Elanden, hutten en vrijheid in Zweden met kinderen

Zweden geeft kinderen ruimte, en dat is het hele idee

Zweden is met ongeveer 450.000 vierkante kilometer het op vier na grootste land van Europa en telt maar 10,5 miljoen inwoners, waarvan het grootste deel in het zuiden woont. Daardoor is er buiten de steden vooral bos, meer en stilte, en geldt het allemansrecht: je mag vrijwel overal lopen, plukken, zwemmen en één nacht kamperen. Dit artikel gaat over wat er met kinderen te doen is, van de dierenparken in het midden tot het noorderlicht in Lapland, met prijzen en afstanden erbij.

Elanden zien lukt het best in een wildpark

In het wild is een eland lastig te zien: volgens de Zweedse jachtvereniging leven er zo'n 300.000 elanden in het land, maar de dieren zijn schuw en het meest actief in de schemering. De betrouwbare optie is een elandpark, waarvan er tientallen door het land verspreid liggen, vaak met een rondrit of wandeling langs grote omheinde gebieden. Bekend is het berenpark bij Orsa in Dalarna, waar naast beren ook wolven, lynxen en veelvraten in ruime verblijven leven; entree ligt rond de 35 tot 40 euro voor volwassenen en minder voor kinderen. Houd er rekening mee dat de meeste van deze parken alleen van ongeveer mei tot september of in beperkte wintermaanden open zijn.

De rode houten hut is het klassieke verblijf

De rode huisjes met witte kozijnen die je overal ziet danken hun kleur aan Falu rödfärg, een verf op basis van restproducten uit de kopermijn van Falun die al sinds de 17e eeuw wordt gebruikt en het hout beschermt. Zo'n stuga huren betekent doorgaans een eigen steiger, een roeiboot en geen buren in zicht. Reken op ongeveer 700 tot 1.400 euro per week in het hoogseizoen, afhankelijk van grootte en ligging. Controleer vooraf of er stromend water en een echte badkamer is; in het goedkopere segment is een buitentoilet en een simpele waterpomp nog gewoon, en met kleine kinderen is dat een verschil dat je wilt weten.

Småland is het land van Pippi en de boerderijen

Småland in het zuiden is de streek van Astrid Lindgren, geboren in Vimmerby in 1907, en van de bossen en keienvelden waar haar verhalen zich afspelen. In Vimmerby staat het themapark rond haar boeken, waar acteurs de verhalen spelen in nagebouwde decors; een dagkaart kost rond de 40 euro. Daarnaast zijn er in de streek de glasblazerijen van het Glasriket, waar je kunt toekijken en soms zelf blazen, en de vele boerderijen die als vakantiehuis verhuren met dieren erbij. Voor kinderen van vier tot tien is dit het meest geschikte deel van Zweden, ook omdat de rijafstand vanaf Nederland te overzien blijft.

Kanoën en zwemmen in het merengebied

Zweden telt bijna 100.000 meren, en de streek Dalsland in het westen is met haar aaneengesloten kanoroutes de bekendste voor gezinnen. Verhuur van een kano kost doorgaans 25 tot 40 euro per dag, en de routes zijn zo op te knippen dat je per dag maar enkele kilometers hoeft te peddelen. Het water is in juli en augustus in de zuidelijke meren rond de 20 tot 22 graden, warmer dan de zee. Zwemvesten zijn bij elke verhuurder inbegrepen en voor kinderen verplicht. Houd er rekening mee dat de muggen in juli in het binnenland stevig zijn; neem middel mee en kies een kampeerplek op een winderig punt.

De stranden liggen in het zuiden

Skåne aan de zuidpunt heeft de beste zandstranden van het land, met Sandhammaren en de kust bij Ystad als bekendste. Het water is er ondiep en in augustus rond de 20 graden, wat voor Zweedse begrippen warm is. Ook Gotland en Öland, de twee grote eilanden in de Oostzee, hebben lange zandstranden plus rotsformaties en een middeleeuwse ommuurde stad in Visby. De veerboot naar Gotland duurt ongeveer drie uur vanaf Nynäshamn en kost met auto al gauw 150 tot 250 euro retour; boek dat in de zomer maanden vooruit.

Stockholm werkt goed met kinderen

Het Vasamuseum toont een oorlogsschip uit 1628 dat op zijn eerste vaart zonk en in 1961 vrijwel compleet werd geborgen; het is met ruim 60 meter het enige bewaarde schip uit de 17e eeuw ter wereld. Entree rond de 20 euro, kinderen tot 18 gratis. Op hetzelfde eiland liggen Skansen, het openluchtmuseum uit 1891 met historische gebouwen én Scandinavische dieren, en Junibacken met de verhalen van Astrid Lindgren voor de jongsten. Reken per museum op twee tot drie uur. De veerboten naar het eiland horen bij het gewone openbaar vervoer, wat de overtocht meteen een uitje maakt.

Lapland is een andere vakantie

Zweeds Lapland ligt boven de poolcirkel, op ongeveer 1.200 kilometer van Stockholm, en is een aparte reis: vliegen naar Kiruna of de nachttrein van ongeveer zestien uur. Van eind mei tot half juli gaat de zon er niet onder, en van december tot maart nauwelijks op. Het noorderlicht is te zien van ongeveer september tot maart op heldere, donkere nachten; een gegarandeerde waarneming bestaat niet, ook niet met een gids van 100 tot 150 euro per persoon. Het ijshotel in Jukkasjärvi wordt elke winter opnieuw gebouwd en heeft ook gewone warme kamers; slapen bij min 5 graden is met kleine kinderen geen goed plan.

Praktisch en wanneer je gaat

Met de auto rijd je vanuit Nederland in ongeveer twaalf uur naar Zuid-Zweden via Denemarken en de Öresundbrug, die zo'n 60 euro tol kost. Zweden betaalt met kronen, reken op ongeveer 11 kronen per euro, en vrijwel overal gaat het per kaart; veel zaken nemen helemaal geen contant geld meer aan. Juni tot half augustus is het seizoen: lange dagen, alle parken open en zwemwater. Juli is de Zweedse vakantiemaand en dus het drukst, ook al voelt dat naar Nederlandse maatstaven leeg. Houd er rekening mee dat in mei en september veel attracties en verhuurpunten dicht zijn en dat het in het noorden dan al kan vriezen.