Wandelen, varen en fietsen in de stad én de archipel

De stad houdt niet op bij de laatste brug

Stockholm ligt op veertien eilanden, maar ten oosten daarvan begint een archipel die zich over 80 kilometer uitstrekt tot in de Oostzee en die uit ongeveer 30.000 eilanden, klippen en rotsen bestaat. Die eilanden zijn geen excursiebestemming maar onderdeel van het openbaar vervoer: er varen gewone veerboten naartoe. Dit stuk gaat over hoe u zich hier over het water verplaatst, waar u loopt en fietst, en welke regels er in de Zweedse natuur gelden.

Het dichtstbijzijnde eiland ligt op 25 minuten

Vanaf Slussen of Nybroplan vaart u in ongeveer 25 minuten naar de Fjäderholmarna, een groepje eilandjes vlak buiten de stad. Er zijn restaurants, een beeldenpark, een kleine brouwerij en een ambachtscentrum, en er ligt genoeg pad voor twee tot drie uur. Dat maakt het de eenvoudigste manier om de archipel te zien als u maar een halve dag hebt. Verder weg liggen grotere eilanden waar u twee tot drie uur naartoe vaart; die zijn eerder een dagtocht of een overnachting.

De stad heeft het eerste nationale stadspark ter wereld

Op 19 mei 1995 werd de Kungliga nationalstadsparken geopend, het eerste nationale stadspark ter wereld. Het loopt van Ulriksdal in het noorden tot Djurgården en de Fjäderholmarna in het zuiden, dwars door de bebouwing heen. Dat betekent dat u vanuit het centrum een aaneengesloten groenstrook in loopt van eikenbossen, water en oude koninklijke jachtterreinen. Op Djurgården ziet u er hazen, en met geluk in de vroege ochtend reeën, op nog geen 3 kilometer van het koninklijk paleis.

In Zweden mag u vrijwel overal lopen

Volgens de Zweedse natuurwetgeving geeft het allemansrätten u het recht om te wandelen, fietsen, paardrijden, skiën en 1 nacht te kamperen op vrijwel alle grond, ook als die van iemand anders is. De uitzonderingen zijn duidelijk: niet in tuinen, niet binnen ongeveer 70 meter van een woonhuis en niet op akkers of aanplant. De gouden regel is dat u niet stoort en niets vernielt. Neem uw afval mee, maak geen vuur bij droogte, en houd afstand van huizen en van dieren.

De veerboot is hier openbaar vervoer

Binnen de stad varen pendelboten die tot het gewone vervoernet horen: met hetzelfde kaartje als voor metro en bus steekt u over naar Djurgården. Een enkele rit kost ongeveer 45 kronen en is 75 minuten geldig. Voor de archipel gelden aparte kaartjes van de eilandveerdiensten. Er zijn dagkaarten en meerdaagse kaarten die lonen zodra u meer dan één eiland doet. Controleer de dienstregeling voor u vertrekt, want buiten de zomer varen veel lijnen maar een paar keer per dag.

Fietsen kan, maar reken op bruggen

De stad heeft een net van fietspaden en een stadsfietsensysteem, en de afstanden zijn klein: van Gamla stan naar Djurgården is het ongeveer 3 kilometer. Let op dat u voortdurend over bruggen gaat, en die hebben tot 15 meter hoogteverschil; met een zware stadsfiets voelt u dat. Op de eilanden in de archipel mag uw fiets meestal mee op de veerboot tegen een kleine toeslag. Op de kleinere eilanden zijn de wegen onverhard en soms zanderig; een stadsfiets komt daar niet ver.

Wat u meeneemt naar het water

Muggen zijn hier van juni tot en met augustus een serieus punt, vooral in het laatste uur voor zonsondergang bij het water en in bosgebied. Neem middel mee en kleding met lange mouwen voor de avonduren. Reken verder op weer dat snel omslaat: op het water is het al gauw 3 tot 5 graden kouder en winderiger dan in de stad. Een windjack hoort ook in juli in uw tas, net als water, want op de kleinere eilanden is niets te koop.

Zwemmen mag vrijwel overal

Onder het allemansrätten mag u overal zwemmen waar u legaal kunt komen, en in het centrum is het water schoon genoeg doordat het Mälarenmeer het drinkwater van de stad levert. In juli en augustus is het water 18 tot 20 graden; eind augustus zakt het alweer. Op de eilanden zwemt u vanaf klippen en dat betekent direct diep water; met kinderen zoekt u een baai met een flauwe bodem.

Wanneer u gaat

Het seizoen loopt van eind mei tot begin september. In die maanden varen alle veerdiensten, zijn de eilandrestaurants open en is het tot laat licht; rond midzomer ruim 18 uur per dag. Buiten dat seizoen varen er nog wel boten, maar veel minder vaak, en op de eilanden is dan vrijwel niets open. Wie in mei of september komt, heeft de paden vrijwel voor zichzelf en betaalt aanzienlijk minder voor een overnachting.