Vakantie in de Betuwe met rust, ruimte en riviernatuur

De Betuwe is een strook van zestig kilometer tussen twee grote rivieren

Tussen de Waal in het zuiden en de Nederrijn en Lek in het noorden ligt een landschap van boomgaarden, dijkdorpen en uiterwaarden. Er wonen mensen, er wordt gewerkt, maar er is nauwelijks doorgaand verkeer. Dat is precies waarom mensen hier komen: het is rustig zonder afgelegen te zijn. Dit artikel behandelt wat u er doet, met afstanden, prijzen en seizoenen.

De boomgaarden zijn werkgebied, geen park

De streek telt duizenden hectaren fruit. De bomen staan in strakke rijen en tussen april en oktober wordt er gesnoeid, gedund, geplukt en gespoten. Fietsen en wandelen over de openbare wegen ertussen kost niets. Let op: een boomgaard is particulier terrein en u loopt er niet zomaar in. Waar zelf plukken mag, staat een bord; dan betaalt u 2 tot 4 euro per kilo. Bij bespuiting hangen er borden, en dan houdt u afstand.

De Linge is de langste rivier die geheel binnen Nederland ligt

De rivier meet ongeveer 108 kilometer van Doornenburg tot Gorinchem en blijft van begin tot eind binnen de landsgrenzen. Hij is smal, op veel plekken nog geen 20 meter, en stroomt nauwelijks. Kanoën kost 20 tot 35 euro per dag voor een tweepersoonskano; verhuurders zitten in Leerdam, Asperen en Buren. Reken op 10 tot 15 kilometer per dag met kinderen. Door de geringe stroming kunt u ook stroomopwaarts terug, wat op de grote rivieren geen optie is.

De dijkdorpen zijn in een half uur rondgelopen

Buren, Asperen, Acquoy en Beusichem zijn kleine kernen met een kerk, een paar straten en een dijk eromheen. Buren heeft nog stadsmuren en poorten uit de zestiende eeuw. Rondlopen kost niets; de kleine musea vragen 5 tot 9 euro entree en zijn doorgaans van dinsdag tot zaterdag open van 11.00 tot 17.00 uur. Reken op een uur per dorp. In Acquoy staat een scheve kerktoren die ruim een meter uit het lood staat, wat naar verhouding meer is dan bij de toren van Pisa.

In de uiterwaarden is nieuwe riviernatuur ontstaan

Langs de Waal zijn de laatste decennia nevengeulen gegraven en kleiputten teruggegeven aan de rivier. Er staan konikpaarden en gallowayrunderen die het gebied begraasd houden, en er broeden ijsvogels en oeverzwaluwen, die volgens de terreinbeheerder met honderden paren in de steile oevers zitten. De gebieden zijn gratis en dag en nacht toegankelijk; u loopt er over struinpaden zonder vaste route, met gebieden van 50 tot ruim 500 hectare. Let op het water: bij hoogwater staan deze gebieden onder en zijn ze afgesloten. Dat gebeurt vooral tussen december en maart, en dan verandert het landschap in een binnenzee.

Fort Pannerden ligt op de splitsing van Rijn en Waal

Aan de oostpunt van de streek staat een fort uit 1869 op het punt waar de Rijn zich verdeelt. Ongeveer twee derde van het water gaat de Waal in en de rest het Pannerdensch Kanaal. Entree kost rond de 10 euro; het fort is doorgaans van dinsdag tot zondag open van 11.00 tot 17.00 uur en in de winter beperkt. Reken op anderhalf uur. Verderop naar het westen liggen de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, sinds 2021 werelderfgoed, bij Vuren, Asperen en Everdingen.

Er wordt wijn gemaakt, op enkele tientallen hectaren

In de streek liggen enkele wijndomeinen, waaronder een bij Erichem, beplant met rassen die tegen het vochtige klimaat kunnen. De Nederlandse wijnbouw is jong en kleinschalig. Een proeverij kost 10 tot 20 euro per persoon en gaat doorgaans op afspraak, in het weekeinde. Een fles kost 12 tot 20 euro. Reken op anderhalf uur. Wie zware rode wijn verwacht, komt bedrogen uit: het zijn vooral frisse witte en rosé, gemaakt van druiven die hier rijp krijgen wat ze krijgen kunnen.

Streekproducten koopt u aan de weg, uit een automaat of een schuur

Langs de dijkwegen staan onbemande kraampjes en automaten met fruit, sap, jam, honing en eieren. Betalen gaat met munten of met een pinapparaatje in de schuur. Een fles appelsap kost 2 tot 4 euro, een pot jam 3 tot 6 euro. Tiel is bekend van de jamfabriek en het bijbehorende poppetje uit de reclame van vroeger, waarvan in de stad een standbeeld staat. Boerderijwinkels zijn doorgaans van donderdag tot zaterdag open tot 17.00 uur; de automaten draaien wel elke dag.

Praktisch

Vanaf Utrecht rijdt u in drie kwartier, vanaf Nijmegen in een half uur en vanaf Rotterdam in een uur. Treinen stoppen in Tiel, Geldermalsen en Culemborg. Nederland betaalt met de euro. De bloesem staat twee tot drie weken in april, de kersen zijn er in juli en de appels en peren van eind augustus tot oktober. Mei tot september geeft 15 tot 24 graden. In de winter is het hier stil en leeg: veel boerderijwinkels, musea en verhuurders sluiten dan volledig, en de veerponten liggen bij hoogwater stil.