Zuid-Frankrijk buiten het seizoen, rust, zon en charme

Zuid-Frankrijk buiten het seizoen is een ander land

De Provence en de Cote d'Azur trekken in juli en augustus miljoenen bezoekers, met files op de kustweg en vakantiehuisprijzen die verdubbelen. In april, mei, oktober en zelfs in de winter blijft dezelfde zon, hetzelfde landschap en dezelfde keuken over, maar dan zonder de rijen. Dit artikel laat zien wat er per maand wel en niet open is, wat het scheelt in prijs, en waar het buiten het seizoen het aangenaamst is.

Het weer is de reden dat het werkt

Nice telt volgens de meteorologische dienst ongeveer 2.700 zonuren per jaar, en de kust haalt in oktober nog gemiddeld 20 tot 22 graden overdag. In het binnenland ligt dat iets lager, maar de zon is er even sterk. Het verschil zit in de neerslag: oktober en november zijn de natste maanden van de Middellandse Zeekust, met korte maar heftige buien. In de winter blijft de kust rond de 13 tot 15 graden, terwijl de mistral in de Rhonevallei het gevoel fors kan drukken. Houd er rekening mee dat het binnenland en de hoger gelegen dorpen 's nachts flink afkoelen; verwarming in het vakantiehuis is dan geen overbodige vraag.

De prijzen dalen hard zodra de scholen weer beginnen

Vakantiehuizen in de Provence zijn in september en oktober doorgaans de helft tot een derde goedkoper dan in augustus, en in de winter nog minder. Ook huurauto's en vluchten volgen die curve. Datzelfde geldt voor de rijen: de Pont du Gard, het Romeinse aquaduct van 49 meter hoog dat sinds 1985 op de werelderfgoedlijst staat, ontvangt in de zomer meer dan een miljoen bezoekers per jaar, maar is in november vrijwel leeg. Reken op 9 euro parkeergeld inclusief toegang tot het terrein. Wie flexibel is met data, wint hier het meest.

De Provence in de herfst is oogstseizoen

De lavendel is eind juli uitgebloeid, maar september en oktober brengen de wijnoogst, de olijven en de truffels. In de Luberon en de Vaucluse draaien de dorpsmarkten dan gewoon door, met de nadruk op paddenstoelen, druiven en jonge olijfolie in plaats van op souvenirs. Wandelen wordt in deze maanden juist beter: de Mont Ventoux van 1.910 meter en de Gorges du Verdon zijn in augustus te heet, maar in oktober aangenaam. Houd er rekening mee dat de weg over de Ventoux-top van ongeveer november tot mei gesloten kan zijn wegens sneeuw en dat sommige kloofpaden bij hoog water dichtgaan.

De Riviera in de winter is waar het ooit om begon

De Cote d'Azur werd in de 19e eeuw juist een winterbestemming: Britse en Russische gasten kwamen van november tot april voor de milde lucht, en de Promenade des Anglais in Nice dankt daar zijn naam aan. Pas in de jaren twintig verschoof het naar de zomer. In februari kleuren de mimosa's geel langs de kust tussen Bormes-les-Mimosas en Grasse, met een eigen bloesemroute van ongeveer 130 kilometer. Nice heeft in februari zijn carnaval en Menton zijn citroenfeest. De musea zijn open, de terrassen aan de haven ook, en de bloemenmarkt Cours Saleya draait gewoon door.

De steden zijn buiten het seizoen op hun best

Aix-en-Provence is een universiteitsstad met ongeveer 40.000 studenten, dus buiten de zomer is de stad juist levendiger in plaats van leger. Het Atelier Cezanne, de Cours Mirabeau en de dagelijkse markten werken het hele jaar door. Marseille, met ruim 870.000 inwoners de tweede stad van Frankrijk, is nooit een seizoensbestemming geweest en daardoor jaarrond hetzelfde: de Vieux-Port, het MuCEM uit 2013 en de Calanques direct ten zuiden van de stad. Die kalkstenen inhammen zijn in de zomer vanwege brandgevaar geregeld gesloten, en juist in het voorjaar en najaar vrij toegankelijk.

Carcassonne, Camargue en de rustige binnenlanden

De ommuurde stad Carcassonne heeft 52 torens en een dubbele muur van bijna 3 kilometer en staat sinds 1997 op de werelderfgoedlijst. In augustus schuif je er in een file van bezoekers door de stegen; in november loop je er vrijwel alleen, en de burcht is dan nog gewoon open voor rond de 13 euro. De Camargue in de Rhonedelta beslaat ruim 100.000 hectare en is buiten het seizoen op zijn best: de flamingo's blijven een groot deel van het jaar, de muggen zijn er alleen in de zomer, en de witte paarden en zwarte stieren staan er jaarrond. Ook Saint-Tropez laat zich buiten het seizoen anders zien: dan is het weer het vissersdorp met een markt op het Place des Lices. Datzelfde geldt voor de Romeinse steden van de Rhonevallei: in Arles staan de arena en het theater er in november vrijwel bezoekerloos bij, en in Avignon kun je het pauselijk paleis zonder tijdslot binnenlopen. Aan de kust zijn Antibes met zijn vestingwallen en Cassis met zijn calanques buiten juli en augustus weer gewone dorpen.

Wat er dicht is, en hoe je dat opvangt

Niet alles draait door. Aan de kust sluiten veel strandrestaurants, sommige hotels en de watersportverhuur van ongeveer november tot maart, en in kleine dorpen is de keus aan restaurants dan beperkt tot een of twee adressen. Ook boottochten naar de eilanden varen in de winter minder vaak of helemaal niet. Kijk daarom vooraf de openingstijden na van de plekken die je echt wilt zien, en kies een basis in of vlak bij een stad met meer dan een handvol inwoners. Wijnhuizen in Bordeaux en de Rhone ontvangen buiten het seizoen juist graag: een proeverij duurt dan langer en kost rond de 10 tot 20 euro, terwijl je in de zomer met twintig anderen tegelijk binnenkomt.

Praktisch en wanneer je gaat

Met de auto rijd je vanuit Nederland in negen tot elf uur naar de Provence; met de trein ben je vanaf Amsterdam in ongeveer zeven uur in Marseille. Frankrijk betaalt met euro's. Tolwegen kosten op de route naar het zuiden al gauw 70 tot 90 euro enkele reis. Mei, juni, september en oktober zijn de beste compromissen: warm genoeg om buiten te eten, alles open, en de helft van de drukte. Voor de laagste prijzen en de meeste rust kom je in november tot maart, maar dan met de kanttekening hierboven over gesloten voorzieningen. Vermijd de eerste helft van augustus, wanneer heel Frankrijk zelf op vakantie is.