Fietsen en wandelen over de brug naar Öland

Over de brug naar Öland fiets je niet

De Ölandsbron uit 1972 is met ruim zes kilometer volgens de wegbeheerder de langste brug van Zweden, maar hij is uitsluitend voor gemotoriseerd verkeer. Fietsers en voetgangers mogen er niet op, en dat wordt gehandhaafd. In plaats daarvan rijdt in het zomerseizoen een fietsbus die je met fiets en al overzet. Dit artikel legt uit hoe die oversteek werkt en wat je aan beide kanten kunt fietsen en lopen, met afstanden en prijzen in kronen.

De fietsbus is de manier om over te steken

In de zomermaanden rijdt over de Kalmarsund een bus met een fietsaanhanger, meerdere keren per dag, doorgaans van 9.00 tot in de vroege avond. De rit overbrugt de ruim zes kilometer in ongeveer een kwartier en kost enkele tientallen kronen per persoon plus een bedrag voor de fiets. Buiten dat seizoen is er geen verbinding voor fietsers en moet je de fiets in of op de auto meenemen. Controleer de dienstregeling voordat je aan de kant van Kalmar aankomt, want de bus rijdt niet doorlopend en de laatste rit vertrekt in de vroege avond. Reken op ongeveer elf kronen per euro.

Öland is lang, smal en vlak

Het eiland is ongeveer 137 kilometer lang en op het breedste punt 16 kilometer, met nauwelijks hoogteverschil. Daardoor is het een van de makkelijkste fietsgebieden van Zweden: je rijdt over rustige landwegen tussen akkers, steenmuurtjes en molens. De Ölandsleden is het bewegwijzerde netwerk dat het hele eiland doorkruist, met dagetappes van 30 tot 60 kilometer; Borgholm halverwege het eiland is de logische tussenstop, met de grootste kasteelruïne van Scandinavië en even zuidelijker Solliden, het zomerverblijf van de koninklijke familie. Let op: er is geen enkele beschutting tegen de wind, en die staat hier vrijwel altijd. Een rit met de wind mee die soepel gaat, is op de terugweg twee keer zo zwaar; plan je route daarop.

De zuidelijke helft is een kalkstenen vlakte

Op het zuidelijke deel ligt het Stora Alvaret, een gebied van ongeveer 260 vierkante kilometer waar de kalksteen vlak onder of aan de oppervlakte ligt, met te weinig grond voor bomen. Het resultaat is een open steppelandschap dat in Noord-Europa uniek is. Er groeien orchideeën en planten die verder alleen in de Alpen of op de toendra voorkomen; eind mei en juni is de bloei op zijn best. Het landschap staat sinds 2000 op de werelderfgoedlijst, samen met de akkerindeling eromheen die al sinds de ijzertijd in gebruik is.

Er staan nog honderden molens

Op het eiland stonden in de negentiende eeuw naar schatting tweeduizend windmolens, doordat vrijwel elke boerderij er een had. Daarvan zijn er nog ongeveer vierhonderd over, verspreid over de akkers en langs de wegen. Ze zijn meestal niet te bezoeken maar bepalen het beeld van het landschap; op enkele plekken staan ze in rijen bij elkaar. Voor wie fotografeert, is het late licht op een zomeravond hier het beste moment, en dat duurt in juni tot na tienen.

De uiteinden van het eiland zijn de moeite waard

Op de zuidpunt staat Långe Jan, met ongeveer 42 meter de hoogste vuurtoren van Zweden, met een trap naar boven voor enkele tientallen kronen. Eromheen ligt het vogelgebied Ottenby waar in het voor- en najaar duizenden trekvogels doortrekken; er zit een vogelstation met een tentoonstelling. De noordpunt heeft bij Böda het Trollskogen, het trollenbos met scheefgegroeide, door de wind gevormde bomen en een wandelpad van enkele kilometers erdoorheen; de vuurtoren daar heet Långe Erik. Beide punten liggen op ruim zestig kilometer van de brug, dus reken op een aparte dag per uiteinde.

Kalmar zelf is compact en te voet te doen

Aan de vastelandzijde ligt Kalmar met zijn renaissanceslot aan het water, waar in 1397 de Kalmarunie werd gesloten die Zweden, Denemarken en Noorwegen ruim een eeuw onder één kroon bracht. Entree kost rond de 180 kronen en het slot is van het voorjaar tot het najaar dagelijks open. De oude binnenstad ligt op een eiland met vestingwerken eromheen en is in een uur rond te lopen. In het Kalmar Läns Museum liggen de vondsten van de Kronan, het oorlogsschip dat in 1676 in de Oostzee zonk en pas in 1980 werd teruggevonden; dat is de meest bijzondere collectie van de stad.

Langs de kust fiets je vlak en beschut

Aan de vastelandkant loopt een kustroute door bos en langs baaien, met minder wind dan op het eiland omdat er bomen staan. De etappes zijn 20 tot 40 kilometer en er liggen zwemplekken en aanlegsteigers onderweg. Fietsverhuur zit in Kalmar vanaf ongeveer 200 kronen per dag. In juli en augustus haalt het water 18 tot 20 graden. Wie een week heeft, doet drie dagen eiland en twee dagen vasteland, met de oversteek als aparte dag.

Praktisch

Kalmar heeft een station met verbindingen naar Stockholm in ongeveer vijf uur en naar Kopenhagen in vier. Vanuit Nederland rijd je er in veertien tot zestien uur naartoe via Denemarken en de Sontbrug, die per auto rond de 60 euro enkele reis kost. Zweden betaalt met kronen en vrijwel alles gaat met kaart. Mei tot september is het seizoen, met juni als beste maand voor de bloei en juli en augustus voor het water. Buiten die periode sluit een deel van de horeca op het eiland en rijdt de fietsbus niet. In het hoogseizoen is Öland een van de populairste vakantiebestemmingen van Zweden zelf, dus boek accommodatie vooruit.