Rustige stranden en natuurervaring op Cres met kinderen

Cres is lang, leeg en groen

Het eiland meet ongeveer 406 vierkante kilometer en strekt zich over bijna 66 kilometer uit, terwijl het op sommige plekken nauwelijks enkele kilometers breed is. Er wonen maar een paar duizend mensen, en dat merk je: buiten de dorpen kom je nauwelijks iemand tegen. Met kinderen is dat prettig en tegelijk iets om rekening mee te houden, want voorzieningen liggen ver uit elkaar en veel stranden vragen een klim.

De stranden zijn kiezel, en soms een wandeling

Rond Cres-stad, Martinšćica en Valun liggen kiezelstranden met helder water dat in juli en augustus rond de 24 tot 25 graden ligt. Valun is met kinderen het praktischst: het dorp ligt aan het strand, er is horeca en het water loopt geleidelijk af. In het kerkje daar staat het Valun-tablet, een grafsteen uit de elfde eeuw met dezelfde tekst in glagolitisch en Latijns schrift, gratis te bekijken. Het bekendste strand van het eiland ligt onder het dorp Lubenice, dat op een klif van ruim 375 meter staat. Het uitzicht van boven is spectaculair, maar de afdaling duurt drie kwartier over een steil, rotsig pad en de klim terug in de middaghitte is zwaar. Met jonge kinderen is dat minder geschikt; er varen in het seizoen ook taxiboten naartoe.

De vale gieren broeden op de kliffen

In het noorden van het eiland broedt een van de laatste kolonies vale gieren van het Middellandse Zeegebied, op de rotswanden boven zee. Het zijn grote vogels: de spanwijdte loopt op tot ongeveer 2,8 meter. Bij het dorp Beli zit een opvang- en informatiecentrum waar gewonde jonge vogels worden verzorgd; entree kost enkele euro's. Boten moeten afstand houden van de broedwanden, want jonge gieren die schrikken vallen in zee en verdrinken. Kijk dus vanaf het land of vanaf een tocht die zich aan die regels houdt.

De Tramuntana is eikenbos, geen kale karst

Het noordelijke derde deel van het eiland is bedekt met oud eikenbos, wat op deze breedtegraad ongewoon is. Er lopen gemarkeerde paden tussen de dorpjes, deels over eeuwenoude muurtjes en oude ezelpaden, met routes van 3 tot 12 kilometer. Langs sommige paden staan houten sculpturen en labyrinten die als kunstroute zijn aangelegd, wat het met kinderen leuker maakt dan een gewone boswandeling. Neem water mee; onderweg is er niets. En stevige schoenen, want de karstbodem is scherp.

Het meer van Vrana is drinkwater, geen zwemplek

Midden op het eiland ligt een zoetwatermeer van ruim 5 vierkante kilometer, waarvan de bodem tot onder zeeniveau reikt. Het levert volgens het waterbedrijf het drinkwater voor Cres en het naburige Lošinj, samen goed voor tienduizenden mensen in het hoogseizoen; het meer ligt ongeveer 15 kilometer ten zuiden van Cres-stad. Juist daarom is het beschermd gebied: zwemmen, varen en zelfs de oever betreden zijn verboden, en dat wordt gehandhaafd. Je kunt het meer wel vanaf een uitkijkpunt aan de weg bekijken. Wie op zoek is naar een picknickplek zoekt die dus elders; dit is geen recreatiemeer.

Lošinj ligt aan de andere kant van een brug

De twee eilanden zijn bij Osor verbonden door een smal kanaal met een draaibrug, die twee keer per dag opengaat voor de scheepvaart en dan het wegverkeer stillegt. Kijk die tijden na als je een boot of afspraak moet halen. Lošinj is groener en toeristischer, met de plaatsen Mali Lošinj en Veli Lošinj. In Mali Lošinj staat de Apoxyomenos, een bronzen atletenbeeld van bijna 2 meter uit de eerste eeuw voor Christus dat in 1999 door een duiker voor de kust werd gevonden en dat nu een eigen museum heeft; entree rond de 10 euro. In de wateren eromheen leeft een populatie tuimelaars die al sinds de jaren tachtig wordt onderzocht. Er varen tochten die naar de dieren zoeken, doorgaans 40 tot 60 euro per persoon; een waarneming is nooit gegarandeerd en aanbieders die dat wel beloven, houden zich niet aan de regels.

Olijfolie en schapen bepalen het landschap

Cres heeft honderdduizenden olijfbomen, veel daarvan eeuwenoud en op terrassen van droge steenmuurtjes. Enkele oliemolens ontvangen bezoek en verkopen aan de deur; een fles kost doorgaans 15 tot 25 euro. Daarnaast lopen er overal schapen los, van een eilandras dat op de kruiden en het zilte gras leeft. Dat verklaart de smaak van het lamsvlees op de kaart, en het verklaart ook de muurtjes: die zijn er om de dieren uit de olijfgaarden te houden. Rijd voorzichtig, want de schapen liggen graag op het warme asfalt.

Cres-stad en Osor zijn de twee kernen

Cres-stad ligt om een beschutte baai en heeft een Venetiaans aandoend centrum met een klokkentoren, een loggia en smalle steegjes. De haven is de plek waar het 's avonds gebeurt; een ijsje kost er rond de 2 euro en een pizza 8 tot 12 euro. Osor bij de brug was in de oudheid en de middeleeuwen een belangrijke stad en is nu een dorp met een paar honderd inwoners, met resten van muren, een kathedraal en beelden in de openbare ruimte. Het is in een half uur rond te lopen en veel rustiger dan de kust.

Praktisch

Je komt op Cres met de veerboot van Brestova naar Porozina in ongeveer twintig minuten, of via de brug over Krk en de boot naar Merag. Reken op 20 tot 30 euro voor een auto met twee personen. In het hoogseizoen kan er wachttijd zijn bij de afvaart; kom ruim op tijd. Kroatië betaalt sinds 2023 met de euro. Mei, juni en september zijn met kinderen de beste maanden: water dat al of nog warm is, alles open en rustige stranden. Juli en augustus zijn heet en dan is de bura, de valwind, af en toe zo sterk dat de veerdienst wordt stilgelegd. Neem waterschoenen mee voor de kiezelstranden.