Wat te doen in Andorra met wandelen, wintersport en winkelen

Andorra leeft van sneeuw en van winkelen

Het land meet maar 468 vierkante kilometer en ligt volledig in de Pyreneeën, tussen Frankrijk en Spanje. Twee dingen brengen er het grootste deel van de bezoekers heen: de skigebieden, die samen tot de grootste van Zuid-Europa horen, en het feit dat Andorra buiten de EU en buiten de btw-regels van de buurlanden valt. Dit artikel gaat over die twee, plus wat je doet op de dagen dat je niet skiet.

De skigebieden liggen in twee blokken

Grandvalira in het oosten is met ruim 200 kilometer piste het grootste gebied van de Pyreneeën, ontstaan uit de koppeling van meerdere dorpsgebieden rond Soldeu, El Tarter en Pas de la Casa. Het loopt van ongeveer 1.700 tot 2.640 meter. In het westen liggen de gebieden Pal-Arinsal bij La Massana en Ordino-Arcalís boven Ordino, samen kleiner maar rustiger en met lagere prijzen. Ordino-Arcalís staat bekend als het meest sneeuwzekere gebied van het land doordat het hoog en noordelijk georiënteerd ligt. Een dagpas kost in het hoogseizoen rond de 55 tot 65 euro voor volwassenen; een weekpas ligt tussen de 250 en 330 euro. Kinderen tot ongeveer zes jaar skiën in de meeste gebieden gratis.

Voor beginners is dit een van de beste bestemmingen

Er zijn hier veel skischolen en de instructeurs spreken doorgaans Spaans, Frans en Engels. Groepslessen kosten rond de 40 tot 60 euro voor een halve dag, privéles 60 tot 90 euro per uur. De oefengebieden liggen bij de instapstations en zijn ruim. Materiaalhuur ligt rond de 20 tot 35 euro per dag voor ski's, schoenen en stokken; een helm is enkele euro's extra en voor kinderen verplicht. Boek lessen ver vooruit voor de kerstvakantie en februari, want dan zit alles vol met Spaanse en Franse gasten.

Wat de sneeuwzekerheid waard is

Het seizoen loopt doorgaans van begin december tot half april. De hoger gelegen delen boven 2.200 meter houden het langst sneeuw; de lagere hellingen bij de dorpen zijn eerder afhankelijk van kunstsneeuw, en de gebieden hebben daar fors in geïnvesteerd. Houd er rekening mee dat de Pyreneeën wisselvalliger zijn dan de Alpen: er kan een warme periode tussendoor komen waarin het tot 2.000 meter regent. Kijk de sneeuwhoogtes na voordat je boekt en kies bij twijfel een verblijf in het westen of hoog in het dal.

Winkelen is hier een reden op zich

Andorra kent geen gewone btw maar een eigen verbruiksbelasting die op het gros van de goederen 4,5 procent bedraagt, tegenover 21 procent in Spanje en Nederland. Daardoor zijn elektronica, sport- en wintersportartikelen, parfum, alcohol en tabak merkbaar goedkoper. De winkelstraat loopt vrijwel aaneengesloten door Andorra la Vella en Escaldes-Engordany, met honderden zaken van kleine boetieks tot grote elektronicaketens. Winkels zijn er doorgaans open van 10.00 tot 20.00 uur en veel ook op zondag, wat in de buurlanden ongebruikelijk is.

Aan de grens wordt wel degelijk gecontroleerd

Dit is het punt waar bezoekers zich op verkijken. Andorra is geen EU-lid, dus bij het uitreizen naar Frankrijk of Spanje gelden douanevrijstellingen: er zijn maximumhoeveelheden voor alcohol, tabak, parfum en een waardegrens voor overige goederen. In de praktijk komt dat neer op zo'n 300 sigaretten, anderhalve liter sterke drank en 5 liter wijn per persoon, en een waardegrens in de orde van 900 euro; kinderen hebben geen tabaks- of alcoholvrijstelling. Er staan vaste douaneposten aan beide grenzen en er wordt geregeld gecontroleerd; volgens de Andorrese en Spaanse douane gaat het om tientallen liters alcohol en duizenden pakjes sigaretten die jaarlijks in beslag worden genomen. Boven de vrijstelling betaal je bij, en bij grote hoeveelheden volgt een boete. Bewaar je kassabonnen en kijk de actuele bedragen na bij de douane van het land waar je uitreist.

De thermen zijn het vaste alternatief

In Escaldes-Engordany staat Caldea, een badencomplex gevoed door warmwaterbronnen, met binnen- en buitenbaden, stoombaden en een buitenbad met uitzicht op de bergen. Een sessie van drie uur kost rond de 40 euro; er is een apart, rustiger gedeelte voor volwassenen tegen meerprijs. Dit is meteen de beste bestemming voor een dag met slecht weer of voor spierpijn na drie dagen skiën. Voor kinderen zijn er delen met glijbanen en ondiep water. Reserveer in de vakantieweken vooruit, want er geldt een maximum aantal bezoekers per tijdslot.

Wat er nog meer te doen is in de winter

Naast alpineskiën zijn er langlaufloipes in het hooggelegen dal bij Ordino, sneeuwschoenwandelingen met gids vanaf ongeveer 40 euro per persoon, en sledehondentochten. In enkele gebieden liggen snowparks en zijn er avondopeningen met verlichte pistes. Voor wie helemaal niet skiet: de romaanse kerkjes uit de 11e en 12e eeuw zijn het hele jaar te bezoeken en het dal van Madriu-Perafita-Claror staat sinds 2004 op de werelderfgoedlijst. In de winter is dat dal alleen met sneeuwschoenen en de nodige ervaring toegankelijk.

In de zomer is het land een wandelgebied

Buiten het skiseizoen draait Andorra om hoogte van een andere soort. De Coma Pedrosa is met 2.942 meter de hoogste top van het land en vanaf Arinsal loop je er in vijf tot zes uur heen en terug naartoe, met een berghut onderweg. Bij Canillo hangt de Mirador Roc del Quer, een stalen pad dat 20 meter uit de bergwand steekt met ruim 500 meter leegte eronder; het is gratis en vanaf de parkeerplaats in tien minuten te lopen. In Sant Julià de Lòria ligt Naturlandia met de Tobotronc, een rodelbaan van rond de 5 kilometer die door het bos naar beneden slingert en die als de langste ter wereld geldt; een rit kost rond de 30 euro. Pal-Arinsal heeft in de zomer een bikepark met de liften open voor mountainbikes. Let op: de hooggelegen paden liggen tot in juni nog onder sneeuw, dus kijk de toestand na bij het parkkantoor.

De romaanse kerkjes en het oude parlement

Andorra heeft ruim veertig romaanse kerkjes uit de elfde en twaalfde eeuw, en drie daarvan zijn de omweg waard. Santa Coloma even buiten de hoofdstad heeft een ronde klokkentoren die in de streek uniek is, Sant Joan de Caselles bij Canillo staat alleen in een weiland met muurschilderingen binnen, en Sant Miquel d'Engolasters staat boven het meer van Engolasters. Toegang is gratis of kost een paar euro, en elk bezoek duurt een half uur. In Andorra la Vella staat de Casa de la Vall, het stenen huis uit 1580 dat eeuwenlang als parlement diende en nu met een rondleiding van drie kwartier te bezoeken is. Twee straten verderop zit in Sant Julià de Lòria het tabaksmuseum in een oude fabriek, dat uitlegt waaraan dit land rijk werd voordat er een skilift stond. Let op: beide zijn op maandag doorgaans gesloten.

Er is geen vliegveld en geen trein

Andorra heeft geen luchthaven en geen treinstation. Je rijdt vanaf Toulouse in ongeveer drie uur over de Port d'Envalira, met 2.408 meter de hoogste verharde pas van de Pyreneeën, of vanaf Barcelona in drie tot vier uur via La Seu d'Urgell; er rijden ook bussen vanaf beide luchthavens, doorgaans voor 35 tot 45 euro enkele reis. In de winter zijn winterbanden of sneeuwkettingen verplicht op de toegangswegen, en dat wordt gecontroleerd. Andorra betaalt met de euro, ook al is het geen EU-lid. Je Europese zorgpas geldt hier níet, dus sluit een reisverzekering af die wintersport en bergredding dekt. December tot maart is het skiseizoen, met de drukste en duurste weken rond kerst, oud en nieuw en half februari; januari is de rustigste en goedkoopste maand met goede sneeuw.