Bezoek Nyköping, Trosa en het archipellandschap

Södermanland is de kust waar Stockholm níet ligt

Ten zuiden van de hoofdstad loopt de kust door in een tweede scherenarchipel, met dezelfde rotseilandjes en dezelfde rode huisjes, maar zonder de dagjesboten uit de stad. Twee stadjes zijn de toegang: Nyköping en Trosa, allebei op ongeveer een uur rijden van Stockholm.

In Nyköping verhongerden twee hertogen

De ruïne van Nyköpingshus staat aan de rivier midden in de stad. In 1317 nodigde koning Birger zijn twee broers hier uit voor een kerstmaal, liet ze na afloop in de kerker gooien en de sleutel in de rivier werpen; ze kwamen om van de honger. Het Nyköpingse gastmaal is sindsdien een begrip in de Zweedse geschiedenis. Het complex brandde in 1665 af en wat er staat is deels ruïne, deels herbouwd, met het provinciaal museum erin. Entree kost rond de 10 euro en het bezoek duurt een uur. De rivierkade eromheen is het aardigste stukje van de stad.

Trosa noemt zichzelf het einde van de wereld

Dit stadje van ongeveer 5.000 inwoners ligt aan een riviertje dat naar de zee loopt, met houten huizen in geel en rood langs beide oevers en bootjes ervoor. De bijnaam Världens ände, het einde van de wereld, slaat op de ligging aan het einde van de weg. Het is klein: in een uur heb je het gezien. Wat je ervoor doet is er zitten, want langs het water staan de terrassen en cafés. In juli is het vol met Zweedse zomergasten; in mei, juni en september heb je het grotendeels voor jezelf. Reken op 15 tot 25 euro voor een lunch.

De archipel telt duizenden eilandjes

De Sörmlandse scherenkust loopt van Nynäshamn tot Oxelösund en bestaat uit honderden tot duizenden rotseilanden, van kale klippen tot beboste eilanden met huizen. Anders dan bij Stockholm liggen er weinig veerdiensten, wat betekent dat je een boot huurt of met een georganiseerde tocht meegaat. Vanaf Trosa en Oxelösund varen in het seizoen tochten van twee tot vier uur, doorgaans voor 25 tot 45 euro per persoon. Wie zelf wil varen: kajakverhuur kost rond de 40 tot 60 euro per dag. Het Zweedse allemansrecht geldt hier, dus aanlanden en één nacht kamperen op onbewoonde eilanden mag.

Stendörren is de archipel zonder boot

Bij Stendörren, tussen Nyköping en Trosa, ligt een natuurreservaat waar hangbruggen de eilanden met elkaar verbinden. Je loopt zo van rots naar rots de scherenkust in, zonder dat je hoeft te varen. Er is een bezoekerscentrum, een pad van ongeveer 3 kilometer over vier eilanden dat je in anderhalf uur loopt, en er zijn zwemplekken op de rotsen. Toegang is gratis, parkeren kost een paar euro. Let op: de hangbruggen zijn smal en zwiepen, wat met hoogtevrees minder geschikt is. Dit is de eenvoudigste manier om te zien wat een archipel is, en met kinderen veruit de beste.

Wandelen doe je op de Sörmlandsleden

Door de provincie loopt een gemarkeerd padennet van ongeveer 1.000 kilometer, verdeeld in ruim honderd etappes van 5 tot 20 kilometer. Volgens de wandelvereniging die het net onderhoudt gaat de route door bos, langs meren en over de rotsen aan de kust, met eenvoudige overnachtingsplekken onderweg. Het terrein is licht glooiend, met hoogteverschillen van hooguit enkele tientallen meters per etappe. De markering is oranje. Neem muggenwerend middel mee voor juni en juli, en waterdichte schoenen, want ook in de zomer staat er water op de bospaden.

De landgoederen liggen tussen de bossen

Södermanland heeft opvallend veel herenhuizen en kastelen, gebouwd toen de adel in de 17e en 18e eeuw grond rond de hoofdstad opkocht. Verschillende zijn te bezoeken, met parken die vrij toegankelijk zijn. Tullgarn aan de kust is een koninklijk zomerpaleis uit de 18e eeuw, in het seizoen te bezichtigen met een rondleiding voor rond de 15 euro. Nynäs verderop is een landgoed met een natuurreservaat eromheen, gratis toegankelijk, met paden door oud loofbos en langs weiden.

Praktisch

Nyköping ligt op ongeveer een uur rijden van Stockholm en heeft de luchthaven Skavsta op tien minuten, waar goedkope vluchten vanuit Nederland op landen. Met de trein ben je vanaf Stockholm in een uur in Nyköping. Zweden betaalt met kronen, ongeveer 11 kronen per euro, en contant geld wordt vrijwel nergens meer aangenomen. Juni tot half augustus is het seizoen: dan varen de boten, zijn de terrassen open en is het water in de scheren rond de 18 tot 20 graden. Mei en september zijn rustig en goedkoop, maar dan ligt het bootaanbod stil. In de winter is het hier donker en stil, en dat is precies wat sommige bezoekers zoeken.