Wandelen in de Vogezen en de Elzas

De kamweg over de Vogezen is in de Eerste Wereldoorlog aangelegd

De Route des Crêtes is in 1915 door het Franse leger aangelegd om de frontlijn op de bergkam te bevoorraden, buiten het zicht van de Duitse stellingen. De weg loopt over ongeveer 77 kilometer langs de toppen, van Cernay in het zuiden naar het noorden. Rijden is gratis en er beginnen tientallen wandelingen langs de weg. Dit artikel behandelt het wandelen in de Vogezen en de Elzas, met afstanden, looptijden en de dingen waar je op moet letten.

Die weg gaat in de winter dicht

Van november tot april zijn delen van de kamweg gesloten door sneeuw, met slagbomen bij de pashoogtes. Welke stukken open zijn, wisselt per week en wordt door de wegbeheerder per dag bekendgemaakt. Rijden kost niets, maar een omweg om een gesloten pas kost al snel een uur. Let op: de navigatie houdt geen rekening met die winterafsluitingen en stuurt je gewoon de slagboom in. In het seizoen zelf is de weg op zomerse zondagen vol met motorrijders, die de bochten gebruiken waarvoor ze gemaakt lijken.

De hoogste top van het gebergte meet 1.424 meter

De Grand Ballon is met 1.424 meter de hoogste top van de Vogezen. Boven staan een radarbol en een monument voor de bergjagers, en bij helder weer kijk je over de Rijnvlakte tot aan het Zwarte Woud en de Alpen. Parkeren bij de pas kost enkele euro's en de beklimming vanaf daar is gratis. Reken op drie kwartier heen en terug over 2 kilometer met 150 hoogtemeters. De Hohneck verderop haalt 1.363 meter en is vanaf de weg net zo makkelijk te bereiken. Let op: boven waait het vrijwel altijd en het is er zeven graden kouder dan beneden.

Het rotsenpad in het midden is geen gewone wandeling

Het Sentier des Roches bij de Col de la Schlucht loopt over smalle richels langs een steile wand, met ijzeren treden, kabels en stukken waar je je aan de rots vasthoudt. Het is een van de bekendste paden van de Vogezen en ook het gevaarlijkste; er zijn in de loop der jaren mensen gevallen. Lopen is gratis. Reken op drie tot vier uur voor het rondje van 8 kilometer. Let op: dit pad is niet geschikt voor kinderen, honden of wie hoogtevrees heeft, en het is van november tot april gesloten. Bij regen is het gesteente er spekglad; ga dan niet.

De bergmeren liggen in oude gletsjerkommen

De meren in de Vogezen liggen in kommen die door gletsjers zijn uitgeschuurd, met een steile wand aan één kant en een drempel aan de andere. Het Lac Blanc, het Lac Noir en het Lac Vert liggen alle drie op 900 tot 1.100 meter, op korte afstand van de kamweg. Toegang is gratis en parkeren kost meestal niets. Reken op anderhalf tot drie uur voor een rondje om een meer met de wandkant erbij. Het Lac Blanc ligt onder een wand van 200 meter waar in de winter ijsklimmers hangen. Zwemmen mag niet in alle meren; kijk naar de borden.

Het bergpark in het zuiden beslaat ongeveer tweeduizendzevenhonderd vierkante kilometer

Het Parc naturel régional des Ballons des Vosges is met ongeveer 2.700 vierkante kilometer een van de grootste regionale natuurparken van Frankrijk. Het loopt van de kam tot in de dalen en omvat bergweiden, bos en dorpen. Toegang is gratis. Op de hoogweiden staan boerderijen die in de zomer kaas en maaltijden verkopen voor 12 tot 20 euro; hier komt de Munster vandaan, die in de kelder wordt gewassen. Reken op vier tot zes uur voor een dagtocht. Let op: die bergboerderijen zijn alleen van mei tot oktober open en nemen zelden een kaart aan.

Langs de wijnroute lopen paden dwars door de wijngaarden

Bij de meeste dorpen aan de Route des Vins ligt een sentier viticole, een gemarkeerd pad dwars door de wijngaarden, met bordjes die uitleggen welke druif waar staat en wat een grand cru is. Lopen is gratis en de lussen zijn 2 tot 6 kilometer. Reken op een tot twee uur. Bij Riquewihr loopt het pad door de hellingen boven het dorp, met uitzicht over de hele vlakte. Let op: in de oogstweken van september staan de paden vol tractoren en is een deel afgesloten; loop dan langs de rand.

Het park in het noorden heeft burchten op zandsteenrotsen

Het Parc naturel régional des Vosges du Nord telt tientallen burchtruïnes op rode zandsteenrotsen en staat sinds 1989 op de lijst van UNESCO-biosfeerreservaten. In La Petite-Pierre zit het bezoekerscentrum van het park. Toegang en de meeste ruïnes zijn gratis. Reken op twee uur voor een rondje naar een burcht. Let op: de paden erheen zijn steil en het zandsteen is bij regen glad; een paar burchten bereik je alleen via ladders in de rots. Bij Niederbronn-les-Bains liggen kuurbaden om na afloop in te zakken.

De wandelwegen worden door een club onderhouden en niet door de staat

De markeringen in de Vogezen zijn het werk van de Club Vosgien, opgericht in 1872, die hier volgens de vereniging ongeveer 20.000 kilometer pad onderhoudt met een eigen systeem van gekleurde ruiten, rondjes en kruisen op een witte ondergrond. Dat systeem verschilt van de rood-witte strepen die je elders in Frankrijk ziet. Een kaart van de club kost 10 tot 14 euro en is in elke boekhandel in de streek te koop. Let op: de symbolen staan voor een route en niet voor een richting, dus neem die kaart mee; op kruispunten zonder bord kom je er anders niet uit.

De dorpen aan de voet zijn het beginpunt van veel lussen

Munster, Colmar, Riquewihr en Sainte-Marie-aux-Mines liggen aan de voet van de bergen en zijn het vertrekpunt van rondwandelingen die vanaf het dorp omhoog gaan en weer terugkomen. Rondlopen kost niets en een bed in een dorp 60 tot 120 euro per nacht. Reken op 600 tot 900 hoogtemeters voor een lus vanaf het dal naar de kam. Let op: vanaf het dorp klimmen scheelt de parkeerdrukte boven, maar betekent wel dat je de hele hoogte zelf doet; met de bus omhoog en lopend terug is de makkelijkere variant.

Praktisch

Frankrijk betaalt met de euro en vrijwel overal met de kaart, al nemen de bergboerderijen alleen contant geld aan. Vanaf Parijs rijdt de TGV in een uur en drie kwartier naar Straatsburg en in tweeënhalf uur naar Colmar; vanaf Utrecht rijd je in vier tot vijf uur. Het loopseizoen loopt van mei tot oktober, met 18 tot 26 graden op de kam in de zomer. Let op: op de hoogten kan het ook in juli tien graden zijn met regen en mist, dus neem een jas mee. In de winter liggen er sneeuwschoenroutes, maar dan zijn de kamweg en de bergboerderijen dicht.