Kustplaatsen in het Westland, van Ter Heijde tot Monster

De Westlandse kust is strand met kassen in de rug

Het Westland staat bekend als de Glazen Stad, maar achter de kassen ligt bijna 10 kilometer verrassend breed Noordzeestrand met drie kustplaatsen die elk hun eigen rol spelen: het duindorp Ter Heijde, het historische 's-Gravenzande en het sportieve Monster. Dit artikel zet stranden, dorpen, duinen en routes op een rij. De charme is de combinatie: 's ochtends de zee, 's middags fietsen tussen het glas waar tomaten en druiven vandaan komen.

Ter Heijde vocht eeuwen met de zee

Ter Heijde is het kleinste en oudste zeegezicht van het Westland: een duindorpje dat in de loop der eeuwen meermaals door de zee werd verzwolgen en landinwaarts herbouwd. Voor de kust woedde in 1653 de Slag bij Ter Heijde, de grote zeeslag waarin admiraal Maarten Tromp sneuvelde; het verhaal leeft in het dorp voort. Pal voor de kust ligt sindsdien de Zandmotor, het kunstmatige zandschiereiland dat volgens Rijkswaterstaat in 2011 werd opgespoten en zichzelf sindsdien langs de kust verdeelt als natuurlijke kustbescherming. Het maakte het strand hier extra breed en wild; bij laagwater is het een wandelvlakte van honderden meters.

's-Gravenzande combineert stadsrechten met badplaats

's-Gravenzande kreeg al in 1246 stadsrechten van gravin Machteld en draagt dat verleden in zijn marktplein en kerkomtrek. Het dorp ligt op fietsafstand van de zee, met de strandslag bij Vlugtenburg als favoriet: breed zand, jaarrond paviljoens en duinovergangen zonder gedrang. Dit is de gezinskant van de Westlandse kust: flauw aflopend water, strandbedjes voor rond de 5 euro en parkeren op loopafstand van het zand. De groene dorpsranden met parken en de kwekerijen eromheen maken de fietsrondjes af.

Monster is de sportieve buur

Monster heeft het levendigste strand van de drie: hier staan de kitesurfscholen, want de openliggende kust vangt wind als weinig andere Nederlandse plekken; een proefles kost rond de 90 euro. Op zomeravonden draaien de paviljoens door tot in de kleine uurtjes. Het dorp zelf houdt het dorps met de molen als middelpunt en terrassen rond de kerk. Wandelaars pakken vanaf hier de duinen van Solleveld richting Den Haag: beschermd Natura 2000-gebied waar de paden beperkt maar de stilte compleet is.

De natuur wint hier terrein in plaats van te verliezen

De Zandmotor maakte van deze kust een levend laboratorium: sinds 2011 verplaatst wind en stroming het opgespoten zand langzaam noordwaarts, en duinen groeien waar eerst water stond. Zeehonden rusten er geregeld op de buitenste banken; houd minstens 30 meter afstand en honden aan de lijn. In de duinen bloeit het duinviooltje en jagen torenvalken; de vochtige valleien achter de zeereep horen bij de soortenrijkste stukjes kust van Zuid-Holland. Wie vogels telt, komt in het najaar; de trek schuift hier massaal langs de kustlijn.

Bij Hoek van Holland eindigt de kust bij de stormvloedkering

Ten zuiden van 's-Gravenzande ligt Hoek van Holland, waar de Nieuwe Waterweg de zee in gaat en waar sinds 1997 de Maeslantkering ligt, twee stalen armen van elk 210 meter die bij hoogwater dichtdraaien. Bij het keringhuis is een informatiecentrum en een uitzichtpunt over de vaargeul. Ernaast liggen het Staelduinse Bos en de Kapittelduinen, allebei van Natuurmonumenten en vrij toegankelijk, met paden van 3 tot 8 kilometer. Vanaf Monster is het ongeveer 12 kilometer langs de kust.

De duinen tussen Monster en Kijkduin leveren drinkwater

Ten noorden van Monster gaat de kust over in Solleveld, een duingebied dat door Dunea wordt beheerd voor de drinkwatervoorziening van de regio; het bedrijf filtert hier sinds 1874 rivierwater door het zand. Een deel is daarom afgesloten, maar er lopen gemarkeerde paden van rond de 4 kilometer doorheen naar Kijkduin, waar de bebouwing van Den Haag begint. In het gebied grazen schapen en Schotse hooglanders die de duinen open houden. Toegang is gratis en honden moeten aan de lijn.

Fietsen gaat hier door glas en langs zee

De klassieke ronde combineert twee werelden: het fietspad bovenlangs de duinen van Monster tot voorbij Ter Heijde, en terug dwars door de Glazen Stad, waar de kassen tot aan de weg glinsteren; een lus van zo'n 25 kilometer, spiegelvlak. Onderweg vertelt het Westlands Museum in Honselersdijk hoe deze streek van druivenserres naar wereldtuinbouw groeide, compleet met historische muurkassen; entree rond de 8 euro. Wie in september komt, treft de laatste tafeldruiven van de koude serre; de smaak waar het Westland ooit beroemd om was.

Eten en kopen doe je hier van de teler

Nergens in Nederland ligt de oogst dichter bij het bord: boerderij- en kwekerijwinkels verkopen tomaten, paprika's en aardbeien van achter het eigen glas, vaak voor de helft van de winkelprijs. De zaterdagse markt in Naaldwijk, het grootste dorp van de gemeente, is de verzamelplek. De strandpaviljoens vullen de visbehoefte met kibbeling en dagvis; reken op 15 tot 20 euro voor een volwaardige lunch met zeezicht. Het streekproduct is de Westlandse druif, die hier vanaf 1850 in koude serres werd geteeld en waarvan er nu nog een handvol kwekers over zijn.

Praktisch en wanneer aan de Westlandse kust

De kust ligt op een half uur van Den Haag en Rotterdam; parkeren bij de strandslagen kost in het seizoen enkele euro's per dag en de fiets is overal de betere keuze. De paviljoens draaien het hele jaar; uitwaaien in januari hoort hier net zo goed bij als zonnen in juli. Juni tot en met september is het badseizoen met zeewater tot zo'n 19 graden; het voor- en najaar zijn van de wandelaars en kitesurfers. Let op: de wind ontbreekt hier zelden, en op een zonnige dag met zeewind van kracht 5 is het op het strand een stuk killer dan het weerbericht suggereert. Neem een windscherm mee of ga achter de zeereep zitten.