Wijn, olijven en erfgoed in Alentejo voor fijnproevers

In de Alentejo wordt nog wijn in kleipotten gemaakt

In enkele dorpen wordt wijn vergist in grote kleipotten die in de grond staan, een methode die uit de Romeinse tijd stamt en hier nooit is verdwenen. Die wijn heet vinho de talha en wordt vanaf 11 november geschonken. Dit artikel behandelt de wijn, de olijven en de kurk, met prijzen, seizoenen en openingstijden.

De streek heeft ruim twintigduizend hectare wijngaard

Het gaat om een van de grootste wijngebieden van Portugal, met vooral rode wijn van inheemse druiven op vlak tot licht glooiend land. Een proeverij kost 10 tot 25 euro per persoon en gaat doorgaans op afspraak, van maandag tot zaterdag. Een fles kost bij het huis 6 tot 25 euro. De grote hitte in de zomer betekent dat er 's middags niet wordt gewerkt; plan bezoeken in de ochtend of na 16.00 uur.

De helft van de wereldproductie kurk komt uit dit land

Portugal levert volgens de brancheorganisatie ongeveer de helft van alle kurk ter wereld, en het grootste deel daarvan groeit in deze streek. De bast wordt om de negen jaar geschild en een boom levert pas na vijfentwintig jaar zijn eerste bruikbare oogst. Op de stammen staat het jaartal van de laatste schilling geverfd. Rondkijken in het landschap kost niets; enkele bedrijven geven rondleidingen voor 10 tot 20 euro.

De olijfolie komt uit gaarden die eeuwen oud zijn

Deze streek levert het grootste deel van de Portugese olijfolie. Naast moderne aanplant staan er gaarden met bomen van honderden jaren oud. Een proeverij kost 5 tot 15 euro en gaat op afspraak. Een fles goede olie kost 8 tot 20 euro. De oogst valt van november tot januari; dan draaien de molens en kunt u het persen zien. Buiten die maanden proeft u wel, maar ziet u het productieproces niet.

De schapenkaas wordt met distelstampers gestremd

De bekendste kazen van deze streek worden niet met dierlijk stremsel gemaakt maar met het sap van een distelbloem, wat ze een eigen smaak en een zachte, bijna lopende structuur geeft. Een kaas kost 8 tot 25 euro per stuk, afhankelijk van formaat en rijping. Ze zijn te koop op de weekmarkten en bij de producenten. Let op de bewaring: deze kazen zijn kwetsbaar en horen gekoeld te worden vervoerd, wat op een warme dag in de auto niet lukt.

De keuken draait om brood, varken en kruiden

De streekgerechten zijn gebaseerd op oud brood met knoflook, koriander en olijfolie, en op vlees van het zwarte varken dat onder de eiken graast en eikels eet. Een hoofdgerecht kost 12 tot 22 euro. Restaurants serveren tussen 12.30 en 15.00 uur en vanaf 19.30 uur; daarbuiten krijgt u niets. Let op de voorgerechtjes die ongevraagd op tafel komen: die worden gerekend als u ze aanraakt en u mag ze zonder bezwaar terugsturen.

In Évora liggen de botten van duizenden monniken in een kapel

In die stad staat een kapel waarvan de muren met menselijke botten en schedels zijn bekleed, in de zeventiende eeuw aangelegd door monniken. Entree kost 5 tot 8 euro; ze is doorgaans dagelijks open van 9.00 tot 17.00 uur. Reken op een half uur. De stad staat sinds 1986 op de werelderfgoedlijst en heeft daarnaast een Romeinse tempel uit de eerste eeuw, gratis te bekijken op het plein.

De markten zijn maandelijks en niet wekelijks

In veel dorpen is de markt niet elke week maar op een vaste dag per maand, vaak gekoppeld aan een heiligendag. Toegang is gratis en ze lopen van ongeveer 8.00 tot 14.00 uur. Vraag bij uw accommodatie welke markt wanneer is; dat scheelt een vergeefse rit van tientallen kilometers. Op die markten koopt u kaas, worst, honing en olijfolie rechtstreeks van de makers.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in ongeveer drie uur op Lissabon en rijdt daarna anderhalf tot twee uur. Portugal betaalt met de euro; de snelwegen zijn tolwegen met elektronische heffing via het kenteken. April, mei, september en oktober geven 20 tot 30 graden; in juli en augustus loopt het in het binnenland op tot 38 graden en ligt het leven tussen 13.00 en 17.00 uur stil. De afstanden zijn groot: tussen twee dorpen zit vaak 20 tot 40 kilometer.