Fietsen, mijnen en Romeinen in Belgisch Limburg

Belgisch Limburg is de provincie waar het fietsknooppuntennetwerk is uitgevonden. Van Fietsen door het Water in Bokrijk tot de Hoge Kempen en Tongeren, de oudste stad van Belgie.

Belgisch Limburg is een andere provincie dan Nederlands Limburg

De twee provincies delen een naam en een grens en verder weinig. Belgisch Limburg beslaat ongeveer 2.427 vierkante kilometer met rond de 880.000 inwoners en heeft Hasselt als hoofdstad. Het landschap is er vlak tot licht golvend: de Kempen in het noorden met heide en dennenbos, Haspengouw in het zuiden met fruitboomgaarden. De heuvels, mergelgrotten en het Drielandenpunt waar veel mensen aan denken liggen aan de Nederlandse kant.

Het fietsknooppuntennetwerk is hier uitgevonden

Het systeem met genummerde knooppunten waarmee je in heel Europa fietst, werd in 1995 in Belgisch Limburg bedacht door Hugo Bollen, een voormalig mijningenieur die het idee ontleende aan de manier waarop mijngangen werden genummerd. Het Limburgse net telt volgens de provincie inmiddels ruim 2.000 kilometer fietspad. Onderweg staan borden met het volgende nummer, zodat je een route uitstippelt door cijfers achter elkaar te zetten. Fietsverhuur kost in de meeste dorpen rond de 15 euro per dag.

In Bokrijk fiets je 200 meter door een vijver

Fietsen door het Water bij Bokrijk opende in 2016 en loopt over 200 meter door een vijver heen, in een betonnen bak waar het water tot aan je ogen komt zonder dat je nat wordt. Het pad ligt op knooppunt 91 en is gratis en dag en nacht toegankelijk. Daarnaast ligt het openluchtmuseum van Bokrijk, dat sinds 1958 historische gebouwen uit heel Vlaanderen bij elkaar zet en waar toegang rond de 16 euro kost. In het hoogseizoen is het bij de waterfietsroute rond het middaguur file.

Bij Bosland fiets je op 10 meter hoogte door de boomtoppen

Fietsen door de Bomen bij Hechtel-Eksel opende in 2019 en bestaat uit een dubbele spiraal van ongeveer 700 meter die geleidelijk naar 10 meter hoogte klimt, tussen de stammen van een dennenbos. Het hoogteverschil is zo flauw dat je het al fietsend nauwelijks merkt. Ook dit is gratis en het hele jaar open, met een parkeerterrein op enkele honderden meters. Een derde variant, Fietsen door de Heide bij Genk, kwam in 2018 gereed en zakt juist tot 3 meter onder het maaiveld.

De Hoge Kempen was het eerste nationaal park van België

Nationaal Park Hoge Kempen opende in 2006 als eerste van het land en beslaat inmiddels ruim 12.000 hectare heide, dennenbos en oude grindgroeves. Er zijn zes toegangspoorten met parkeerplaatsen en gemarkeerde routes van 3 tot 20 kilometer. Vanaf de Mechelse Heide kijk je over paarse heide die eind augustus op zijn mooist is. Sinds 2023 vormt het samen met het aangrenzende Bosland een aaneengesloten parkgebied van ongeveer 25.000 hectare.

Tongeren is de oudste stad van België

Tongeren werd rond het jaar 10 voor Christus door de Romeinen gesticht als Atuatuca Tungrorum en is daarmee de oudste stad van het land. Van de tweede-eeuwse stadsmuur staan nog delen overeind. Het Gallo-Romeins Museum werd in 2011 tot Europees museum van het jaar gekozen en kost rond de 10 euro. Op het plein ervoor staat sinds 1866 het standbeeld van Ambiorix, de Eburonenleider die in 54 voor Christus anderhalf Romeins legioen versloeg.

De antiekmarkt van Tongeren is de grootste van de Benelux

Elke zondagochtend staat er in Tongeren een antiek- en rommelmarkt met enkele honderden standhouders, verspreid over de straten rond de basiliek. Hij begint al voor 6.00 uur en loopt tot een uur of één; de echte handel gebeurt in het eerste uur bij lamplicht, als er nog geen honderd bezoekers rondlopen. Toegang is gratis. Let op: de kern is die ochtend afgesloten voor auto's en de parkeerterreinen aan de rand zitten voor acht uur vol, dus kom met de trein of ruim op tijd.

De mijnen bepalen nog altijd het landschap

In het noorden van de provincie werd van 1917 tot 1992 steenkool gedolven; de laatste Belgische mijn, in Zolder, sloot in 1992. Wat bleef zijn de schachtbokken en de terrils, kunstmatige heuvels van mijnsteen. Op de terril van Beringen ligt een trap van ruim 300 treden naar een top van ongeveer 60 meter, met uitzicht over de hele Kempen. Het bijbehorende mijnmuseum is het grootste industrieel-archeologische complex van Vlaanderen.

C-mine in Genk is een mijnterrein geworden tot cultuurplek

De voormalige mijn van Winterslag werd in 2010 heringericht tot C-mine, met een cultuurcentrum, een designopleiding en een ondergrondse route door de oude gangen. De twee schachtbokken staan er nog en zijn beklimbaar. De expeditie door het complex duurt ongeveer een uur en kost rond de 12 euro. Vanaf het station van Genk is het ongeveer 2 kilometer.

Haspengouw kleurt eind april wit en roze

Het zuiden van de provincie is fruitstreek: duizenden hectares appel-, peren- en kersenbomen die tussen half april en begin mei bloeien. Dat is de drukste periode van het jaar op de fietspaden daar. Bij Borgloon staat sinds 2011 de doorkijkkerk, een kerkvormig bouwwerk van honderd lagen staal waar je dwars doorheen kijkt; het is gratis en vrij toegankelijk. In de streek liggen verder de abdijsite Herkenrode bij Hasselt en de landcommanderij Alden Biesen bij Bilzen.

Hasselt heeft de grootste Japanse tuin van Europa

De Japanse tuin van Hasselt opende in 1992, beslaat ongeveer 2,5 hectare en geldt als de grootste in zijn soort in Europa. Toegang kost rond de 6 euro en de tuin is van april tot november open. In dezelfde stad zitten het Jenevermuseum, dat de geschiedenis van de Limburgse jeneverstokerijen toont, en het Modemuseum. Het centrum is compact: alles ligt binnen de groene ring op loopafstand.

Wat je hier niet moet zoeken

Mergelgrotten, het Drielandenpunt, de Sint-Pietersberg, Valkenburg en de wijngaarden waar veel mensen bij Limburg aan denken liggen allemaal in Nederland, niet in deze provincie. Vanaf Hasselt is het naar Maastricht ongeveer 30 kilometer, dus als dagtrip prima te doen, maar het is een ander land met eigen tarieven en een eigen vignetplicht op sommige wegen. Zoek je heuvels, dan zit je aan de Nederlandse kant beter; zoek je bos, heide en fietspaden, dan aan deze.

Praktisch

De provincie is vlak, dus de fietsroutes zijn nagenoeg zonder hoogteverschil en geschikt voor kinderen. Treinen rijden vanuit Brussel in ongeveer een uur naar Hasselt en in vijf kwartier naar Genk. Musea zijn er doorgaans van dinsdag tot en met zondag open vanaf 10.00 uur en op maandag gesloten. De heidebloei eind augustus en de fruitbloei eind april zijn de twee momenten waarop het merkbaar drukker is dan anders.