Wijnproeven in de Elzas langs de beste stops van de Route des Vins

De Route des Vins door de Elzas is 170 kilometer lang en bestaat sinds 1953

De Route des Vins d'Alsace loopt van Marlenheim boven Straatsburg tot Thann onder Colmar, langs ongeveer honderdtwintig wijndorpen, en was de eerste wijnroute van Frankrijk. De wijngaarden liggen op de oostelijke hellingen van de Vogezen, die de regen tegenhouden. Daardoor is dit een van de droogste wijngebieden van het land, met rond de 500 millimeter neerslag per jaar. Dit artikel behandelt het proeven zelf: wat je waar krijgt, wat het kost en welke regels er gelden.

Hier staan zeven druivenrassen, en die staan op het etiket

Anders dan in de rest van Frankrijk wordt Elzasser wijn benoemd naar de druif en niet naar het dorp. Het gaat om zeven toegelaten rassen, waarvan riesling, gewurztraminer en pinot gris de bekendste zijn; daarnaast zijn er muscat, sylvaner, pinot blanc en als enige blauwe druif pinot noir. Er zijn 51 grand cru-percelen aangewezen. Daarnaast is er crémant d'Alsace, een mousserende wijn die met dezelfde methode als champagne wordt gemaakt en die na die uit Champagne de meestverkochte van Frankrijk is. Een fles kost bij het domein 8 tot 20 euro en een grand cru 20 tot 45 euro.

Bij kleine domeinen is proeven vaak gratis

Familiebedrijven laten je doorgaans kosteloos vier tot acht wijnen proeven, in de verwachting dat je iets meeneemt. Grotere huizen en proeverijen met uitleg vragen 10 tot 25 euro per persoon, soms verrekend bij aankoop. Reserveer een dag vooruit, zeker in het weekend. Let op de openingstijden, want veel domeinen zijn op zondag en maandag dicht en sluiten tussen twaalf en twee. In november en december zijn ze vaak alleen op afspraak open, omdat er dan in de kelder wordt gewerkt. Bekende adressen zijn Trimbach en Domaine Jean Sipp in Ribeauvillé, Domaine Weinbach in Kaysersberg, Zind-Humbrecht in Turckheim, Marcel Deiss in Bergheim en Domaine Ostertag in Epfig.

De coöperaties zijn goedkoper dan de domeinen

Ongeveer een derde van de Elzasser wijn komt van coöperatieve kelders, waar de druiven van veel kleine telers samen worden verwerkt. Zo'n cave heeft een ruime winkel met vaste openingstijden, ook op zondag in het seizoen. Proeven is er meestal gratis en de flessen kosten 6 tot 15 euro. Voor wie een doos wil meenemen zonder afspraken te maken is dit de praktische optie. De topwijnen komen doorgaans van de kleine domeinen, maar bij de dagelijkse wijnen is het verschil klein.

Door de wijngaarden lopen gratis leerpaden

Bij tientallen dorpen zijn wandelpaden door de hellingen aangelegd met borden over bodem, snoei en oogst. Ze zijn 2 tot 5 kilometer lang, gemarkeerd en vrij toegankelijk; reken op een tot anderhalf uur. Zo zie je waarom de grand cru-percelen zo duur zijn. De Rangen bij Thann is met hellingen tot 68 procent de steilste van de Elzas, op vulkanische bodem, en het domein Schoffit uit Colmar heeft er percelen; de Brand bij Turckheim ligt op graniet. Op zulke hellingen moet met de hand worden geoogst. In september en oktober loop je midden in de oogst, dus blijf dan buiten de rijen.

De burcht Haut-Koenigsbourg is geen wijnhuis

Boven de wijnstreek staat op 757 meter de Haut-Koenigsbourg, een burcht die tussen 1901 en 1908 in opdracht van de Duitse keizer werd herbouwd en die het meestbezochte monument van de streek is. Er wordt geen wijn gemaakt; het is een kasteelmuseum. Entree kost rond de 10 euro en het is dagelijks open, in de zomer van negen tot zes. Reken op anderhalf uur. Vanaf Sélestat en de wijndorpen rijd je er in twintig minuten naartoe over een bochtige bergweg; in juli en augustus is de parkeerplaats voor elf uur vol.

Wie proeft, moet niet rijden

De Franse limiet ligt op 0,5 promille en op 0,2 voor bestuurders met minder dan drie jaar rijbewijs. In deze streek wordt daar in het seizoen op gecontroleerd, juist omdat er zoveel proeverijen zijn. In het hoogseizoen rijden er bussen tussen de wijndorpen en er zijn aanbieders die een dagtocht met chauffeur verzorgen voor 60 tot 120 euro per persoon. Fietsen is een alternatief, want tussen de dorpen ligt 5 tot 10 kilometer over vlakke wegen, met verhuur vanaf 15 euro per dag; alleen richting de Vogezen loopt het meteen stevig omhoog.

De wijnfeesten vallen tussen juli en oktober

Volgens de wijnbroederschap houdt vrijwel elk van de ruim honderd wijndorpen in de zomer een eigen feest van een of twee dagen, met kraampjes, muziek en een glas dat je voor 3 tot 5 euro koopt en houdt. In september en oktober zijn er oogstfeesten. Toegang is meestal gratis of kost enkele euro's. In die weekenden zijn de dorpen vol en zijn logies maanden vooruit geboekt. Wie rust zoekt komt doordeweeks in mei, juni of begin september, want dan zijn de kelders open en de terrassen leeg.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in vijf tot zes uur; met de trein ben je vanaf Parijs in twee uur in Straatsburg en in tweeënhalf uur in Colmar. Tussen de dorpen rijden streekbussen, maar niet frequent. Frankrijk betaalt met de euro. In dorpen als Riquewihr, Kaysersberg en Eguisheim zijn de kernen autovrij en parkeer je aan de rand voor enkele euro's. Mei, juni, september en oktober zijn de aangenaamste maanden met 18 tot 26 graden, en de wijngaarden kleuren eind oktober geel en rood. In juli en augustus is het 28 tot 34 graden en zijn de dorpen vol. Van eind november tot kerst draaien de kerstmarkten, wat een heel ander bezoek oplevert en waarbij de wijnhuizen juist beperkt open zijn.