Bezoek Maribor, Pohorje en de oudste wijnstok ter wereld

Maribor is de tweede stad met de oudste bewoner van het land

Maribor, de tweede stad van Slovenië, ligt aan de Drava met het Pohorje-gebergte er direct achter, en de beroemdste inwoner is een plant. Aan de rivierkade groeit de Stara trta, volgens het Guinness Book of Records de oudste vruchtdragende wijnstok ter wereld, ruim 400 jaar oud. Daaromheen ligt een streek die in Nederland nauwelijks bekend is en precies daarom goed bevalt: wijnhellingen, een berg met een kabelbaan, het oudste stadje van het land en kuuroorden, allemaal binnen een half uur rijden van elkaar. Dit artikel zet de hoofdzaken op een rij met prijzen, tijden en afstanden.

De oudste wijnstok ter wereld groeit tegen een huis

De Stara trta klimt tegen de gevel van het Oude Wijnstokhuis aan de Lent, de oude rivierkade van Maribor. De stok van het druivenras žametovka is er volgens de stadsarchieven ruim vier eeuwen geleden geplant, toen het huis nog deel was van de stadsmuur tegen de Ottomaanse belegeringen, en draagt nog elk jaar druiven; de oogst wordt in miniflesjes gebotteld die als relatiegeschenk van de stad dienen. In het huis zit een klein museum met proeflokaal over de wijnbouw van de streek, doorgaans open van 10.00 tot 18.00 uur, en de toegang tot de stok zelf is gratis; die staat gewoon aan straat. Houd de verwachting realistisch: het is een wijnstok, geen kathedraal. De waarde zit in het verhaal, en dat vertelt het huis erachter.

De Lent is de kade waar de stad zichzelf viert

De Lent was eeuwenlang de houthaven van de stad, waar vlotten over de Drava aanlegden, en is nu de uitgaanskade met terrassen aan het water, de watertoren en de gerechtstoren als hoekpunten van de oude verdediging. Eind juni en begin juli is de kade het toneel van het Lent-festival, een van de grootste openluchtfestivals van het land, met podia langs de hele oever. Buiten het festival is de kade vooral in de avond op zijn best, wanneer de zon op de rivier staat; de terrassen draaien in het seizoen tot 23.00 uur of later. Houd er rekening mee dat de terrassen aan het water toeristenprijzen rekenen; een straat landinwaarts, rond het Grajski trg, halveert de rekening.

De kabelbaan uit 1957 zet je in twintig minuten op de berg

Aan de zuidrand van de stad vertrekt de Pohorska vzpenjača, de kabelbaan die volgens de exploitant sinds 1957 op het Mariborsko Pohorje draait: van het dalstation op 328 meter naar het bergstation op 1.042 meter. Boven beginnen de wandelpaden door de dennenbossen van het Pohorje, met uitzicht over de stad en de wijnhellingen. In de winter is dit het skigebied van de stad, met verlichte afdalingen tot in de avond; in de zomer het wandel- en mountainbikegebied. Een retour kost enkele euro's tot ruim tien euro afhankelijk van seizoen en leeftijd; controleer de actuele tarieven en tijden, want de baan pauzeert buiten de seizoenen geregeld voor onderhoud.

Ptuj is het oudste stadje van het land

Een half uur rijden stroomafwaarts ligt Ptuj, het oudste stadje van Slovenië, met Romeinse wortels, een kasteel boven de rode daken en een compacte kern die in een middag te belopen is. Het kasteel huisvest een museum met onder meer de beroemde carnavalsmaskers van de streek. Die maskers zijn de sleutel tot het bekendste evenement: Kurentovanje, het carnaval van Ptuj, sinds 2017 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed. De hoofdfiguur is de kurent, een harige, gehoornde gestalte met koebellen die de winter wegjaagt; de moderne optocht bestaat volgens de organisatie sinds 1960 en duurt anderhalve week rond de vastentijd, in februari of begin maart. Wie dan komt, moet ver vooruit boeken; de rest van het jaar is Ptuj juist opvallend stil.

De wijnstreek drink je op de hellingen, niet in de stad

De heuvels rond Maribor en Ptuj behoren tot de oudste wijnstreken van Midden-Europa, met witte rassen als leidraad: riesling, šipon en sauvignon. De wijnwegen, bewegwijzerde routes langs wijnboeren die aan huis schenken, zijn de manier om dat te proeven; een proeverij bij de boer kost doorgaans 10 tot 20 euro per persoon inclusief hapjes. Twee praktische zaken. Reserveer een dag vooraf, want de boeren schenken op afspraak en niet op inloop. En regel een bestuurder of een taxi, want de routes zijn autoroutes door heuvels; de Sloveense alcoholgrens is streng en wordt gehandhaafd. In september en oktober, rond de oogst, is de streek op haar mooist.

De kuuroorden zijn de wintervulling van de streek

Oost-Slovenië ligt op thermaal water, en rond Ptuj en verder oostwaarts liggen kuuroorden met binnen- en buitenbaden die het hele jaar draaien. Het zijn familiebaden in de Midden-Europese traditie: grote complexen met glijbanen voor de kinderen en stille saunadelen voor de ouders, met dagkaarten die doorgaans tussen de 15 en 25 euro per volwassene liggen. Voor een reis buiten het zomerseizoen zijn ze de redding van een regendag. Houd er rekening mee dat de complexen in de Sloveense schoolvakanties en in de weekenden vol lopen met gezinnen uit de wijde omtrek; doordeweeks buiten de vakanties heb je de baden grotendeels voor jezelf.

Eten is hier Oostenrijks met een Balkantong

De keuken van de streek verraadt de geschiedenis: gibanica, de gelaagde taart met maanzaad, walnoot, appel en kwark, staat naast schnitzels en goulash, en bij alles hoort wijn van de helling verderop. Een driegangenmenu in een gostilna, de Sloveense herberg, kost doorgaans 20 tot 30 euro per persoon, en de middagmenu's doordeweeks aanzienlijk minder. Slovenië rekent gewoon in euro's, en pinnen kan vrijwel overal; dat maakt dit een van de makkelijkste bestemmingen van dit deel van Europa. Let op de openingstijden van de gostilna's: veel keukens sluiten tussen de middag- en avonddienst, en op zondagavond is er buiten Maribor weinig open.

Wanneer je gaat

De streek heeft twee gezichten en dus twee seizoenen. Voor de wijn en het wandelen zijn september en oktober het best: oogsttijd, 15 tot 25 graden en de hellingen in herfstkleur. Mei en juni zijn het groene alternatief, met het Lent-festival eind juni als drukste week van Maribor. De winter draait om het Pohorje, met skiën boven de stad en de verlichte avondafdalingen als specialiteit, en om de thermaalbaden als tegenhanger. Februari heeft met Kurentovanje in Ptuj het eigenzinnigste evenement van het land, maar dan zijn bedden in de wijde omtrek schaars. November en maart zijn de stille maanden; goedkoop, maar veel wijnboeren en een deel van de horeca houden dan rust.