Wenen, klassieke grandeur met moderne flair

De moderne kant van Wenen is ruim honderd jaar oud

Wenen staat bekend om keizerlijke paleizen en walsmuziek, maar de stad is ook de plek waar de moderne architectuur is begonnen. Dat gebeurde niet vorig decennium maar rond 1900, in een periode van twintig jaar waarin een handvol architecten en schilders brak met alles wat aan de Ringstraße stond. Wie die vier of vijf gebouwen kent, ziet een andere stad. Ze liggen bovendien dicht bij elkaar, dus u doet ze op één dag te voet.

In 1898 zetten kunstenaars een gebouw neer met een leus erop

Het Secessionsgebouw werd volgens de instelling zelf in 1897 en 1898 gebouwd naar een ontwerp van Joseph Maria Olbrich, als tentoonstellingszaal voor kunstenaars die zich hadden afgesplitst van de gevestigde kunstwereld. Boven de ingang staat in gouden letters: Der Zeit ihre Kunst, der Kunst ihre Freiheit, oftewel aan elke tijd zijn kunst, aan de kunst haar vrijheid. Op het dak ligt een koepel van vergulde laurierbladeren die de Weners meteen de bijnaam gaf die er nog steeds op zit. Het gebouw is nog altijd een tentoonstellingsruimte en staat op ongeveer 5 minuten lopen van de Staatsopera.

In de kelder hangt de Beethovenfries van Klimt

Gustav Klimt maakte in 1902 een muurschildering van ruim 34 meter voor de veertiende tentoonstelling van de Secession, die van 15 april tot 27 juni van dat jaar liep. Het werk was bedoeld als eerbetoon aan Beethoven en zou na afloop worden vernietigd. Dat gebeurde niet: het is bewaard, gerestaureerd en hangt nu permanent in de kelder van hetzelfde gebouw. U bent er in een halfuur doorheen en het is aanzienlijk minder druk dan bij De Kus in het Belvedere.

De Postspaarbank van 1906 was zijn tijd vooruit

Otto Wagner bouwde tussen 1904 en 1906 de Oostenrijkse Postspaarbank, geopend op 17 december 1906, met toen volstrekt nieuw gewapend beton en een gevel van marmerplaten die met zichtbare aluminium bouten is vastgezet. Die bouten zijn het punt: Wagner liet zien hoe het gebouw in elkaar zat in plaats van dat te verbergen achter ornament. De kassahal met haar glazen dak is te bezichtigen en er zit een klein museum bij. Het ligt op ongeveer 10 minuten lopen van de Stephansdom.

Het Looshaus veroorzaakte een schandaal

Adolf Loos bouwde tussen 1909 en 1911 aan de Michaelerplatz een gebouw met een gladde gevel zonder enig ornament, pal tegenover de ingang van de Hofburg. In een stad vol barokke versiering was dat een provocatie en de bouw leidde tot woedende reacties. Het verhaal wil dat keizer Franz Joseph de gordijnen van de ramen aan die kant liet sluiten. Of dat waar is valt niet te bewijzen, maar het geeft de verhoudingen goed weer. U kunt de begane grond binnenlopen, want er zit een bank in.

Het Hundertwasserhuis is van 1985

Het bekendste kleurige gebouw van Wenen werd tussen 1983 en 1985 gebouwd naar een idee van kunstenaar Friedensreich Hundertwasser, met golvende vloeren, bomen die uit de gevel groeien en geen enkele rechte lijn. Belangrijk om te weten: het zijn gewone gemeentewoningen en u kunt er niet in. Aan de overkant staat een winkelcomplex waar bezoekers naar binnen gaan en op een paar honderd meter staat het KunstHaus, een museum in dezelfde stijl dat wel te bezoeken is.

Deze vier doet u op één dag te voet

Van de Secession naar het Looshaus is het ongeveer 1 kilometer, van daar naar de Postspaarbank nog eens 1 kilometer, en het Hundertwasserhuis ligt op ongeveer 2,5 kilometer verder oostwaarts, of drie haltes met de tram. Reken op vier uur als u alleen kijkt en op een hele dag met de Beethovenfries en het museum bij de Postspaarbank erbij. Alles ligt binnen of net buiten de Ring, dus u hebt geen metro nodig behalve voor het laatste stuk.

Praktische zaken

De Secession en het KunstHaus zijn beide op maandag gesloten; de kassahal van de Postspaarbank is op werkdagen open en in het weekend niet. Controleer dat voordat u de route plant, want een maandag kost u de helft van dit lijstje. Reken op 10 tot 12 euro entree per plek en op een gecombineerde kaart bij sommige. Het Looshaus en het Hundertwasserhuis kunt u van buiten bekijken zonder kaartje.

Wanneer u gaat

Dit is bij uitstek een programma voor een regenachtige of koude dag: de afstanden zijn kort en het meeste speelt zich binnen af. Van april tot oktober is het aangenaamst voor het lopen ertussen, met 15 tot 24 graden. Ga in het weekend liever niet naar de Postspaarbank en op maandag niet naar de Secession. Voor het Hundertwasserhuis geldt dat het buiten is en dus altijd kan; ga vroeg, want er staan overdag doorlopend groepen voor de gevel.