Wijnroutes in Zuid-Frankrijk met de smaken van de regio

Het zuiden van Frankrijk heeft het grootste wijngebied van het land

De strook tussen de Rhône en de Spaanse grens, de Languedoc-Roussillon, telt volgens de wijnbouworganisatie ruim 200.000 hectare wijngaard en is daarmee het grootste aaneengesloten wijngebied van Frankrijk. Daarnaast liggen er de wijngaarden van de Provence en de zuidelijke Rhônevallei. De bekende gebieden in het noorden en westen horen hier niet bij. Dit artikel behandelt de zuidelijke routes, met prijzen, openingstijden, afstanden en de regels bij het proeven.

Bijna alles uit de Provence is rosé

In de Var en de Bouches-du-Rhône is de rosé geen bijproduct maar het hoofdproduct: van de Côtes de Provence bestaat ongeveer negentig procent van de productie uit rosé. Bandol aan de kust maakt juist stevige rode wijn van mourvèdre, en rond Aix-en-Provence liggen de Coteaux d'Aix onder de Sainte-Victoire. Een proeverij bij een wijndomein kost 5 tot 15 euro of is gratis bij aankoop; de meeste domeinen zijn van dinsdag tot zaterdag open, doorgaans van 10.00 tot 12.00 uur en van 14.00 tot 18.00 uur. De bewegwijzerde route door dit gebied is enkele honderden kilometers lang en loopt door heuvelland met dorpen op de toppen.

In de zuidelijke Rhônevallei liggen ronde keien over de wijngaarden

Bij Châteauneuf-du-Pape ligt de bodem vol ronde keien die de Rhône daar heeft achtergelaten. Die stenen nemen overdag warmte op en geven die 's nachts af aan de stokken; bij Gigondas en Vacqueyras verderop is het landschap steiler. De herkomstbenaming staat dertien druivensoorten toe, wat ongebruikelijk veel is, met grenache, syrah, mourvèdre en carignan als belangrijkste; de meeste wijnen zijn een mengsel. In de Côtes du Rhône Villages eromheen liggen de prijzen lager. Een proeverij in het dorp kost 10 tot 25 euro. Reken op een halve dag, want de domeinen liggen buiten het dorp en je rijdt van hek naar hek.

De oudste mousserende wijn van Frankrijk komt uit Limoux

In Limoux wordt volgens de bewaarde documenten van de abdij van Saint-Hilaire sinds 1531 mousserende wijn gemaakt, van de mauzac-druif, met een methode waarbij de gisting in de fles wordt afgemaakt. Dat is ouder dan de champagne uit het noordoosten van het land. Een fles Blanquette kost bij de maker 8 tot 18 euro, een fractie van wat de noordelijke naamgenoot doet. De coöperatie in het stadje is van maandag tot zaterdag open, doorgaans van 9.00 tot 12.00 uur en van 14.00 tot 18.00 uur. Rondleidingen kosten enkele euro's.

In de Roussillon worden versterkte zoete wijnen gemaakt

In de strook tegen de Spaanse grens, bij Banyuls-sur-Mer, Collioure, Maury en Rivesaltes, liggen wijngaarden op leisteenterrassen boven zee. Daar worden vins doux naturels gemaakt door de gisting met alcohol stil te leggen; ze rijpen jarenlang in vaten of in glazen ballonnen buiten. In de Agly-vallei bij Tautavel is de opbrengst per hectare een van de laagste van Frankrijk. Een fles kost 12 tot 30 euro. De kelders in de kustdorpen zijn dagelijks open in het seizoen, doorgaans van 10.00 tot 19.00 uur. Let op: deze wijnen zijn zoet en stevig en worden hier als aperitief gedronken en niet als dessertwijn, wat een ander gebruiksmoment is dan je misschien verwacht.

Een coöperatie is goedkoper dan een domein en net zo interessant

In vrijwel elk dorp in de Corbières, het Minervois, Saint-Chinian en Faugères staat een coöperatieve kelder waar tientallen kleine telers hun druiven inleveren, vaak van carignan en grenache. Daar proef en koop je zonder afspraak, vaak per liter uit de tank. Wijn uit de tank kost 2 tot 5 euro per liter in je eigen jerrycan; flessen 4 tot 12 euro. De coöperaties zijn doorgaans van 9.00 tot 12.00 uur en van 14.00 tot 18.00 uur open, met een lunchpauze waar je rekening mee moet houden. Dit is hoe de streek zelf zijn wijn koopt; aan het Étang de Thau komt de witte Picpoul de Pinet vandaan, en bij Narbonne ligt La Clape met zijn rode wijnen.

De bekende noordelijke wijnstreken liggen honderden kilometers hiervandaan

De Champagne met Reims en Épernay, waar Taittinger, Moët en Veuve Clicquot zitten, de Loire met Vouvray, Chinon en Saumur en hun chenin, de Elzas met Riquewihr, Colmar, Eguisheim, Marlenheim en Thann en hun riesling, pinot noir en gewürztraminer en de Bourgogne met Dijon, Gevrey-Chambertin en Vosne-Romanée liggen alle op 400 tot 800 kilometer van dit gebied. Ook Bordeaux met de Médoc, Margaux, Pauillac, Saint-Estèphe, Graves en Saint-Émilion hoort daar niet bij, net zomin als de Beaujolais met Fleurie, Brouilly en Moulin-à-Vent, waar de gamay staat. Datzelfde geldt voor de Jura met zijn vin jaune en vin de paille uit Château-Chalon, van savagnin en poulsard, en voor de Savoie rond Chambéry met de jacquère en de mondeuse. In de Gascogne rond Eauze wordt armagnac gestookt van colombard en gros manseng, in Cognac aan de Charente werken Hennessy, Martell en Rémy Martin, en bij Bergerac liggen Monbazillac en Montravel. Let op: een rondreis langs al die gebieden is geen vakantie maar een expeditie van drie weken. Wie in het zuiden blijft, heeft binnen 200 kilometer al vier heel verschillende wijnstreken; op Corsica liggen met Ajaccio, Sartène en Porto-Vecchio nog eens drie andere, met de nielluccio en de sciacarello als eigen druiven.

Bij een proeverij spuw je, of je rijdt niet

De wettelijke grens in Frankrijk ligt op 0,5 promille, en bij een proeverij van zes wijnen zit je daar met doorslikken snel overheen. Op elke tafel staat een spuwbak, en spuwen is hier normaal en niet onbeleefd. Let op: wijs een chauffeur aan of boek een dagtocht met een busje voor 60 tot 120 euro per persoon; wie zelf rijdt en doorslikt, riskeert zijn rijbewijs. De controles op de dorpswegen in de wijnstreken zijn in het oogstseizoen en in de zomer intensief, en een boete begint bij enkele honderden euro's.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in tien tot twaalf uur, of je vliegt in ruim twee uur op Montpellier, Marseille of Toulouse en huurt een auto voor 40 tot 70 euro per dag. Frankrijk betaalt met de euro en de snelweg is tolweg: reken op 80 tot 120 euro enkele reis. Mei, juni en september geven 20 tot 28 graden en zijn de beste maanden. In juli en augustus is het 30 tot 36 graden en zijn de dorpen vol. Let op: van eind augustus tot begin oktober is het oogsttijd; dan zijn veel domeinen gesloten voor bezoek, maar de coöperaties draaien door.