Fietsen en wandelen door Skåne en langs de kust

Skåne fietst en wandelt vlak langs zee en golvend land

Skåne is de zuidpunt van Zweden en lijkt op geen enkele andere Zweedse streek: geen eindeloos naaldbos maar golvend akkerland, beukenbossen, vakwerkdorpen en een kustlijn die aan drie zeeën ligt. Voor fietsers en wandelaars is dat goud, want het is vlak genoeg om ver te komen en afwisselend genoeg om nooit te vervelen. De grote lijn heet Sydostleden en Kattegattleden; daartussen ligt een web van landweggetjes waar je nauwelijks een auto tegenkomt.

De Kattegattleden is de eerste fietssnelweg langs zee

De Kattegattleden loopt in zo'n 390 kilometer van Helsingborg naar Göteborg langs de westkust, vrijwel geheel autovrij of over rustige wegen. Hij werd volgens de wegbeheerder in 2015 als eerste Zweedse route uitgeroepen tot nationale fietsroute en is doorlopend bewegwijzerd. Het zuidelijke begin geeft meteen het uitzicht: vanaf de kust bij Malmö en Helsingborg kijk je over de Sont naar Denemarken, met de Öresundbrug van bijna 8 kilometer als baken. Etappes van 40 tot 60 kilometer zijn comfortabel; huurfietsen kosten 15 tot 25 euro per dag en de treinen langs de kust nemen fietsen mee.

Kullaberg bij Mölle is de rotskaap met het verste uitzicht

Kullaberg steekt als een rotsig schiereiland de zee in en is met zijn kliffen tot ruim 180 meter de ruigste kust van Skåne. Het natuurreservaat heeft paden langs de rand, grotten in de rotswand en een vuurtoren op de punt die geldt als de krachtigste van Zweden. De rondes tellen 4 tot 12 kilometer over stevig terrein met wortels en rotsen; stevige zolen zijn hier geen luxe. Bij helder weer zie je Denemarken liggen. In de zomer is het druk bij de vuurtoren, maar tien minuten verder op het pad ben je weer alleen.

Söderåsen is het beukenbos met de kloof

Nationaal Park Söderåsen beschermt het grootste aaneengesloten beukenbos van Noord-Europa, doorsneden door de Skäralid-kloof met wanden van bijna 100 meter. Het uitkijkpunt Kopparhatten kijkt er recht overheen en is een van de bekendste beelden van Zuid-Zweden. De routes lopen van korte lussen bij het bezoekerscentrum tot dagtochten van 15 kilometer. In mei staat de bosbodem vol daslook en anemonen, in oktober kleurt het beukendak koperrood. Dit is de plek waar Skåne even bergachtig doet, en het contrast met de akkers eromheen is groot.

Stenshuvud en Sandhammaren zijn de zuidkust

Nationaal Park Stenshuvud ligt aan de oostkust en is opvallend zuidelijk van karakter: een heuvel van ruim 95 meter boven zee, met loofbos, heide, orchideeën en zelfs een strand aan de voet. Door het milde microklimaat groeien er soorten die verder noordelijk niet voorkomen. Sandhammaren aan de zuidpunt is de tegenpool: kilometers wit zand met duinen, geregeld verkozen tot mooiste strand van Zweden. Het water is er ondiep en in augustus rond de 20 graden. Beide liggen aan de Skåneleden, het wandelnetwerk dat met ruim 1.300 kilometer de hele provincie doorkruist.

Lund, Ystad en Malmö zijn de stadsstops

Lund is de universiteitsstad, gesticht rond 990 en met een universiteit uit 1666: kinderkopjes, studentenhuizen en een romaanse domkerk met een astronomisch uurwerk dat sinds de 15e eeuw twee keer per dag zijn figuren laat rondgaan. Ystad aan de zuidkust bewaart honderden vakwerkhuizen en een kloostercomplex uit de 13e eeuw; de nachtwaker blaast er in de zomer nog elk kwartier vanaf de kerktoren. En Malmö sluit af met het moderne gezicht: de Turning Torso van 190 meter, autovrije kades en een fietsnetwerk waar Nederlanders zich meteen thuis voelen.

De vissersdorpen en de kust rijgen zich aaneen

Langs de oostkust liggen de oude vissersplaatsjes: Kivik, bekend van zijn appels en van een bronstijdgraf van zo'n 3.000 jaar oud met beeldstenen, Simrishamn met zijn gele huisjes, en Skillinge met de haven; bij Kåseberga staat op de klif Ales stenar, een scheepszetting van negenenvijftig stenen uit ongeveer 600 na Christus. De weg ertussen is vlak en de zee is vrijwel altijd in beeld; van Kivik naar Simrishamn is het zo'n 10 kilometer. Wie liever loopt, pakt de kustetappes van de Skåneleden: stranden, klifjes en kwelders wisselen elkaar af, en om de paar kilometer ligt een dorp met een bakker. Het allemansrecht geldt ook hier, dus picknicken en één nacht kamperen mag vrijwel overal buiten tuinen en akkers.

Wijn, appels en kastelen vullen het binnenland

Skåne is de wijnstreek van Zweden geworden: door het milde klimaat liggen er inmiddels tientallen wijngaarden, vooral rond Kivik en op de Bjäre-kaap, met proeverijen vanaf zo'n 20 euro. Het klinkt onwaarschijnlijk op deze breedtegraad, en juist daarom is het leuk. Daartussen liggen de kastelen en hun tuinen. Sofiero bij Helsingborg was zomerresidentie van de Zweedse koninklijke familie en heeft een van de grootste rododendronvalleien van Europa, met tienduizenden struiken die eind mei en begin juni tegelijk bloeien; entree rond de 15 euro.

Het noorden van de provincie is de rustige hoek

Op het schiereiland Bjärehalvön bij Båstad lopen paden over de kliffen van de Hovs hallar, waar de rotsen in blokken de zee in lopen; het is een uur rijden vanaf Helsingborg. Aan de oostkant ligt Åhus aan de monding van de Helge å, bekend van zijn brede strand en van de graanjenever die er wordt gestookt. Tussen beide in staat bij Simrishamn de burcht Glimmingehus uit 1499, het best bewaarde middeleeuwse woonhuis van Scandinavië, te bezoeken voor rond de 120 kronen. Het dorp Arild aan de Kullen heeft daarnaast een van de oudste wijngaarden van het land.

Praktisch en wanneer in Skåne

Skåne is met de auto vanuit Nederland in één lange dag te doen, via Denemarken en de Öresundbrug; met de trein rijd je vanuit Kopenhagen in een half uur naar Malmö. Zweden betaalt met kronen, reken zo'n 11 kronen per euro, en vrijwel alles gaat per kaart. Mei en juni zijn de mooiste maanden: bloeiende rododendrons, daslook in de beukenbossen en lange dagen. Juli en augustus geven zwemwater en volle stranden, september de appeloogst en het rustigste fietsweer. Houd er rekening mee dat de wind op de kust bepaalt hoe zwaar een etappe wordt; plan de route met de wind mee terug en je fietst hier moeiteloos zestig kilometer op een dag.