Wandelen en wildlife spotten in Nationaal Park De Biesbosch

De Biesbosch is het wildste water van Nederland

De Biesbosch ontstond in één nacht: de Sint-Elisabethsvloed van 1421 zette een heel polderland onder water en liet een doolhof van kreken, grienden en zandplaten achter. Sinds 1994 is het nationaal park, en met volgens het parkbeheer ruim 9.000 hectare is het een van de grootste zoetwatergetijdengebieden van Europa, waar bevers en zeearenden inmiddels vaste bewoners zijn. Dit artikel zet de wandelroutes, de vaartochten en de beste spotplekken op een rij.

Het Beverpad is de bekendste wandeling

Het Beverpad slingert in zo'n 5 kilometer over vlonders en dijkjes langs kreken waar de sporen van bevers letterlijk voor het oprapen liggen: aangevreten wilgenstammen, glijbanen in de oever en de burchten zelf. Het pad is gratis en start bij het Biesbosch MuseumEiland bij Werkendam. De dieren zelf zijn nachtdieren; wie ze wil zien, komt in de laatste twee uur voor zonsondergang. Houd er rekening mee dat de vlonderpaden na regen glad zijn en dat delen bij hoogwater onderlopen; laarzen zijn hier geen overdreven advies.

De fluisterboot brengt je de kreken in

De fluisterboot is het handelsmerk van het gebied: een elektrisch bootje zonder motorgeluid dat de smalle kreken invaart waar grotere schepen niet komen. Rondvaarten met gids duren doorgaans anderhalf uur en kosten rond de 15 euro; zelf huren kan vanaf zo'n 60 euro per dagdeel. Juist de stilte maakt het verschil: reigers, aalscholvers en met geluk een bever laten een fluisterboot dichterbij komen dan een wandelaar op de dijk. Reserveer in het weekend vooruit, want de bootjes zijn er beperkt in aantal.

Zeearenden en bevers zijn de sterren van het park

De zeearend, met een spanwijdte tot 2,4 meter de grootste roofvogel van Europa, broedt hier sinds 2012 en is inmiddels het symbool van het park. De bevers kwamen in 1988 terug na eeuwen afwezigheid en zijn uitgegroeid tot honderden dieren. De beste kansen liggen bij de kijkhutten langs de Jantjesplaat en het Gat van de Vissen en op de vroege ochtend. Neem een verrekijker mee, want de arenden zitten vaak op honderden meters in een dode boom; het formaat verraadt ze eerder dan de kleur.

Kanoën is de intiemste manier om het park te zien

Met de kano kom je waar niets anders komt: smalle kreken tussen de grienden, waar het riet aan beide kanten langs de boot schuurt. Verhuur kost rond de 30 euro per dag en de uitgezette routes lopen van 6 tot 15 kilometer. Twee dingen bepalen de tocht: het getij, dat hier nog altijd tot zo'n 20 centimeter verschil maakt en peddelen mét de stroom veel prettiger maakt, en de gesloten zones voor broedvogels tussen maart en juni. Beide staan op de kaart die je bij de verhuur krijgt; volg ze, want de rust is precies waarom de dieren er zijn.

Het MuseumEiland vertelt het verhaal van water en mens

Het Biesbosch MuseumEiland bij Werkendam ligt op een eigen eiland met een grasdak, en vertelt hoe de vloed van 1421 het landschap maakte en hoe griendwerkers hier eeuwenlang wilgentenen sneden. Entree ligt rond de 12 euro, kinderen goedkoper. Rondom het museum ligt een vrij toegankelijke rivierpolder met wandelpaden van 2 tot 5 kilometer, waar het water sinds de ontpoldering weer vrij spel heeft. Museum en buitenrondje samen vullen een halve dag; de combinatie legt uit wat je daarna in het veld ziet.

De griendenwandeling laat het oude ambacht zien

De grienden zijn geen wildernis maar oude productiebossen: wilgen die om de paar jaar werden afgezet voor manden, dijkbeschoeiing en hoepels. De griendenwandelingen van 3 tot 7 kilometer voeren langs de hakhoutpercelen en de restanten van griendketen waarin de werkers overnachtten. Het Biesboschcentrum bij Dordrecht is aan die kant het logische startpunt, met kaarten, koffie en een uitkijkpunt over het water. In de winter, wanneer de bladeren weg zijn, is het ambacht het best te lezen in het landschap.

Fotograferen doe je op het randje van de dag

De Biesbosch is een fotografengebied bij uitstek, en de reden is het licht op het water: mist die in het najaar op de kreken blijft hangen, en het lage licht dat de grienden oranje kleurt. De eerste en laatste twee uur van de dag leveren vrijwel al het bruikbare werk op. Voor vogels is een telelens vanaf 300 millimeter praktisch; voor het landschap volstaat een groothoek vanaf de vlonderpaden. Blijf op de paden en gebruik de kijkhutten; de kortste weg naar een goede foto is hier geduld, niet dichterbij komen.

Praktisch en wanneer in de Biesbosch

Het park bestaat uit drie delen: de Sliedrechtse Biesbosch, de Dordtse Biesbosch en de Brabantse Biesbosch rond Drimmelen en Werkendam, met bezoekerscentra bij Dordrecht en Werkendam; parkeren kost enkele euro's per dag en de centra zijn doorgaans van 10.00 tot 17.00 uur open. Vanuit Dordrecht vaart in het seizoen een waterbus het gebied in, in ruim een half uur, wat de auto overbodig maakt; vanaf Drimmelen vertrekken de rondvaarten aan de Brabantse kant. Het voorjaar geeft broedvogels en fris groen, de zomer het kanoseizoen, de herfst mist en kleur, en de winter de beste kansen op zeearenden omdat de bomen kaal zijn. Houd er rekening mee dat muggen in de zomeravond bij de kreken talrijk zijn; dat is de prijs voor een gebied dat écht nat mag blijven.