Vakwerkdorpen, wijngaarden en natuurparken in Grand Est

De ooievaars in de Elzas waren in de jaren zeventig bijna verdwenen

In 1974 telde de Elzas volgens de tellingen nog maar een handvol wilde ooievaarsparen. Door opvangcentra die de vogels een paar jaar vasthielden zodat ze niet meer naar Afrika trokken, zijn het er inmiddels weer meer dan duizend; je ziet de nesten op vrijwel elke kerktoren. Kijken kost niets. Dit artikel behandelt de dorpen, de wijngaarden en de natuurparken van de Grand Est, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

De wijnroute door de Elzas is honderdzeventig kilometer lang

De Route des Vins loopt over ongeveer 170 kilometer langs de voet van de Vogezen, met meer dan honderd wijndorpen erlangs. Er groeien vrijwel alleen witte druiven: Riesling, Gewürztraminer en Pinot Gris. Rijden en fietsen kost niets; een proeverij bij een wijnboer 5 tot 15 euro en bij de bekende huizen 15 tot 30 euro. Reken op een halve dag per stuk dorpen. Let op: de bekende domeinen ontvangen alleen op afspraak, terwijl de kleine boeren in hetzelfde dorp doorgaans dezelfde dag nog plek hebben en de helft rekenen.

De vakwerkdorpen liggen op vijf tot tien kilometer van elkaar

Riquewihr, Eguisheim, Ribeauvillé, Kaysersberg en Turckheim liggen zo dicht bij elkaar dat je er met de fiets drie op een dag doet. Ze hebben allemaal een ommuurde kern met vakwerkhuizen, en ze zijn allemaal druk. Rondlopen kost niets en parkeren buiten het dorp 3 tot 6 euro. De Dolder-toren in Riquewihr uit 1291 en de Tour des Voleurs kosten rond de 5 euro. Reken op anderhalf uur per dorp. Kom voor tien uur of na zes uur; daartussen staat de hoofdstraat vol.

De stad met de kanaaltjes heeft een altaarstuk uit 1516

In het Musée Unterlinden in Colmar hangt het Isenheimer altaar, tussen 1512 en 1516 geschilderd door Matthias Grünewald voor een klooster dat huidzieken verpleegde; de gruwelijke details op het paneel waren voor die patiënten bedoeld. Het museum kost 13 tot 16 euro en is op dinsdag dicht. De wijk La Petite Venise met de vakwerkhuizen aan het water is gratis; een bootje kost rond de 8 euro voor een half uur. Reken op een halve dag.

Het natuurpark in het noorden zit vol zandsteenburchten

Het Parc naturel régional des Vosges du Nord telt tientallen burchtruïnes op rode zandsteenrotsen, en staat sinds 1989 op de lijst van UNESCO-biosfeerreservaten; sinds 1998 vormt het er met het Duitse bos aan de andere kant van de grens één geheel. Toegang tot het park en de meeste ruïnes is gratis. Reken op twee uur voor een rondje naar een burcht. In La Petite-Pierre zit het bezoekerscentrum. Let op: de paden naar de burchten zijn steil en het zandsteen is bij regen glad; een paar ruïnes zijn alleen met trappen en ladders te bereiken.

Het bergpark in het zuiden loopt tot 1.424 meter

Het Parc naturel régional des Ballons des Vosges beslaat de zuidelijke Vogezen, met de Grand Ballon van 1.424 meter als hoogste top. Over de kam loopt de Route des Crêtes, in 1915 door het leger aangelegd om het front te bevoorraden. Toegang is gratis en rijden over de kamweg ook. Reken op een halve dag met stops bij de bergweiden, waar boerderijen in de zomer kaas en maaltijden verkopen voor 12 tot 20 euro. Hier komt de Munster-kaas vandaan, die in de kelder wordt gewassen en daar zijn geur aan dankt. Let op: de kamweg is van november tot april deels gesloten.

In het Champagnepark groeien beuken met gedraaide takken

In het Parc naturel régional de la Montagne de Reims staan de faux de Verzy, beuken met een erfelijke afwijking waardoor hun takken kronkelen en naar beneden groeien. Er staan er ongeveer duizend bij elkaar, de grootste concentratie ter wereld. Het bos is gratis en het hele jaar toegankelijk; er lopen vlonderpaden tussen de bomen door. Reken op anderhalf uur. Let op: blijf op de paden, want de wortels liggen vlak onder de grond en lijden onder betreding; daarom zijn de vlonders er aangelegd.

Het bosgebied in het westen ligt rond drie kunstmatige meren

In het Parc naturel régional de la Forêt d'Orient bij Troyes liggen drie stuwmeren in een eikenbos van ruim 70.000 hectare: een groot meer voor waterrecreatie en twee kleinere die natuurreservaat zijn. Toegang is gratis en er lopen paden van 5 tot 20 kilometer. Op het grote meer mag worden gezwommen en gezeild, op de twee andere niet, want daar zitten de vogels. Reken op een dag. Bij het Lac du Temple en het Lac Amance staan observatiehutten die vrij toegankelijk zijn.

De Champagnestreek eet zwaarder dan de wijn doet vermoeden

Op de kaart staan andouillette uit Troyes, een worst van varkensmaag met een uitgesproken geur, ham uit Reims en de Langres-kaas, een zachte kaas met een kuiltje in de bovenkant waar champagne in wordt gegoten. Een hoofdgerecht kost 16 tot 28 euro en een stuk Langres 5 tot 9 euro. De keuken draait van 12.00 tot 14.00 uur en van 19.00 tot 21.30 uur. Let op: die andouillette is niet voor iedereen; bestel er een half portie bij als je hem niet kent, want teruggeven is hier geen gewoonte.

In de bergen ligt het enige kamp op Franse bodem uit de oorlog

In de Vogezen boven de Elzas ligt het terrein van Natzweiler-Struthof, het enige concentratiekamp dat de Duitse bezetter op Frans grondgebied bouwde. Een deel van de barakken, de gaskamer en het crematorium staan er nog, met een museum en een nationaal gedenkteken. Entree kost rond de 6 euro en het is dagelijks open, in de winter korter; kinderen onder de tien worden er niet toegelaten. Reken op twee uur. Let op: het terrein ligt op 800 meter en het is er koud en winderig; dit is geen uitje maar een bezoek.

Praktisch

Frankrijk betaalt met de euro en vrijwel overal met de kaart. Vanaf Parijs rijdt de TGV in een uur en drie kwartier naar Straatsburg en in drie kwartier naar Reims; vanaf Utrecht rijd je in vier tot vijf uur. De snelwegen in de Elzas zijn tolvrij. De zomer geeft 25 tot 32 graden en de winters zijn hier koud met vorst. Let op: tussen 12.00 en 14.00 uur is buiten de steden vrijwel alles dicht, en in december zijn de kerstmarkten van Straatsburg en Colmar zo druk dat hotels in de hele streek twee tot drie keer zo duur zijn.