Bezoek Dijon, Besançon en vestingdorpen

De mosterd met de naam van Dijon komt niet uit deze streek

Moutarde de Dijon is een recept en geen herkomstnaam, dus de naam mag overal ter wereld worden gebruikt. Het zaad komt al decennia grotendeels uit Canada. Alleen Moutarde de Bourgogne is sinds 2009 beschermd en moet van zaad en wijn uit de streek zelf worden gemaakt. Dat is geen reden om er niet van te kopen, maar het is een ander verhaal dan de folder vertelt. Dit artikel behandelt Dijon, Besançon en de vestingdorpen, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

In een mosterdwinkel in het centrum tap je uit het vat

Aan de winkelstraat van Dijon zit een zaak waar verse mosterd uit koperen vaten in een stenen pot wordt getapt, met smaken die in de supermarkt niet bestaan. De verse mosterd is scherper dan de gepasteuriseerde uit een potje en blijft maar enkele weken goed. Een gevulde pot kost 10 tot 20 euro en de winkel is van maandag tot zaterdag van 10.00 tot 19.00 uur open. Reken op een half uur. Let op: verse mosterd moet koel en gaat niet mee in de handbagage van het vliegtuig; met de auto naar huis is het geen probleem.

Het hertogelijk paleis huisvest een gratis museum

Het Palais des Ducs in het hart van Dijon is sinds 1787 ook museum, en daarmee een van de oudste van Frankrijk. Het Musée des Beaux-Arts erin is sinds 2004 gratis en heeft de graftombes van de Bourgondische hertogen, met beeldhouwwerk waar rouwende figuren om de sarcofaag heen lopen. Toegang is gratis en het is van woensdag tot maandag van 9.30 tot 18.00 uur open; op dinsdag is het dicht. Reken op twee uur. De toren van Filips de Goede ernaast is met een rondleiding van rond de 5 euro te beklimmen en geeft uitzicht over de daken.

Door de binnenstad loopt een route langs tweeëntwintig bronzen markeringen

De uilenroute door Dijon telt 22 bronzen driehoekjes in het trottoir, en niet de vijftig die soms wordt beweerd. Ze leiden langs de belangrijkste gebouwen en eindigen bij het stenen uiltje aan de kerk Notre-Dame, dat je volgens de traditie met je linkerhand aanraakt. De route is gratis en een boekje bij het toerismebureau kost enkele euro's. Reken op twee uur voor de 2,5 kilometer. Let op: het uiltje is door eeuwen aanraken zo vlak gesleten dat er nauwelijks een vogel in te herkennen is; het beeld dat er nu zit, is bovendien een kopie na een vernieling in 2001.

De astronomische klok in Besançon telt tienduizenden onderdelen

In de kathedraal van Besançon staat een klok die Auguste-Lucien Vérité tussen 1858 en 1863 bouwde, met ongeveer 30.000 onderdelen en zeventig wijzerplaten. Hij geeft onder meer de getijden in acht havens, de stand van de planeten en de kerkelijke feestdagen weer. Entree kost rond de 6 euro en het gaat alleen met een rondleiding op vaste tijden; op dinsdag en in januari is de klok gesloten. Reken op drie kwartier. Vraag naar het moment waarop de automaten bewegen, want dat gebeurt maar een paar keer per uur.

De vesting boven die stad is van de bouwmeester van Lodewijk XIV

Boven Besançon ligt de Citadel die Vauban, de vestingbouwer van Lodewijk XIV, in de zeventiende eeuw aanlegde op een rots van 100 meter hoog. Sinds 2008 staat hij samen met elf andere werken van dezelfde bouwmeester op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Entree kost 12 tot 16 euro en het is dagelijks van 10.00 tot 18.00 uur open. Reken op een halve dag, want binnen de muren zitten een dierentuin, een natuurhistorisch museum en het Museum over het Verzet en de Deportatie in de Tweede Wereldoorlog. Vanaf het centrum loop je er in een half uur steil naartoe.

De rivier maakt in die stad een lus om de hele binnenstad

De Doubs maakt bij Besançon een bijna gesloten lus, waardoor de oude stad op een schiereiland ligt met de rots en de Citadel als afsluiting. Dat is precies de reden dat hier al in de Romeinse tijd een vesting stond. Langs het water loopt een gratis wandelpad rond de hele lus van ongeveer 5 kilometer. Een rondvaart kost 12 tot 18 euro en vaart door de tunnel onder de Citadel door, een kanaal van 375 meter dat in 1882 is gegraven. Reken op anderhalf uur. Vanaf Parijs rijdt de TGV er in tweeënhalf uur naartoe.

Het vestingdorp op de heuvel telt nog geen honderd inwoners

Châteauneuf-en-Auxois ligt op een heuvel boven het kanaal en bestaat uit een burcht met een dorp ertegenaan, met rond de negentig inwoners. Vanaf de muren kijk je over het hele dal tot aan de heuvels van de Morvan. Door het dorp lopen is gratis; de burcht kost rond de 6 euro en is van april tot november open. Reken op anderhalf uur. Let op: parkeren kan alleen buiten de poort en het laatste stuk omhoog is een steile klim over kasseien. Vanaf Dijon rijd je er in drie kwartier heen.

De wijndorpen liggen op een rij langs de helling

Ten zuiden van Dijon liggen de dorpen van de Côte de Nuits op een rij langs dezelfde helling, met Nuits-Saint-Georges als grootste. Daar vlakbij ligt het perceel Romanée-Conti van 1,8 hectare, waarvan de flessen tot de duurste ter wereld horen. De Route des Grands Crus erlangs is gratis en 60 kilometer lang. Een proeverij bij een Domaine kost 15 tot 40 euro en moet vooraf worden afgesproken. Er groeien hier vrijwel alleen Pinot Noir en Chardonnay. Let op: bij het perceel zelf staat alleen een stenen kruis in de wijngaard; er is niets te bezoeken en geen winkel.

Vestingdorpen liggen hier verspreid over het hele heuvelland

Behalve Châteauneuf staan er tientallen versterkte dorpen op de heuvels van de streek. Flavigny-sur-Ozerain, met rond de driehonderdvijftig inwoners, maakt sinds 1591 anijssnoepjes in de oude abdij, en het klooster van Fontenay uit 1118 staat sinds 1981 op de werelderfgoedlijst. Door Flavigny lopen is gratis en de snoepfabriek is op werkdagen 's ochtends gratis te bezichtigen; Fontenay kost rond de 13 euro. Reken op een halve dag voor beide. Verder oostelijk ligt Salins-les-Bains, waar de zoutwinning eveneens werelderfgoed is; daar betaal je rond de 9 euro.

Praktisch

Frankrijk betaalt met de euro en vrijwel overal met de kaart. Vanaf Parijs rijdt de TGV in anderhalf uur naar Dijon en in tweeënhalf uur naar Besançon; vanaf Utrecht rijd je er in zes tot zeven uur heen. Tol kost 8 tot 12 euro per honderd kilometer. De zomer geeft 24 tot 30 graden en de winters zijn hier kouder dan elders in Frankrijk. Let op: tussen 12.00 en 14.00 uur is buiten de steden vrijwel alles dicht, de musea in Dijon sluiten op dinsdag en veel kleine bezienswaardigheden zijn in januari en februari de hele maand gesloten.