Luxemburg, klein land met grote verrassingen

Luxemburg schafte in 2020 als eerste land het kaartje in het openbaar vervoer af

Sinds 1 maart 2020 rijden bus, tram en trein in het hele land gratis voor iedereen; alleen de eerste klas in de trein kost nog geld. Dat scheelt een auto. Dit artikel behandelt het land van noord naar zuid, met afstanden, entreeprijzen en openingstijden.

De hoofdstad staat op rotsen met kilometers gangen eronder

De oude wijken en de vestingwerken staan sinds 1994 op de werelderfgoedlijst; in de rotsen zitten kazematten, gangen die in de achttiende eeuw als schuilplaats en geschutstelling werden uitgehakt. Entree tot de kazematten kost 7 tot 12 euro, doorgaans van 10.00 tot 17.00 uur, en ze zijn in de winter deels gesloten. De wandeling over de rotsrand langs het dal is gratis en duurt een uur.

Het kasteel in het noorden werd pas na 1977 hersteld

Dat kasteel op een rots boven de rivier raakte in de negentiende eeuw in verval en werd na de overdracht aan de staat in 1977 in twintig jaar herbouwd; wat u ziet is dus grotendeels reconstructie op oude muren. Entree kost 10 tot 14 euro, dagelijks van 10.00 tot 18.00 uur. Een stoeltjeslift brengt u erboven voor 6 tot 9 euro retour. Reken op twee uur inclusief de klim door het dorp.

Het rotsgebied in het oosten heeft een pad van honderdtwaalf kilometer

In het oosten liggen zandsteenformaties met kloven, spleten en mosbegroeide wanden; er doorheen loopt een langeafstandspad van ongeveer 112 kilometer in drie lussen. Wandelen is gratis. Reken op etappes van 10 tot 25 kilometer met 300 tot 600 hoogtemeters, over trappen en tussen rotsblokken door. Bij regen zijn de treden en de wortels glad; stevige schoenen zijn hier geen overbodige luxe.

Het watervalletje met de stenen brug ligt aan die route

Halverwege dat gebied stort een beek over drie treden naar beneden, met een stenen voetbrug uit 1879 er vlak boven. Toegang is gratis. Let op: er is maar een kleine parkeerplaats op 300 meter, die op zonnige zondagen voor 11.00 uur vol staat en waar langs de weg parkeren verboden is. Reken op een korte wandeling van 2 tot 5 kilometer vanaf het dorp. De val is enkele meters hoog: kom voor de omgeving, niet voor het formaat.

Het museum voor moderne kunst staat op een oude vesting

Dat museum werd in 2006 geopend op de resten van een achttiende-eeuws fort, naar een ontwerp van een bekende architect; glas en zandsteen sluiten aan op de oude muren. Entree kost 8 tot 12 euro en het is van woensdag tot maandag van 10.00 tot 18.00 uur open, dinsdag gesloten. Reken op twee uur. Het museum over de vesting ernaast kost 5 tot 8 euro en legt uit hoe de stad tot 1867 versterkt was.

In het zuiden rijdt u met een treintje een oude ijzermijn in

In de zuidelijke mijnstreek is een ijzererts-mijn als museum ingericht; u rijdt met een smalspoortreintje enkele honderden meters de berg in. Entree kost 10 tot 15 euro en rondleidingen vertrekken op vaste tijden tussen 14.00 en 17.00 uur, van april tot oktober. Het is er 12 graden; neem een jas mee. Reken op twee uur. De hele streek leefde tot in de jaren zeventig van deze mijnen.

De wijngaarden langs de rivier in het oosten maken vooral witte wijn

Langs de grensrivier liggen hellingen met riesling, pinot en een oude inheemse druif; daarnaast wordt er mousserende wijn volgens de flessenmethode gemaakt. Een proeverij kost 8 tot 20 euro per persoon en gaat doorgaans van 10.00 tot 18.00 uur, vaak op afspraak. Een fles kost 8 tot 25 euro. Rondvaarten over de rivier kosten 12 tot 20 euro. Neem een bestuurder mee die niet drinkt: de grens ligt hier op 0,5 promille.

Het thermale bad in het zuidoosten is het enige van het land

In dat plaatsje aan de grens komt water van rond de 24 graden uit de grond, dat wordt opgewarmd tot 36 graden voor de binnen- en buitenbaden. Een dagkaart kost 25 tot 45 euro en het is dagelijks van 9.00 tot 21.00 uur open. Reken op een halve dag. Kinderen zijn er beperkt welkom: delen van het complex zijn vanaf zestien of achttien jaar, dus kijk dat vooraf na.

De oudste stad van het land heeft een springprocessie op de erfgoedlijst

Die stad in het oosten groeide rond een abdij uit de zevende eeuw. Op de dinsdag na Pinksteren trekt er een springende processie door de straten die sinds 2010 op de lijst van immaterieel erfgoed staat. Kijken is gratis; die dag zijn de straten afgesloten en is parkeren vrijwel onmogelijk. De basiliek en de crypte zijn het hele jaar gratis toegankelijk, van 9.00 tot 18.00 uur. Reken op een halve dag voor de stad.

Praktisch

Vanuit Nederland rijdt u in drie tot vier uur; er zijn geen tolwegen en de brandstof is er goedkoper dan in de buurlanden, wat de rijen bij de grenspompen verklaart. Luxemburg betaalt met de euro. Al het openbaar vervoer is gratis, dus laat de auto bij het verblijf staan. April tot oktober geeft 15 tot 25 graden. Het land is met 82 kilometer van noord naar zuid klein genoeg om alles vanaf één adres te doen.