Luik, stad vol contrasten en natuur in de Ardennen

Luik ligt in een dal en dat verklaart de tweedeling

De stad ligt in het dal van de Maas, met steile hellingen aan weerszijden. Op de bodem van dat dal kwam de industrie, langs de rivier en het spoor; op de hellingen bleef groen staan omdat er niet te bouwen viel. Die tweedeling is nog steeds het duidelijkste kenmerk van de stad. Dat betekent dat je hier binnen een half uur lopen van een negentiende-eeuwse arbeiderswijk in een boomgaard staat. Hieronder staat hoe je dat doet, en wat er in het dal te zien is voor wie industriegeschiedenis interessant vindt.

De Coteaux de la Citadelle zijn een netwerk van trappen en paden

Tussen het centrum en de hoogte waar de citadel staat ligt een groengebied dat de Coteaux de la Citadelle heet: oude terrassen, boomgaarden, tuinmuren en een web van paden en trappen dat de stad met de hoogte verbindt. De Montagne de Bueren is er de bekendste ingang van, maar er lopen meer routes omhoog die minder steil zijn. Een rondwandeling over de coteaux is ongeveer 5 kilometer, duurt anderhalf tot twee uur en komt langs uitzichtpunten waar je over de hele stad kijkt. Trek stevige schoenen aan; een deel van de paden is onverhard en na regen glad.

De citadel zelf is een ziekenhuis

Dit is goed om vooraf te weten. Op de plek van de citadel, die volgens de stadsgeschiedenis rond 1650 is aangelegd en in de jaren 1820 opnieuw werd opgebouwd, staat tegenwoordig een ziekenhuis van enkele honderden bedden, en er valt op het terrein zelf weinig te bezichtigen. Wie erheen loopt voor een vesting komt bedrogen uit. Waar het wel om gaat is de hoogte. Vanaf de rand kijk je over het dal, de rivier en de daken, en dat uitzicht is de klim waard. Ga aan het eind van de middag, als de zon van de andere kant komt en de stad oplicht.

In het dal begon de industriële revolutie op het vasteland

In 1817 vestigde de Engelsman John Cockerill zich in het kasteel van de prinsbisschoppen in Seraing, een paar kilometer stroomopwaarts, dat hij van koning Willem I kocht. Daar bouwde hij stoommachines, locomotieven en later hoogovens, en van daaruit groeide het Maasdal uit tot een van de eerste industriegebieden van het Europese vasteland. Van die bedrijvigheid is het meeste verdwenen; langs de rivier staan de restanten en de terreinen worden omgevormd. Het is geen mooie route, maar wie wil zien waar de Belgische industrie is begonnen rijdt de weg langs de Maas naar Seraing en niet de snelweg.

Val-Saint-Lambert maakt sinds 1826 kristal in een abdij

Ook in Seraing staat de kristalfabriek Val-Saint-Lambert, in 1826 opgericht op het terrein van een cisterciënzerabdij die daar sinds de dertiende eeuw stond tot de monniken er tijdens de Franse tijd werden verdreven. Er wordt nog steeds met de hand geblazen en geslepen, en je kunt de werkplaats zien. Voor wie handwerk interessant vindt is dit het aardigste bezoek van de streek, en het is het soort plek waar kinderen vanaf een jaar of tien geboeid naar staan te kijken omdat het glas gloeiend uit de oven komt.

De Ourthe begint direct achter de stad

Ten zuiden van Luik loopt het dal van de Ourthe de Ardennen in, en dat begint niet ergens ver weg maar meteen aan de rand van de stad. Bij Sart-Tilman ligt de universiteitscampus in het bos, met een beeldenpark van ruim 100 werken tussen de bomen dat vrij toegankelijk is en het hele jaar open. Vanaf daar kun je over de dijk en door het dal fietsen of lopen richting Esneux en Comblain, waar de rivier lussen door het landschap maakt. Dat is binnen twintig kilometer van de Maaskade en het voelt als een andere provincie.

Wat je vooraf moet weten

Reken op hoogteverschil. Wie in het centrum slaapt en de coteaux op wil, maakt in een uur zo'n 100 hoogtemeters; met slechte knieën is dat het overwegen waard, en er rijdt geen lift of kabelbaan. Houd er verder rekening mee dat de overgang tussen de wijken abrupt is. Een straat verderop kan het beeld volledig omslaan, in beide richtingen, en dat hoort bij deze stad. Blijf in de avond bij de bekende straten in het centrum en in Outremeuse, dan is er niets aan de hand.