Mediterrane charme, wijngaarden en oude stadjes in Istrië

De arena van Pula heeft nog zijn hele buitenmuur

Dit amfitheater uit de eerste eeuw meet 132 bij 105 meter en de buitenring staat nog tot 32 meter hoog, met drie verdiepingen bogen; er pasten naar schatting twintigduizend toeschouwers in. Van de grote Romeinse arena's is deze de enige waarvan alle vier de torens bewaard zijn. Entree kost 10 tot 15 euro en in de kelders staat een tentoonstelling over olijfolie en wijn met tientallen amforen. In juli wordt er een filmfestival gehouden en zijn er concerten. Dit artikel behandelt Istrië, met entreeprijzen, afstanden en rijtijden. Kroatië rekent sinds 2023 in euro's.

Op het Forum van Pula staat een tempel uit de tijd van keizer Augustus

De Augustustempel werd tussen 2 voor en 14 na Christus gebouwd en staat nog op zijn oorspronkelijke plek aan het plein dat al tweeduizend jaar het centrum is. In 1944 werd hij door een bom vrijwel volledig verwoest en daarna uit de eigen brokstukken herbouwd, wat je aan de kleurverschillen in de steen ziet. Entree kost enkele euro's. Een paar honderd meter verderop staat de Triomfboog van de Sergii uit omstreeks 27 voor Christus, waar de hoofdstraat doorheen liep; daar kijken kost niets. Reken op twee uur voor het hele Romeinse rondje inclusief de arena.

De kerk van Rovinj staat op de plek waar het eiland ophield

Rovinj was tot 1763 een eiland; in dat jaar werd het kanaal naar het vasteland gedempt. Boven op de heuvel staat de Sint-Eufemiakerk uit 1736, met een klokkentoren van bijna 60 meter die naar het voorbeeld van de campanile op het San Marcoplein is gebouwd. De toren beklimmen kost enkele euro's, over houten trappen die steil en open zijn; met hoogtevrees doe je dat niet. In de kerk staat de stenen sarcofaag van de heilige Eufemia. Onder aan de heuvel begint het bos van Zlatni Rt, ruim 80 hectare dennen en steeneiken aan zee, waar wandelen gratis is.

In Poreč liggen mozaïeken uit de zesde eeuw

De Eufrasiusbasiliek werd rond 550 gebouwd en heeft in de apsis Byzantijnse mozaïeken met goudglas; volgens Unesco staat het complex sinds 1997 op de werelderfgoedlijst. Naast de kerk liggen een doopkapel, een bisschopspaleis en een binnenhof met zuilen. Entree kost rond de 10 euro, de klokkentoren enkele euro's extra. Het stratenplan van het stadje is nog het Romeinse: de Decumanus loopt recht van de ene naar de andere kant. Let op: in juli en augustus staan er rijen bij de basiliek, ga dan vroeg in de ochtend.

Motovun ligt op een heuvel boven een truffelbos

Het ommuurde stadje ligt op 277 meter en kijkt uit over het dal van de Mirna, waar in het bos witte en zwarte truffels worden gezocht. In 1999 vond een zoeker bij Livade een witte truffel van 1,31 kilo, destijds volgens het Guinness Book de zwaarste ter wereld. Het witte seizoen loopt van september tot november en dan kost een kilo duizenden euro's; een truffelmaaltijd kost 25 tot 45 euro. Een zoektocht met honden duurt twee tot drie uur en kost 50 tot 90 euro per persoon. Let op: in het bos zelf ruik je niets, de honden doen het werk en het is er modderig.

Grožnjan telt nog geen tweehonderd inwoners

Dit stadje op een heuvel liep na 1945 vrijwel leeg en werd in de jaren zestig aan kunstenaars toegewezen, die de huizen opknapten; er zitten nu tientallen ateliers en galeries in een kern waar je in een half uur doorheen loopt. In de zomer komen jonge musici er voor een muziekschool en klinkt er dagelijks jazz. Rondlopen en de galeries bezoeken kost niets. Er is geen parkeerplaats in de kern, dus je zet de auto onder aan het dorp. Een kilometer of vijftien verderop ligt Buje, en de smalle wegen ertussen zijn steil en bochtig; reken op meer rijtijd dan de kaart suggereert.

In Vodnjan liggen gemummificeerde lichamen in de kerk

In de Sint-Blasiuskerk worden de onbalsemde lichamen van zes heiligen bewaard, die volgens de kerkbeheerders in de negentiende eeuw uit Venetië hierheen zijn gebracht en die nooit zijn vergaan. Daarnaast ligt er een verzameling van honderden relikwieën. De klokkentoren is met 62 meter de hoogste van Istrië. Entree tot de relikwieënkamer kost rond de 5 euro. Vodnjan ligt 10 kilometer van Pula en staat verder bekend om zijn olijfolie; in de dorpen eromheen staan olijfbomen waarvan een deel volgens de eigenaren meer dan duizend jaar oud is. Een fles olie van een producent kost 15 tot 30 euro.

Labin leefde van de kolen tot het einde van de vorige eeuw

Het oude stadje ligt op 320 meter boven de badplaats Rabac; eronder lag een mijngebied waar tot 1999 steenkool werd gewonnen. In het stadsmuseum is in de kelder een mijngang nagebouwd met het gereedschap dat de mijnwerkers gebruikten. Entree kost enkele euro's. Vanaf Labin rijd je in tien minuten omlaag naar Rabac, met kiezelstranden en helder water. Let op: de weg naar beneden is steil en in de zomer staat er een rij voor de parkeerplaatsen; de bus is dan sneller.

Novigrad en Umag liggen aan de vlakste kust van Istrië

Novigrad is een vissersplaats op een klein schiereiland waar scampi uit de Adriatische Zee de specialiteit zijn; een portie kost 20 tot 35 euro. Umag, 15 kilometer noordelijker, is de meest westelijke stad van Kroatië en houdt sinds 1990 eind juli een tennistoernooi. In beide plaatsen kost rondlopen niets en liggen de stranden vlak bij het centrum, met kiezel en platen. Hier groeien ook de malvazija, de witte druif van Istrië, en de teran, de donkere; een proeverij bij een wijnhuis kost 10 tot 25 euro per persoon en gaat op afspraak.

De Vojak op de Učka is het hoogste punt van het schiereiland

Deze top haalt 1.401 meter en ligt in het natuurpark Učka, dat sinds 1999 die status heeft; boven staat een stenen uitkijktoren waarvandaan je bij helder weer de Kvarnerbaai, de Alpen en de Italiaanse kust ziet. Vanaf de pas Poklon loop je er in twee tot tweeënhalf uur heen en terug, met ongeveer 500 meter stijging. Het park kost geen entree. Er loopt ook een weg naar boven tot vlak onder de top. Istrië bereik je vanuit Nederland in ongeveer veertien uur rijden of met een vlucht op Pula; een huurauto kost 40 tot 80 euro per dag en is buiten de kustplaatsen nodig. Mei, juni, september en begin oktober geven 20 tot 27 graden, in juli en augustus is het 28 tot 34 graden en zijn de kustplaatsen vol.