen Mali Brijun soms toegankelijk, met een Oostenrijks-Hongarije fort uit 1900 waar in de zomer voorstellingen worden gegeven; Vanga, het eiland waar Tito zijn eigen huis had, en Sveti Jerolim zijn dat niet. De rest dient als broedgebied en rustplek voor vogels. Dat het park zijn eigen rust bewaakt is precies waarom het na al die jaren nog zo ongerept oogt. Wie het gouden uur wil, boekt een avondtocht rond de archipel: de eilanden kleuren dan oranje en de dagbezoekers zijn terug in Fažana. Er varen ook tochten met een maaltijd aan boord, waarbij de vis van de dag en Istrische olijfolie het menu bepalen; reken op 60 tot 80 euro per persoon.

Praktisch en wanneer varen

Kroatië rekent sinds 2023 in euro's, dus omrekenen hoeft niet. Fažana heeft parkeergelegenheid bij de haven voor enkele euro's per dag; kom een half uur voor vertrek, want de kaartcontrole kost tijd. Mei, juni en september zijn de gouden maanden: alles vaart, het weer is mild en de drukte draaglijk. Houd er rekening mee dat schaduw op het eiland buiten de gaarden schaars is en dat de laatste boot terug in de vroege avond vertrekt; wie hem mist, staat vast, want er is geen alternatief vervoer. Neem water mee en reken op een volle dag.