Kilkenny, middeleeuwse charme en Ierse gastvrijheid

Het kasteel werd in 1967 voor vijftig pond verkocht

Kilkenny Castle gaat terug op een burcht die vanaf 1195 werd gebouwd door William Marshal op een bocht in de rivier. Van 1391 tot 1967 was het in handen van de familie Butler, die het daarna voor een symbolisch bedrag van 50 pond aan de stad verkocht omdat het onderhoud niet meer op te brengen was. Bezichtigen kost rond de 8 euro en het kasteel is dagelijks vanaf 9.30 uur open; het park van ongeveer 20 hectare erachter is gratis toegankelijk. Reken op een uur voor de vertrekken en nog eens een uur voor het park. In juli en augustus zijn de rondleidingen 's middags vaak vol, dus kom in de ochtend.

Rothe House bestaat uit drie huizen achter elkaar

Dit koopmanshuis werd tussen 1594 en 1610 gebouwd door John Rothe en bestaat uit drie panden met twee binnenplaatsen ertussen. Die opzet is in Ierland zeldzaam, omdat de meeste stadshuizen uit die tijd zijn gesloopt of tot onherkenbaarheid verbouwd. De ommuurde tuin achter het derde huis is in 2008 opnieuw aangelegd naar de oorspronkelijke indeling, met groente en kruiden zoals een koopmansgezin ze verbouwde. Toegang kost rond de 8 euro en het huis is doorgaans van maandag tot en met zaterdag vanaf 10.30 uur open. Reken op een uur.

De ronde toren is de enige die je mag beklimmen

Naast St Canice's Cathedral uit de dertiende eeuw staat een ronde toren van ongeveer 30 meter uit de negende eeuw; de kathedraal zelf staat op de plek van een veel oudere kerk. Van alle ronde torens in Ierland is dit de enige die bezoekers in mogen, en dat maakt hem tot het meest bijzondere van de stad. Let op: de klim gaat over steile ladders en smalle houten trappen, kinderen onder de twaalf mogen niet mee en bij regen wordt de toren gesloten. Een gecombineerd kaartje voor kerk en toren kost rond de 9 euro. Boven kijk je over de daken en zie je hoe compact de middeleeuwse kern is.

In de pubs begint de muziek rond half tien

De stad telt op ruim 27.000 inwoners tientallen pubs, waarvan een aantal in panden van enkele eeuwen oud zit, met houten schotten tussen de nissen. Kyteler's Inn gaat terug op het huis van Alice Kyteler, die in 1324 van hekserij werd beschuldigd in wat als de eerste zaak van dat soort in Ierland geldt; zij ontkwam, haar dienstbode niet. Livemuziek begint meestal rond 21.30 uur en is doorgaans gratis. Een pint kost tussen de 5,50 en 7 euro. Van donderdag tot en met zaterdag is het merkbaar drukker dan doordeweeks. In de stad werd sinds 1710 Smithwick's gebrouwen op het terrein van een oude abdij; die brouwerij is inmiddels verplaatst, maar er is een bezoekerscentrum voor rond de 15 euro.

Tussen kasteel en kathedraal loopt een route van een kilometer

De Medieval Mile voert langs de meeste historische gebouwen, van St Kieran's Street tot de kathedraal. Kenmerkend zijn de smalle stegen die vanaf de hoofdstraat naar de rivier lopen; dat zijn restanten van de middeleeuwse verkaveling, waarbij elk perceel toegang tot het water had. Kilkenny heet volgens de plaatselijke overlevering de Marble City, de marmerstad, naar de zwarte kalksteen die hier werd gewonnen en die in gepolijste vorm op marmer lijkt; je ziet hem in drempels en raamomlijstingen. Van de stadsmuur uit de dertiende eeuw, die de kern over ongeveer 2 kilometer omsloot, staan nog delen overeind, waaronder een ronde toren aan de zuidwestzijde. Rondlopen kost niets.

Het ontwerpcentrum zit in de oude stallen

Tegenover het kasteel zit sinds 1965 het Kilkenny Design Centre, opgericht om Iers ontwerp en ambacht op te tillen, in de voormalige stallen rond een binnenplaats. Er zitten werkplaatsen, winkels en een galerie. De winkels zijn doorgaans van 10.00 tot 18.00 uur open en de galerie vraagt geen toegang. Vanaf de kasteelpoort steek je er in een minuut over. Dit is de plek voor keramiek, textiel en zilverwerk uit de streek; reken erop dat het handwerk is en de prijzen daarnaar.

Bij Inistioge liggen de tuinen van Woodstock

Deze tuinen werden vanaf de jaren veertig van de achttiende eeuw aangelegd bij een landhuis dat in 1922 afbrandde en niet is herbouwd. Wat bleef zijn de lanen, waaronder een rij apenbomen van ongeveer 200 meter en een taxuslaan uit dezelfde periode; door de ruïne ertussen heeft het geheel iets vervallens dat goed werkt. Parkeren kost rond de 5 euro en het terrein is dagelijks open, in de zomer tot een uur of acht. Vanaf Kilkenny is het ongeveer 25 kilometer. Het dorp Inistioge zelf ligt aan een oude brug over de rivier en is in een halfuur rondgelopen.

Het graafschap heeft drie abdijen binnen twintig kilometer

Bij Thomastown liggen de resten van Jerpoint Abbey, een cisterciënzerabdij uit 1180 met beeldhouwwerk op de graftomben dat tot het beste van middeleeuws Ierland wordt gerekend; toegang kost rond de 5 euro en er is een rondleiding. Bij Kells staat een ander kloostercomplex dat met ongeveer 3 hectare ommuurd terrein en zeven torens het grootste van het land is; dat is gratis en dag en nacht toegankelijk, en er lopen schapen tussen de muren. In Graiguenamanagh staat een derde abdijkerk die nog als parochiekerk in gebruik is, ook gratis.

Langs de Nore loopt een wandelpad van drie kilometer

Door de stad stroomt de Nore, met een vlak en verhard pad dat het kasteelpark met de buitenwijken verbindt en onder enkele oude bruggen door loopt. Het is de rustigste manier om de stad te verlaten zonder de auto te pakken. Let op: bij hoog water in de winter staan delen ervan onder water en wordt het pad afgesloten; dat gebeurt vrijwel elk jaar. Verder stroomafwaarts liggen Bennettsbridge op ongeveer 10 kilometer en Thomastown op zo'n 18 kilometer, allebei aan het water en allebei met eigen ambachtswerkplaatsen; bij Bennettsbridge staat een oude watermolen aan dezelfde rivier.

In augustus vult het kunstfestival de hele stad

Het Kilkenny Arts Festival wordt sinds 1974 elke augustus gehouden en duurt ongeveer tien dagen, met concerten, theater en tentoonstellingen op tientallen locaties, van de kathedraal tot achterzaaltjes. Daarnaast is er begin juni sinds 1995 het comedyfestival Cat Laughs, dat de stad een weekend lang vult. In die periodes zijn de accommodaties maanden vooruit volgeboekt en liggen de prijzen merkbaar hoger, dus kijk de data na voordat je boekt. Buiten de festivals is het in de stad ook op zomeravonden goed te doen, en in mei of september heb je de middeleeuwse kern grotendeels voor jezelf.