Overnachten tussen de wijngaarden van de Champagne

In de Champagne slaap je tussen de wijngaarden, niet in een stad

De Champagne is met ongeveer 34.000 hectare wijngaard verdeeld over vijf deelgebieden, en het overgrote deel van de bebouwing bestaat uit dorpen van een paar honderd inwoners. Wie hier een vakantiehuis of gastenkamer huurt, kijkt vrijwel altijd uit op ranken en slaapt op tien minuten van een producent. Dit artikel gaat over waar je het beste zit, wat het kost, en waar je bij het boeken op moet letten.

De vijf deelgebieden verschillen echt van elkaar

De Montagne de Reims is bebost en heuvelachtig en draait om pinot noir; de Vallée de la Marne volgt de rivier en is het gebied van de meunier; de Côte des Blancs ten zuiden van Épernay is vrijwel volledig chardonnay. De Côte de Sézanne sluit daarop aan, en de Côte des Bar in de Aube ligt ruim honderd kilometer zuidelijker, dichter bij de Bourgogne. Dat laatste is belangrijk bij het boeken: de Aube wordt vaak als Champagne aangeboden, maar je zit er anderhalf uur rijden van Reims en Épernay. Voor prijs en rust is dat een voordeel, voor dagtrips naar de grote huizen een nadeel.

Wat voor verblijven er zijn

Grofweg vier soorten. De gîte is een compleet vakantiehuis met eigen keuken, vaak een verbouwde schuur of wijnpershuis, doorgaans vanaf 500 tot 900 euro per week voor vier personen. De chambre d'hôte is een gastenkamer bij mensen thuis, met ontbijt, en kost 80 tot 140 euro per nacht voor twee. Daarnaast verhuren steeds meer wijnbouwers zelf kamers of een huisje op het domein, en zijn er glampingvormen zoals safaritenten en huisjes op palen tussen de ranken, van ongeveer 100 tot 200 euro per nacht. Kastelen en herenhuizen die als hotel werken zitten daarboven, vaak vanaf 200 euro.

Bij een wijnbouwer slapen levert het meeste op

Het verschil met een gewoon huisje is de toegang: wie op het domein slaapt krijgt vrijwel altijd een rondleiding door de kelder en een proeverij aangeboden, soms inbegrepen, soms voor 15 tot 25 euro. U hoort dan het verhaal van één familie in plaats van een gestandaardiseerde tour. Let er wel op dat het een werkend bedrijf is: in september en oktober draait de pers en rijden er tractoren, en van januari tot maart wordt er gesnoeid. Dat is voor de meeste bezoekers juist interessant, maar het is geen stille wellnessomgeving. Vraag bij het boeken naar de afstand tot de dichtstbijzijnde weg en of er landbouwverkeer langskomt.

Épernay, Reims of een dorp

Épernay heeft ongeveer 22.000 inwoners en is het praktischste middelpunt: de Avenue de Champagne met de grote huizen ligt er, en onder die straat liggen volgens de plaatselijke schattingen meer dan 100 kilometer aan kelders. Vanuit Épernay bereik je alle vijf deelgebieden binnen een uur. Reims is groter, met de kathedraal uit de 13e eeuw waar de Franse koningen werden gekroond en die sinds 1991 op de werelderfgoedlijst staat. Wie liever rust wil, kiest een dorp: Hautvillers waar de benedictijner monnik Dom Pérignon kelniermeester was, of een van de plaatsjes langs de Côte des Blancs. Reken in de dorpen op minimale voorzieningen: vaak één bakker, geen supermarkt.

Wat een verblijf hier kost

De Champagne is duurder dan het omliggende platteland maar goedkoper dan de bekende Franse wijnstreken in het zuiden. Buiten juli, augustus en de oogstweken liggen de prijzen doorgaans 20 tot 30 procent lager. Reken verder op 10 tot 20 euro per persoon voor een kelderbezoek met proeverij bij een klein huis, en 25 tot 45 euro bij de grote namen. Een fles van een kleine producent kost aan de deur 18 tot 35 euro, ruim onder de winkelprijs in Nederland. Houd er rekening mee dat de meeste kleine huizen alleen op afspraak ontvangen en dat zondag vrijwel overal gesloten is.

Waar je bij het boeken op let

Vier dingen maken hier het verschil. Ten eerste de afstand tot een dorp met winkel: veel huizen liggen echt tussen de velden en dan rijd je voor elk brood. Ten tweede airconditioning of goede ventilatie, want de zomers lopen hier op tot boven de 32 graden en oude wijnhuizen warmen langzaam maar grondig op. Ten derde de terugreis na een proeverij: Frankrijk hanteert 0,5 promille en handhaaft streng, dus een verblijf op loopafstand van je proefadres is meer waard dan het lijkt. En ten vierde de periode: tijdens de oogst is vrijwel alles bezet door seizoenswerkers, waardoor er in september weinig aanbod is tegen hoge prijzen.

Wat je vanaf je verblijf doet

De Route Touristique du Champagne bestaat uit meerdere gemarkeerde lussen, samen ongeveer 400 kilometer, en verbindt de dorpen, uitzichtpunten en producenten. Fietsen kan ook: de hellingen zijn kort maar stevig, met klimmetjes van 50 tot 120 hoogtemeters. Verder liggen er het bos van de Montagne de Reims met zijn kronkelbeuken, de kathedraal van Reims, en in de Aube het meer van Orient met stranden en vogelkijkhutten. Voor een weekend is één deelgebied genoeg; voor een week kun je er twee comfortabel combineren.

Praktisch en wanneer je gaat

De Champagne ligt op ongeveer vier uur rijden vanaf de Nederlandse grens en is daarmee een goede eerste of laatste etappe van een langere reis naar het zuiden. Reims is met de TGV in 45 minuten vanaf Parijs bereikbaar. Frankrijk betaalt met euro's. Mei, juni en september zijn de beste maanden: mild weer, groene of gouden ranken en alle producenten open. Oktober geeft de herfstkleuren maar valt deels samen met de nasleep van de oogst. In juli en augustus is het warm en zijn de prijzen op hun hoogst. Van december tot februari is het stil, goedkoop en kaal, en dan hebben veel kleine huizen beperkte openingstijden.