Kastelen, rivieren en natuur in Centre-Val de Loire

De Loire is de laatste grote rivier van Frankrijk zonder stuwen

Met 1.006 kilometer is de Loire de langste rivier van Frankrijk, en op de benedenloop staat geen enkele stuw. Daardoor verlegt de rivier haar zandbanken elk jaar en staat ze in het voorjaar hoog en in augustus soms bijna droog. Het dal tussen Sully-sur-Loire en Chalonnes staat sinds 2000 op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Dat gebied beslaat ongeveer 280 kilometer rivier. Dit artikel behandelt de kastelen, de rivier en de natuur van Centre-Val de Loire, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Zwemmen in de rivier gebeurt hier niet

De Loire ziet er traag en ondiep uit, maar onder het oppervlak zitten geulen, draaikolken en zandbanken die met elke hoogwaterperiode verschuiven. Op vrijwel de hele loop geldt een zwemverbod, en elk jaar verdrinken er mensen die dachten dat het meeviel. Kijken en langs de oever lopen kost niets. Wie het water op wil, huurt een platte boot met schipper voor 15 tot 25 euro per persoon voor anderhalf uur. Let op: kanoën mag op delen van de rivier wel, maar alleen met een verhuurder die de actuele waterstand kent.

Het grootste kasteel heeft een muur van tweeëndertig kilometer om het park

Chambord werd vanaf 1519 gebouwd, telt 440 kamers en 365 schoorstenen en heeft in het midden een trap met twee in elkaar gedraaide spiralen, zodat wie omhoog en wie omlaag gaat elkaar wel ziet maar nooit tegenkomt. Het ontwerp wordt aan Leonardo da Vinci toegeschreven. Entree kost rond de 17 euro en kinderen tot achttien uit de Europese Unie komen gratis binnen; het is dagelijks van 9.00 tot 18.00 uur open. Reken op drie uur. Het ommuurde Park eromheen is 5.440 hectare groot met een muur van 32 kilometer eromheen, de langste van Europa, en is gratis toegankelijk.

Het kasteel op de brug was in twee oorlogen frontlijn

Chenonceau staat met een galerij van zestig meter dwars over de rivier de Cher. In de Eerste Wereldoorlog lag in die galerij een ziekenzaal, en in de Tweede liep de demarcatielijn precies door het gebouw: de ingang lag in bezet gebied en de uitgang in de vrije zone. Entree kost rond de 16 euro en het is dagelijks van 9.00 tot 19.00 uur open. Reken op twee uur met de tuinen, waarvan er één door Diane de Poitiers en één door Catherine de Médicis is aangelegd. Let op: in juli en augustus staat er vanaf elf uur een rij, dus koop online en kom vroeg.

De kathedraal in het noorden heeft nog zijn dertiende-eeuwse glas

De kathedraal van Chartres bewaart volgens de inventaris ruim 170 gebrandschilderde ramen die grotendeels uit de dertiende eeuw stammen, een hoeveelheid middeleeuws glas die nergens anders bewaard is gebleven. In de oorlogen zijn de ramen telkens uitgenomen en verstopt. De kerk is gratis en dagelijks open van 8.30 tot 19.30 uur. Een rondleiding door de crypte kost rond de 8 euro. Reken op twee uur. Binnen ligt in de vloer een doolhof van 261 meter die op bepaalde dagen wordt vrijgemaakt van stoelen; vraag bij de ingang wanneer dat is.

Het kasteel in het midden heeft vier vleugels in vier stijlen

Het kasteel van Blois bestaat uit vier vleugels die elk uit een andere eeuw komen, van middeleeuws en laatgotisch tot renaissance en classicisme, om dezelfde binnenplaats heen. De opengewerkte wenteltrap van François I is het bekendste onderdeel. Entree kost rond de 14 euro en het is dagelijks van 9.00 tot 18.00 uur open. Reken op twee uur. Hier liet Hendrik III in 1588 de hertog van Guise vermoorden, in de kamer die nog te zien is. In de zomeravonden draait er een lichtvoorstelling op de gevels voor rond de 12 euro.

In het kasteel stroomopwaarts ligt Leonardo da Vinci begraven

Leonardo da Vinci bracht zijn laatste drie jaar door in Amboise, op uitnodiging van François I, en ligt begraven in de Saint-Hubert-kapel op het terrein van het kasteel. Op 500 meter staat het huis Clos Lucé waar hij werkte, met nagebouwde machines naar zijn tekeningen. Het kasteel kost rond de 16 euro en Clos Lucé rond de 18 euro; beide zijn dagelijks open van 9.00 tot 18.00 uur. Reken op een halve dag voor allebei. Let op: de machines in de tuin van Clos Lucé zijn vooral voor kinderen gemaakt en het huis zelf is klein.

De middeleeuwse burcht in het westen is ouder dan de renaissancekastelen

De vesting van Chinon boven de Vienne is een echte middeleeuwse burcht en geen renaissancepaleis. Hier ontmoette Jeanne d'Arc in 1429 de latere Karel VII, in de zaal waarvan nu alleen de haard en een muur over zijn. Entree kost rond de 11 euro en het is dagelijks van 9.30 tot 18.00 uur open. Reken op anderhalf uur. Vanaf de weergang kijk je over de rivier en de wijngaarden. Het verschil met Chambord of Chenonceau is meteen duidelijk: dit is gebouwd om te verdedigen, niet om indruk te maken.

De wijnen uit deze streek komen van drie druiven

De witte wijn komt hier van Chenin Blanc rond Vouvray en van Sauvignon Blanc in het oosten bij Sancerre; de rode is vrijwel altijd Cabernet Franc, uit Chinon en de dorpen daaromheen. Een proeverij bij een wijnboer kost 8 tot 20 euro en veel kelders zijn in de tufsteenrotsen langs de rivier uitgehakt, waar het het hele jaar rond de twaalf graden is. Reken op een uur. Let op: die kelders zijn koud en vochtig, dus neem een trui mee, ook in augustus.

Het natuurpark in het noordwesten is heuvelachtig en bosrijk

Het Parc naturel régional du Perche ligt tegen Normandië aan en bestaat uit heuvels, bossen en hagen, met verspreide landhoeven. Hier werd het percheronpaard gefokt, een zwaar trekpaard dat in heel Europa werd gebruikt. Het park is gratis en er lopen gemarkeerde routes van 5 tot 20 kilometer. Reken op een dag. Dit is de leegste hoek van de streek en er is geen kasteel met een rij voor de kassa; wie genoeg heeft van de Loire-drukte, rijdt hier in een uur naartoe.

Praktisch

Frankrijk betaalt met de euro en vrijwel overal met de kaart. Vanaf Parijs rijdt de trein in een uur naar Tours en in vijftig minuten naar Orléans; vanaf Utrecht rijd je in vijf tot zes uur. Tol kost 8 tot 12 euro per honderd kilometer. De zomer geeft 24 tot 30 graden en het voorjaar is hier met de bloeiende tuinen het mooist. Let op: kinderen tot achttien uit de Europese Unie komen bij de rijksmonumenten gratis binnen, maar de meeste Loirekastelen zijn particulier bezit en vragen ook voor kinderen entree. De kastelen liggen 15 tot 40 kilometer uit elkaar; twee per dag is het maximum.