Wandelen en langlaufen in het Åre-gebergte

Åre en het Jämtlandse fjäll zijn zomer en winter twee streken

Jämtland ligt tegen de Noorse grens en is het instapgebied voor het Zweedse hooggebergte: kale bergruggen boven de boomgrens, hutten op loopafstand van elkaar en een dorp dat 's winters het grootste skigebied van Noord-Europa draagt. Dit artikel splitst het in wandelseizoen en langlaufseizoen, want dat zijn hier werkelijk twee verschillende bestemmingen. De maat is mild: de toppen blijven rond de 1.400 meter, maar de weidsheid voelt arctisch.

Åreskutan is de berg waar alles omheen ligt

De Åreskutan verheft zich tot 1.420 meter pal boven het dorp Åre, en de kabelbaan brengt je tot vlak onder de top. Vanaf daar is het nog een kwartier klauteren over blokken naar het echte hoogste punt, met uitzicht over het meer Åresjön en bij helder weer tot in Noorwegen. Wie liever loopt, klimt in twee tot drie uur vanaf het dorp. Boven staat een van de hoogste berghutten van Zweden. Neem ook in juli windjack en muts mee; boven de boomgrens is het al gauw 10 graden kouder dan beneden en de wind valt er nooit helemaal weg.

Het hutsysteem maakt meerdaagse tochten eenvoudig

Het mooiste van dit gebied is de infrastructuur: de Zweedse toeristenvereniging beheert een keten berghutten op dagafstand van elkaar, zodat je met een kleine rugzak dagen achtereen kunt lopen. Storulvån, Sylarna en Blåhammaren vormen samen de klassieke driehoek, met etappes van 12 tot 20 kilometer. Blåhammaren ligt op ruim 1.000 meter en staat bekend om zijn driegangenmenu, opmerkelijk voor een hut zonder weg ernaartoe. Reken op zo'n 60 tot 80 euro per overnachting voor niet-leden en reserveer in het hoogseizoen vooraf; de hutten zijn eenvoudig maar niet primitief.

De Jämtlandse driehoek is de klassieke wandelweek

De ronde over die drie hutten heet de Jämtlandstriangeln en telt zo'n 47 kilometer, doorgaans in drie dagen. Het pad is gemarkeerd met rode kruisen op stenen en palen, en voert over hoogvlakten, langs sneeuwvelden die tot in juli blijven liggen en door dalen vol dwergberken. Dit is de beste eerste kennismaking met het Zweedse fjäll: gemarkeerd, met bewaakte hutten en zonder klimwerk. Houd er rekening mee dat het weer boven de boomgrens binnen een uur omslaat; kaart, kompas en een extra dag speling horen erbij, ook op een gemarkeerde route.

De Kungsleden ligt noordelijker, maar begint hier

De Kungsleden, het koningspad, is volgens de toeristenvereniging met zo'n 440 kilometer de beroemdste langeafstandsroute van Zweden. Het hoofddeel loopt door Lapland tussen Abisko en Hemavan, dus niet door Jämtland zelf, maar het zuidelijke vervolg sluit wel op deze streek aan. Wie de sfeer wil proeven zonder de hele route te lopen, doet er goed aan hier te beginnen: dezelfde hutten, dezelfde markering, dezelfde weidsheid, maar met kortere aanreis en meer instapmogelijkheden. Voor veel wandelaars is Jämtland de generale repetitie voor Lapland.

De langlaufloipes maken van Åre een winterdorp

In de winter draait Åre om afdalen: het is het grootste skigebied van Noord-Europa, met liften tot hoog op de Åreskutan. Maar het langlaufen is de stillere en voor velen mooiere kant, met geprepareerde loipes rond het dorp en door de dalen. De loipes zijn gratis en lopen van korte dorpsrondjes tot tochten van tientallen kilometers. Uitrusting huren kost rond de 25 euro per dag. Het seizoen loopt doorgaans van december tot in april, met maart als favoriet: lange dagen, stabiele sneeuw en zon die het al aangenaam maakt.

Ottsjö en de Oviksfjällen zijn de rustige varianten

Wie het dorpsgedruis van Åre wil ontlopen, wijkt uit naar Ottsjö, een gehucht een halfuur zuidelijker met loipes die vrijwel altijd leeg zijn en een klein skiliftje voor wie toch wil afdalen. De sfeer is er die van dertig jaar geleden. De Oviskfjällen oostelijker doen hetzelfde in groter formaat: een aaneengesloten fjällgebied met wintersporen en zomerpaden, en aan de voet dorpen waar de tijd niets doet. Dit is Jämtland zonder liftpassen, en voor veel Zweden precies daarom de favoriet.

Mullfjället en Anaris zijn de dagtoppen

Vlak boven Åre ligt de Mullfjället, met ruim 1.100 meter een dagtocht van zo'n 15 kilometer over de kam. De route is minder belopen dan de Åreskutan en geeft precies hetzelfde weidse uitzicht, maar dan met de kans dat je niemand tegenkomt. De Anarisfjällen zuidoostelijker vormen een natuurreservaat met een ruwer karakter en nauwelijks gemarkeerde paden; iets voor wie kaartlezen beheerst. Voor de vlakke variant volg je de Indalsälven, de grote rivier die door de streek loopt, met wandelpaden en visplekken langs de oevers.

Praktisch en wanneer in Jämtland

Åre ligt aan de spoorlijn Stockholm–Trondheim, en de nachttrein zet je er 's ochtends af; per auto is het vanuit Zuid-Zweden een lange dag. Zweden betaalt met kronen, reken zo'n 11 kronen per euro, en pinnen kan overal. Het allemansrecht geldt ook hier: wandelen en één nacht kamperen mag vrijwel overal buiten de reservaten. Het wandelseizoen loopt van eind juni tot half september, als de sneeuwvelden weg zijn en de hutten open; september kleurt de dwergberken rood en de muggen zijn dan verdwenen. De winter loopt van december tot april. Houd er rekening mee dat mei en oktober tussenseizoenen zijn waarin liften stilstaan, hutten dicht zijn en paden onder natte sneeuw liggen; dat zijn de twee maanden om te mijden.