County Leitrim, het onbekende groene juweel van Ierland

Op Lough Gill ligt het eiland uit het gedicht van Yeats

Lough Gill ligt op de grens van Leitrim en Sligo en is ongeveer 8 kilometer lang. Op het meer ligt Innisfree, het eilandje dat W.B. Yeats noemde in The Lake Isle of Innisfree uit 1888; het is niet meer dan een paar honderd meter breed en er staat niets op. Rondom het meer loopt een autoroute van ongeveer 40 kilometer met uitzichtpunten, waaronder Dooney Rock en Slish Wood, allebei plekken die in zijn werk terugkomen. Boottochten vertrekken in het seizoen vanuit Sligo en duren ruim een uur, voor rond de 20 euro. Aan land kijken kost niets.

In het noorden ligt een wandelnetwerk van ruim honderd kilometer

De routes zijn verdeeld over lussen van 4 tot 15 kilometer door de Dartry-bergen, een landschap van tafelbergen met steile flanken die tot ongeveer 500 meter reiken en groene dalen ertussen. Het is een van de minst belopen wandelgebieden van Ierland. De paden lopen deels over veen, dat ook na droge weken drassig blijft; waterdichte schoenen zijn hier noodzaak. In de dorpen aan de routes zit doorgaans één pub die ook overdag open is, maar reken niet op een winkel. Wandelen kost niets en de markering is op de open stukken schaars.

Sliabh an Iarainn dankt zijn naam aan ijzererts

Deze berg van 585 meter langs de oostoever van Lough Allen heet de ijzerberg, naar het erts dat hier eeuwenlang werd gewonnen en ter plekke verwerkt; aan de zuidkant lag tot 1990 de kolenmijn van Arigna, nu een museum waar oud-mijnwerkers de rondleiding geven voor rond de 15 euro. Het pad omhoog is ongeveer 5 kilometer heen met zo'n 450 meter stijging, en vanaf de flank kijk je over het hele meer en bij helder weer tot in Fermanagh. Let op: het terrein is open en ongemarkeerd en bij mist zijn er nauwelijks herkenningspunten, dus ga hier niet zonder kaart en kompas op pad.

In Drumshanbo staat sinds 2014 een distilleerderij

Het dorp aan de zuidpunt van Lough Allen telt rond de 900 inwoners en kreeg in 2014 een distilleerderij die gin en whiskey maakt; de gin met het buskruitkruid in de naam wordt inmiddels wereldwijd verkocht. Rondleidingen duren ongeveer een uur en kosten rond de 20 euro. In het dorp zit een klein bezoekerscentrum over de ijzerwinning en de geschiedenis van het gebied. Elke zomer is er een zomerschool voor traditionele muziek, waarbij een week lang les wordt gegeven en 's avonds in de pubs wordt gespeeld; in die week zijn de bedden in de wijde omtrek bezet.

De Shannon-Erne Waterway telt zestien sluizen

Deze vaarweg verbindt over ongeveer 63 kilometer het Shannon-stelsel met dat van de Erne in Noord-Ierland. Het kanaal dateert uit de negentiende eeuw, raakte binnen enkele decennia in onbruik en werd in 1994 opnieuw geopend als vaarroute. De sluizen werken met een pasje en bedien je zelf, wat met een huurboot goed te doen is; je hoeft er geen vaarbewijs voor te hebben. Een huurboot voor vier personen kost in het hoogseizoen rond de 1.200 euro per week. Ballinamore halverwege is de grootste plaats aan de route en heeft een aanlegplaats met voorzieningen.

Boven Manorhamilton staat een ruïne uit 1634

Het versterkte huis werd gebouwd door Sir Frederick Hamilton, een Schotse militair die hier land kreeg toegewezen en naar wie het dorp is genoemd. Wat er staat is een casco zonder dak, met de raamopeningen nog op hun plek. Het terrein is in het seizoen open en er is een klein bezoekerscentrum met een tuin; toegang kost een paar euro. Vanaf het dorp is het vijf minuten lopen naar de poort. Reken op een halfuur, en combineer het met het wandelnetwerk dat hier vlakbij begint.

Bij Dromahair staat de laatst gestichte franciscaanse abdij

Aan de oever van de Bonet, op ongeveer 3 kilometer van Lough Gill, staan de resten van Creevelea Abbey uit 1508. Het was het laatste franciscaanse klooster dat in Ierland werd gesticht voordat de kloosters werden opgeheven, en delen van het kruisgangbeeldhouwwerk zijn nog te zien. De ruïne is vrij toegankelijk en dag en nacht bereikbaar; je loopt er vanaf het dorp in tien minuten heen over een pad langs de rivier. Het dorp telt rond de 800 inwoners en heeft enkele pubs met livemuziek in het weekend. Toegang kost niets.

Parke's Castle is hersteld met oude technieken

Dit versterkte woonhuis aan de oever van Lough Gill werd rond 1610 gebouwd door Robert Parke op de fundering van een oudere burcht, waarvan de kelders nog onder de binnenplaats liggen. Bij de restauratie in de jaren negentig zijn dezelfde technieken gebruikt als bij de bouw, inclusief houtverbindingen zonder spijkers. Toegang kost rond de 5 euro en het kasteel is van april tot oktober dagelijks open vanaf 10.00 uur; een rondleiding duurt drie kwartier. Vanaf de steiger ernaast vertrekken boottochten over het meer naar Innisfree. Dit is het best bewaarde gebouw van het graafschap.

Lough Allen verandert per seizoen van omvang

Dit is het eerste grote meer in de loop van de Shannon en het beslaat ongeveer 35 vierkante kilometer. Het waterpeil wordt kunstmatig geregeld voor de waterkrachtcentrale verderop in de rivier, waardoor de oeverlijn per seizoen tientallen meters verschuift. Dat betekent dat wat in de zomer strand lijkt, in de winter onder water staat, en dat aanlegplaatsen soms droogvallen. Langs het meer ligt een autoroute van ongeveer 50 kilometer met uitzichtpunten en er zijn aanlegplaatsen aan beide oevers. Vissen op snoek en brasem is hier populair; een vergunning haal je in het dorp.

In Glenade hangt de legende van het waterdier

Dit dal in het noorden wordt aan beide zijden ingesloten door tafelbergen met wanden tot ongeveer 400 meter. Op het kerkhof aan het dal ligt een grafsteen uit 1722 waarop het beest is uitgehouwen dat volgens de overlevering een vrouw doodde; het is de bekendste Ierse vertelling over zo'n waterhond. Door het dal loopt een smalle weg van ongeveer 10 kilometer met weinig verkeer. Bij regen storten er tijdelijke watervallen van de wanden, wat het dal op zo'n dag juist het mooist maakt. Een paar kilometer verderop valt de Glencar-waterval 15 meter omlaag, met een vlonderpad ernaartoe en gratis toegang.