Lošinj, eiland van gezondheid, geur en rust

Lošinj is in 1892 officieel als klimaatkuuroord erkend

Het Oostenrijks-Hongaarse ministerie wees Mali Lošinj en Veli Lošinj in dat jaar aan als klimatisch herstellingsoord, nadat metingen hadden laten zien dat de lucht hier droger en zachter is dan op het vasteland. Sindsdien komen mensen naar dit eiland in de Kvarner voor de lucht, en niet alleen voor de zee. Dit artikel behandelt het eiland, met afstanden, prijzen en wat er waar van klopt. Kroatië rekent sinds 2023 in euro's. Let op: wat hier wordt verkocht is wellness en geen geneeskunde, en dat verschil is de moeite van het benoemen waard.

De dennenbossen zijn pas vanaf de jaren tachtig van de negentiende eeuw geplant

Ambroz Haračić, leraar en plantkundige in Mali Lošinj, mat jarenlang het klimaat en liet honderdduizenden aleppodennen planten op wat toen kale karst was. Daardoor is dit eiland groen terwijl de rotsige buureilanden dat niet zijn; de geur waar Lošinj om bekendstaat komt van de hars van die bomen en de kruiden eronder. Wandelen door die bossen kost niets en over het eiland loopt ruim 250 kilometer gemarkeerd pad, langs de kust en over de heuvels. Het grootste aaneengesloten bos ligt bij Čikat, op loopafstand van de haven van Mali Lošinj.

Op het eiland groeien ruim duizend plantensoorten

Volgens de tellingen van de plaatselijke plantkundigen komen hier meer dan 1.100 soorten voor, waarvan enkele honderden een geneeskrachtige of aromatische toepassing hebben. In Mali Lošinj staat een aromatische tuin waarin ongeveer 250 daarvan bij elkaar staan, met salie, rozemarijn, lavendel en immortelle. Entree kost enkele euro's en de tuin is in het seizoen doorgaans van 8.00 tot 20.00 uur open. Reken op een uur. Er worden oliën, thee en zeep verkocht van 5 tot 20 euro. Let op: buiten het seizoen staan de bedden er kaal bij en is er weinig te ruiken.

Wat de zeelucht wel en niet doet

Het water rond het eiland is zout, helder en schoon, en zeelucht met zoutdeeltjes wordt bij luchtwegklachten vaak als verlichtend ervaren. Dat is iets anders dan een behandeling, en de aanbieders op het eiland zijn geen zorginstelling. Zwemmen kost niets; op de ingerichte stranden bij Čikat en Sunčana uvala betaal je soms 3 tot 6 euro voor een ligbed en is er van 8.00 tot 19.00 uur toezicht. Het zeewater is van mei tot oktober 19 tot 26 graden. Wie hierheen komt met een klacht, bespreekt dat beter eerst met een arts.

De baai Krivica bereik je alleen te voet of per boot

Deze smalle inham ten zuiden van Veli Lošinj ligt achter een bocht in de kust en is over een pad door het bos in ongeveer 40 minuten te bereiken; er komt geen weg. Het water is er diep en stil, en zeilboten leggen er voor anker. Toegang is gratis en er zijn geen voorzieningen, dus neem water, schaduw en waterschoenen mee. Rond de twee hoofdplaatsen liggen tientallen van zulke baaien met kiezel en rots. Let op: de baaien met een weg ernaartoe zijn in juli en augustus vol, de andere niet, en dat verschil overbrug je met een half uur lopen.

Mali Lošinj is juist de grootste van de twee plaatsen

De namen zeggen klein en groot, maar het is andersom: Mali Lošinj telt ruim 6.000 inwoners en Veli Lošinj een paar honderd. De namen slaan op de kerkelijke gemeenten uit de middeleeuwen, niet op het inwonertal van nu. Aan het haventje van Veli Lošinj, enkele tientallen meters breed, staan gekleurde huizen rond een barokke kerk. Rondlopen kost niets en je bent er in een uur rond. Het dorp is autoluw: je parkeert boven en daalt een paar honderd meter af. In Mali Lošinj staat in het Museum of Apoxyomenos een bronzen Griekse atleet die in 1999 op 45 meter diepte bij de eilandjes Vele Orjule is gevonden; entree kost rond de 8 euro.

In de Kvarner leeft een vaste groep van ongeveer tweehonderd tuimelaars

Volgens het Blue World Institute in Veli Lošinj, dat de dieren hier sinds 1987 volgt en ze aan hun rugvin herkent, gebruikt deze populatie het gebied rond Cres en Lošinj het hele jaar door. Het is een van de langstlopende onderzoeken naar dolfijnen in de Adriatische Zee. Vanaf de kant zie je ze zelden; met een boottocht van 20 tot 45 euro per persoon is de kans groter, maar een garantie geeft niemand. Er gelden strikte regels: honderd meter afstand houden, niet achtervolgen en niet met ze zwemmen. Let op: een aanbieder die zwemmen met dolfijnen belooft, overtreedt de wet.

De Televrin op de Osoršćica komt tot 588 meter

Deze bergkam in het noorden van het eiland is de hoogste van de twee eilanden samen; het pad begint in het dorp Nerezine en klimt in twee tot tweeënhalf uur naar boven, langs de kapel van Sveti Nikola. Heen en terug is het 8 tot 10 kilometer met ruim 500 hoogtemeters. Wandelen kost niets. Boven is geen schaduw en geen water, dus neem twee liter per persoon mee. Bij helder weer kijk je over de Kvarner tot aan de bergen op het vasteland. Let op: bij bura waait het op de kam veel harder dan beneden in de haven.

Over de weg kom je hier alleen via Cres

Een brug verbindt Lošinj bij Osor met het buureiland Cres, en daar kom je met de veerboot van Valbiska naar Merag of van Brestova naar Porozina. Vanaf Rijeka en Zadar varen in het seizoen ook catamarans rechtstreeks naar Mali Lošinj. De brug bij Osor gaat twee keer per dag open voor boten en dan staat het verkeer stil. Mei tot oktober geeft 20 tot 30 graden. Buiten die maanden sluit een deel van de horeca en varen de catamarans minder vaak. Let op: de bura kan hier plotseling opsteken, en dan worden overtochten en boottochten zonder aankondiging geschrapt.