Wandelen op Croagh Patrick en in Ballycroy National Park

De beklimming van Croagh Patrick duurt twee uur

De berg is 764 meter hoog en de klim vanaf Murrisk duurt heen ongeveer twee uur, terug anderhalf. Het eerste deel loopt over een pad met treden, het laatste deel over de kegel van los kwartsietgruis met een hellingshoek van rond de 30 graden. Sinds 2021 wordt er een stenen pad aangelegd om de erosie te stoppen; delen daarvan zijn klaar en die lopen merkbaar prettiger. Er is een parkeerplaats bij het bezoekerscentrum aan de kustweg, waar je ook stokken kunt huren voor een paar euro. Klimmen kost niets.

Het nationale park bestaat vrijwel volledig uit veen

Het park bij Ballycroy werd in 1998 ingesteld en beslaat na samenvoeging met het aangrenzende bosgebied ongeveer 150 vierkante kilometer. Het bestaat vrijwel geheel uit dekenveen, dat hier meters dik op de ondergrond ligt. Het bezoekerscentrum aan de doorgaande weg is gratis toegankelijk en doorgaans van maart tot november open. Achter het centrum ligt een vlonderpad van ongeveer 2 kilometer dat ook met een kinderwagen te doen is en dat een goed beeld geeft van het landschap zonder dat je natte voeten krijgt.

Langs de westkust lopen paden over particulier land

De kust van Mayo telt honderden kilometers klif, strand en kwelder, met paden die vaak over privégrond lopen waarvoor doorgangsafspraken bestaan. Blijf op die routes en laat hekken zoals je ze aantreft, want er loopt vee. Op de kaap bij Downpatrick staat Dún Briste, een losse rotszuil van ongeveer 45 meter die volgens de kronieken in 1393 door een storm werd afgesneden. Vanaf de meeste parkeerplaatsen is het niet meer dan een paar honderd meter naar de rand, en dat maakt deze kust toegankelijk zonder lange wandeling.

De berg was al voor de kerstening een plek van samenkomst

Op de flanken liggen resten uit de bronstijd, ruim voor de komst van het christendom. In de christelijke overlevering zou Sint Patrick er in 441 veertig dagen hebben gevast, en daar komt de naam vandaan. Op de laatste zondag van juli beklimmen duizenden pelgrims de berg, sommigen op blote voeten, en op de top wordt in de kapel uit 1905 de mis gelezen. Let op: op die dag is de berg zo druk dat een gewone wandeling er niet in zit; kies een andere datum als je voor het uitzicht komt.

In het veen groeien planten die nergens anders staan

Dit is een van de laatste grote intacte dekenvenen van West-Europa, met planten die alleen op zure, natte grond groeien, zoals zonnedauw en veenbes. In het gebied broeden korhoenders en goudplevieren, en in de winter overwinteren er ganzen uit Groenland. Otters leven in de rivieren die door het veen stromen. In 2016 werd het gebied het eerste erkende donkerteterrein van Ierland; op heldere nachten is de melkweg met het blote oog zichtbaar. Voor sterrenkijken is er geen toegangsprijs, maar neem warme kleding mee, want je staat stil.

Vanaf de top zie je Clew Bay als een puzzel liggen

Vanaf 764 meter kijk je over de baai met haar ongeveer 117 eilandjes, die op heldere dagen als losse stukken onder je liggen. Bij goed zicht reikt het uitzicht tot Achill in het noordwesten, tot Clare Island en Inishturk op zee, en tot de Twelve Bens van Connemara in het zuiden. De top is echter vaak in de wolken: reken op minder dan honderd heldere dagen per jaar. Neem een windjack mee, want boven staat vrijwel altijd wind, ook op een warme dag beneden. Kijk het weerbericht na en stel uit als de wolkenbasis onder de 700 meter ligt.

In het park lopen korte paden en één lange route

Vanaf het bezoekerscentrum lopen routes van 2 tot 5 kilometer over vlonders en verharde paden. Voor wie verder wil, is er de Bangor Trail, een oud doorgangspad van ongeveer 40 kilometer dwars door het bergmassief van de Nephin Beg. Dat pad is ongemarkeerd, drassig en telt geen enkele voorziening onderweg. Wie het loopt, doet er twee dagen over en overnacht in een eenvoudige hut bij Letterkeen. Kaart, kompas en genoeg eten zijn er noodzakelijk, en mobiel bereik is er niet. Dit is geen wandeling maar een tocht.

De pelgrimsroute begint bij de abdij van Ballintubber

Vanaf deze abdij, gesticht in 1216, loopt de Tóchar Phádraig van ongeveer 35 kilometer naar de voet van de berg. Het pad volgt in grote lijnen een tracé dat al voor de christelijke periode in gebruik was. Lopen mag alleen in georganiseerd verband of na melding, omdat het over particulier land gaat; dat is geen formaliteit maar een voorwaarde die de boeren hebben gesteld. De tocht duurt een lange dag en eindigt met de klim, wat de meesten over twee dagen verdelen.

Dekenveen groeit ongeveer een millimeter per jaar

Het ontstaat waar meer dan 1.200 millimeter per jaar valt, en dat is hier het geval. De laag is op sommige plekken meters dik en heeft er dus duizenden jaren over gedaan; wat je onder je voeten hebt, begon te groeien toen hier de eerste boeren kwamen. Waar turf is gestoken, zijn de zwarte wanden nog zichtbaar, maar grote delen zijn nooit ontgonnen. Let op: blijf op de vlonders, want tussen de bulten staat vaak dieper water dan het lijkt en je zakt er tot boven de knie in weg.

De laatste driehonderd meter veroorzaken de meeste ongelukken

Het laatste halfuur naar de top voert over een steile helling van los gesteente waar je bij elke stap iets terugzakt. Afdalen is er lastiger dan klimmen, omdat het gruis onder je weg rolt. Reken op stevige bergschoenen met profiel; sportschoenen zijn hier onvoldoende. Op drukke dagen staat de bergreddingsdienst bij de start, en die rukt jaarlijks tientallen keren uit, vooral voor enkelblessures op dat laatste stuk. Neem stokken mee, ook als je ze omhoog niet nodig denkt te hebben.

Langs het pad liggen drie plekken voor gebed

Bij de start staat een beeld van de heilige, en op de route liggen drie stations waar pelgrims traditioneel gebeden zeggen en rondgangen maken. Die gebruiken zijn eeuwenoud en gaan deels terug op voorchristelijke rituelen rond dezelfde berg. Van de ruim honderdduizend mensen die de berg jaarlijks beklimmen, doet het merendeel dat inmiddels om het uitzicht en niet om de bedevaart. Ook dan is het gebruikelijk om die plekken vrij te laten voor wie er wel voor komt, en er niet doorheen te lopen of op te gaan zitten.

Vogels kijk je het best voor negen uur 's ochtends

Het veengebied is van belang voor soorten die elders in Ierland zijn verdwenen, zoals het korhoen dat op de open heide broedt. In de winter komen ganzen uit Groenland op de natte vlakten foerageren, met honderden tegelijk. Vanaf het vlonderpad van 2 kilometer achter het bezoekerscentrum zijn ze met een verrekijker goed te volgen. De beste tijd is tussen zonsopgang en een uur of negen, voor de wind opsteekt; daarna zitten de vogels laag en zie je nauwelijks iets. Toegang is gratis.