De kastelen en landhuizen van Zuid-Zweden ontdekken

In Skåne staan de meeste kastelen van Zweden

Skåne, de zuidelijkste provincie, telt volgens de erfgoeddienst enkele honderden kastelen en landhuizen, meer dan elke andere Zweedse streek. Dat komt doordat dit gebied tot 1658 Deens was en er een adel woonde die haar bezit in steen liet vastleggen. Een groot deel is nog particulier bewoond. Dit artikel behandelt de gebouwen die je werkelijk kunt bezoeken, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Glimmingehus is het best bewaarde middeleeuwse woonhuis van Scandinavië

In het oosten van Skåne, bij Ystad, staat Glimmingehus, een versterkt stenen woonhuis dat tussen 1499 en 1506 werd gebouwd voor de Deense ridder Jens Holgersen Ulfstand en dat volgens de erfgoeddienst het best bewaarde middeleeuwse gebouw van zijn soort in Scandinavië is. Het is nooit tot woonpaleis verbouwd. Entree kost 100 tot 150 kronen; het is doorgaans van april tot september dagelijks open, van elf tot vijf. Reken op anderhalf uur. Binnen zijn de vertrekken vrijwel leeg, wat de bouw juist goed zichtbaar maakt: muren van tweeënhalve meter dik, valluiken in de trappen en gaten in de gewelven om indringers van bovenaf te bestoken.

Sofiero bij Helsingborg heeft tienduizend rododendrons

Aan de kust ten noorden van Helsingborg ligt Sofiero, gebouwd als koninklijk zomerverblijf, met een tuin die in de twintigste eeuw door koning Gustaf VI Adolf is aangelegd en die bekendstaat om zijn ongeveer tienduizend rododendrons in honderden soorten. Entree kost 140 tot 180 kronen; het is van april tot september dagelijks open, doorgaans van tien tot zes. De bloei valt tussen half mei en half juni en dat is het moment om te gaan. Reken op twee tot drie uur; er is een restaurant en een speelplek voor kinderen. Verderop op het schiereiland Kullen ligt bij Mölle het landhuis Krapperup met een tuin en een kunstzaal.

Malmöhus Slott is nu een museumcomplex

In Malmö staat Malmöhus Slott, een bakstenen kasteel uit de jaren dertig van de zestiende eeuw met ronde hoektorens en een gracht. Er zitten nu een historisch museum, een natuurhistorisch museum en een aquarium in, en aan de Malmöhusvägen ernaast het Tekniska museum met schepen en vliegtuigen. Een gecombineerd kaartje kost 40 tot 80 kronen en geldt meerdere dagen; het is dagelijks open, doorgaans van tien tot vijf. Reken op twee tot drie uur. Voor kinderen is dit de bruikbaarste kasteelbestemming van Skåne, omdat er meerdere musea in één gebouw zitten.

Van het kasteel van Helsingborg staat alleen de Kärnan nog

In Helsingborg aan de Sont staat de Kärnan, een vierkante bakstenen toren van 35 meter uit de veertiende eeuw. Dat is het enige wat van het middeleeuwse kasteel over is; de rest is na 1679 afgebroken. Entree kost 60 tot 90 kronen; de toren is doorgaans van dinsdag tot zondag open, van elf tot vier. Reken op drie kwartier, inclusief de 146 treden naar boven. Van bovenaf kijk je over de zeestraat naar Denemarken, dat op het smalste punt 4 kilometer verderop ligt.

Lund heeft geen kasteel maar wel een klok uit de middeleeuwen

Lund, de universiteitsstad in het midden van Skåne, wordt in reisteksten geregeld met een kasteel in verband gebracht, maar dat is er niet. Wat er wel staat is de romaanse domkerk, in 1145 gewijd, met een astronomisch uurwerk en een krypte vol uitgehouwen zuilen, plus het openluchtmuseum Kulturen met verplaatste gebouwen uit heel Skåne. De domkerk is gratis; Kulturen kost 100 tot 160 kronen en is van dinsdag tot zondag open. Reken op een halve dag. De klok speelt twee keer per dag, doorgaans om twaalf en om drie uur, en daar staat een groepje voor.

Bij veel landhuizen kom je alleen de tuin in

Een groot deel van de kastelen en landhuizen hier is particulier bewoond. Bij Skarhult bijvoorbeeld is het park op vaste dagen open en het huis alleen tijdens een enkele opendeurdag of tentoonstelling per jaar. Toegang tot zo'n tuin kost 50 tot 120 kronen. Let op: openingstijden staan vaak alleen op een Zweedstalige pagina of op een bordje bij het hek, en ze wisselen per seizoen. Bel of mail vooruit als je er speciaal voor rijdt, want een dichte poort na een uur rijden komt hier geregeld voor.

Bäckaskog begon als klooster en werd koninklijk zomerhuis

Tussen het Ivösjön en het Oppmannasjön in het noordoosten, bij Kristianstad, staat Bäckaskog Slott, dat in de dertiende eeuw als klooster begon, na de reformatie in adellijke handen kwam en in de negentiende eeuw als koninklijk zomerverblijf werd gebruikt. Entree kost 80 tot 120 kronen; het is doorgaans van mei tot augustus open, van elf tot vijf. Reken op anderhalf uur. Er hoort een tuin en een café bij en het ligt aan een fietsroute langs de meren, wat het een logische stop maakt op een dag op de fiets. Wie noordelijker rijdt, komt in Halland bij Halmstad langs Tjolöholm Slott, in 1904 in Tudor-stijl gebouwd voor de Schots-Zweedse familie Dickson naar een ontwerp van Lars Israel Wahlman, met interieurs in de geest van de Britse Arts and Crafts-beweging, en langs het barokke Skottorp.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in negen tot elf uur via Denemarken; de brug over de Sont kost 60 tot 70 euro enkele reis voor een personenauto. Vliegen kan in ruim anderhalf uur op Kopenhagen, dat op 40 minuten van de Zweedse kant ligt. Zweden betaalt met kronen en vrijwel uitsluitend met de kaart. Mei tot september geeft 15 tot 24 graden; buiten die maanden is een groot deel van de kastelen gesloten. Half mei tot half juni is de mooiste periode voor de tuinen. In juli zijn de bekendste locaties in het weekeinde vol en doordeweeks vrijwel leeg.