De leukste markten, restaurants en zwemplekken in Stockholm

Stockholm ligt op veertien eilanden en dat bepaalt alles

De stad is gebouwd op veertien eilanden, verbonden door 57 bruggen, op de plek waar het Mälarenmeer in de Oostzee uitkomt. Waar je ook staat, van Gamla Stan tot Kungsholmen, je bent binnen een paar minuten bij water. Dat verklaart waarom je hier midden in het centrum kunt zwemmen en waarom de markten en de eetplekken vrijwel allemaal aan een kade liggen. Dit stuk gaat over die drie: waar je zwemt, waar je eet en wat dat kost.

Je kunt hier midden in de stad zwemmen

Volgens de stad is het water in het centrum schoon genoeg om in te zwemmen, en dat is geen toeval: het Mälarenmeer levert het drinkwater, dus de kwaliteit wordt streng bewaakt en gemeten. Er zijn officiële zwemplekken op loopafstand van het centrum: het Langholmsbadet op Långholmen, het Smedsuddsbadet in het Rålambshovsparken op Kungsholmen, het Fredhällsbadet even verderop en de oevers van Tantolunden op Södermalm, allemaal met steigers, gras en soms een kleedhokje. Reken in juli en augustus op watertemperaturen van 18 tot 20 graden; daarbuiten is het fris tot koud. Kijk voor je het water in gaat op de bordjes met de actuele meting.

Östermalms Saluhall is van 1888

De Östermalms Saluhall zit in een bakstenen gebouw met een ijzeren constructie uit 1888 en ging in maart 2020 weer open na een jarenlange restauratie. Binnen zitten vishandels, slagers, kaaswinkels en een handvol eetadresjes. Het is niet de plek voor goedkope boodschappen: dit is de dure hal van de dure wijk. Goedkoper en rommeliger zijn de Hötorgshallen onder het Hötorget, met zaken uit de hele wereld, de Söderhallarna bij Medborgarplatsen en op zondag de Hornstulls Marknad langs het water op Södermalm. Wel is het de beste plek om te zien wat de Zweedse keuken werkelijk inhoudt, van gerookte vis tot rendiervlees, en om een broodje te eten aan de bar.

De lunch is hier het goedkoopste moment van de dag

Zweedse restaurants serveren op werkdagen een dagsklunch: een vast gerecht waarbij brood, salade, water en koffie zijn inbegrepen, meestal tussen 11.00 en 14.00 uur. Reken op ongeveer 130 kronen, waar je 's avonds voor hetzelfde gerecht het dubbele of meer betaalt. Dat is de belangrijkste besparing die je in deze stad kunt doen. Eet warm tussen de middag en houd het 's avonds bij iets kleins; zo eet je goed zonder Scandinavische avondprijzen te betalen. Voor een avond met uitzicht in plaats van een rekening: Hermans op Södermalm heeft een vegetarisch buffet op een terras boven de Riddarfjärden, en de Mälarpaviljongen aan de Norr Mälarstrand is een drijvend terras. Voor Zweedse huisgerechten als köttbullar zijn de bierhal Pelikan op Södermalm en Tranan in Vasastan de vaste adressen, en op het museumeiland Djurgården zit Oaxen Slip aan het water.

Fika is geen koffiepauze maar een instituut

Fika betekent koffie met iets erbij, en het is in Zweden een vast onderdeel van de dag, ook op kantoor. Het klassieke gebak is de kanelbulle, een kaneelbroodje, en er is zelfs een dag voor: 4 oktober. In een gewoon café kost koffie met een bulle ongeveer 60 tot 80 kronen; Vete-Katten aan de Kungsgatan doet dat sinds 1928 en geldt als het klassieke adres. Veel zaken schenken bijvulling zonder extra kosten, wat je aan de kassa moet vragen; dat heet påtår en het is heel gewoon.

De archipel begint waar de stad ophoudt

Ten oosten van de stad ligt een archipel van tienduizenden eilanden en de veerboten daarheen vertrekken vanaf de Strömkajen in het centrum. De Fjäderholmarna liggen op een half uur varen, Vaxholm op ongeveer een uur en 30 kilometer buiten de stad, en naar Sandhamn aan de buitenrand ben je drie uur onderweg. Op veel van die eilanden zijn zwemplekken, klippen en kleine havens, en er geldt de allemansrätt, het Zweedse recht van vrije toegang tot de natuur. Dat betekent dat je er mag lopen, zwemmen en overnachten, mits je afstand houdt van woonhuizen en niets achterlaat.

Met kinderen zoek je ondiepe plekken

Niet elke zwemplek is geschikt voor kleine kinderen: veel plekken zijn steigers waar je direct in diep water stapt. Het Smedsuddsbadet heeft wel een zandstrand met flauwe helling, en het Eriksdalsbadet op Södermalm is het overdekte alternatief met een apart kinderbad; verder liggen er zandstranden aan de Brunnsviken, bereikbaar met metro of bus. Let op dat het water pas vanaf half juli echt aangenaam is en dat de zomer kort is: eind augustus zakt de temperatuur alweer richting 16 graden. Buiten juli en augustus is zwemmen in Stockholm iets voor de liefhebber.

Contant geld heb je hier niet nodig

Zweden is vrijwel volledig overgestapt op kaartbetalingen. Veel winkels, cafés en zelfs marktkramen nemen geen contant geld meer aan, en dat geldt ook voor het openbaar vervoer. Neem dus een pas of telefoon mee waarmee je contactloos betaalt en reken erop dat je nergens hoeft te pinnen. Kaartjes voor metro, bus en boot koop je in de app van SL of aan de automaat; een enkele rit kost ongeveer 45 kronen en is 75 minuten geldig.

Wanneer je komt

Juni tot en met augustus is het seizoen: dan is het water op temperatuur, blijven de terrassen open en is het tot laat licht. Rond midzomer, eind juni, is het ruim 18 uur per dag licht en wordt het 's nachts nauwelijks donker. In juli zijn veel Zweden zelf op vakantie en is een deel van de restaurants gesloten, terwijl de stad juist vol toeristen zit. Mei, juni en september zijn daardoor vaak aangenamer dan hartje zomer; voor het uitzicht over het water loop je dan de Fjällgatan of de Monteliusvägen op, beide gratis.