Moerassen, kastelen en middeleeuwse routes in Offaly

Clara Bog is een van de grootste hoogvenen van West-Europa

Dit veen beslaat ongeveer 460 hectare en ligt als een flauwe koepel in het landschap, want hoogveen groeit boven het grondwater uit. Over het oppervlak ligt een boardwalk van ongeveer een kilometer waarlangs je het bultige tapijt van veenmos en heide van dichtbij ziet zonder erin weg te zakken. Toegang is gratis en het pad is dag en nacht open; het Visitor Centre in het dorp Clara is doorgaans van dinsdag tot en met zondag open. Het veen groeit ongeveer een millimeter per jaar, dus de laag van meters dik heeft duizenden jaren nodig gehad. Blijf op de vlonders, want ernaast is de ondergrond drijfnat.

Bij Birr staat de grootste telescoop van de negentiende eeuw

Op het landgoed staat het instrument dat de derde graaf van Rosse in 1845 liet bouwen, met een spiegel van ongeveer 1,8 meter doorsnee; tot 1917 was het de grootste telescoop ter wereld en ermee werd de spiraalvorm van sterrenstelsels ontdekt. De tuinen beslaan rond de 50 hectare en bevatten volgens de landgoedbeheerders de hoogste buxushagen ter wereld, van ruim 10 meter. Toegang tot de tuinen en het Science Centre van de familie Parsons kost rond de 12 euro en het terrein is dagelijks vanaf 9.00 uur open. Het kasteel zelf is bewoond en alleen op vaste dagen te bezichtigen, dus kijk dat vooraf na.

Tullamore werd pas na 1798 een stad van betekenis

Dit is geen middeleeuwse stad maar een kanaalstad: ze groeide pas toen het kanaal er in 1798 doorheen werd getrokken. In 1785 verwoestte een neergestorte luchtballon ongeveer honderd huizen, en sindsdien staat er een feniks in het stadswapen. De Tullamore D.E.W. Distillery met haar Visitor Centre is dagelijks open en rondleidingen kosten vanaf ongeveer 20 euro, inclusief proeverij. Langs het kanaal loopt een jaagpad dat vanaf het centrum kilometers ver door te lopen of te fietsen is, vlak en verhard. Reken op een halve dag voor stad en jaagpad samen.

Charleville Castle is neogotisch en niet middeleeuws

Dit landhuis bij Tullamore werd tussen 1798 en 1812 gebouwd naar een ontwerp van Francis Johnston, in neogotische stijl: het is dus bewust middeleeuws vormgegeven zonder middeleeuws te zijn. Dat onderscheid raakt in reisteksten geregeld zoek. Het staat in een bos met eiken waarvan de oudste op meer dan achthonderd jaar worden geschat. Rondleidingen worden door vrijwilligers gegeven, duren ongeveer een uur en kosten rond de 10 euro. Het huis is alleen in het seizoen en op beperkte dagen open, dus bel vooraf; het bos eromheen is vrij toegankelijk.

Clonmacnoise werd in 544 aan de Shannon gesticht

Dit klooster groeide uit tot een van de belangrijkste centra van Ierland, met scholen en werkplaatsen, juist omdat het lag waar de rivier en de belangrijkste oost-westroute elkaar kruisten. Op het terrein staan twee ronde torens en de resten van acht kerken. De originele hoogkruisen staan binnen in het bezoekerscentrum en buiten staan replica's, omdat het weer de originelen aantastte; dat is geen teleurstelling maar de reden dat ze er nog zijn. Toegang kost rond de 8 euro en het terrein is dagelijks vanaf 10.00 uur open. Vanaf Athlone is het ongeveer 20 kilometer.

De Slieve Bloom Mountains liggen midden in de vlakte

Deze bergrug op de grens met Laois reikt tot 527 meter en is daarmee bescheiden, maar juist doordat hij midden in de Ierse laagvlakte ligt, kijk je er in alle richtingen tientallen kilometers ver. Over de kam loopt een gemarkeerde route van ongeveer 70 kilometer in etappes, en sinds 2019 ligt er een net van mountainbikepaden van tientallen kilometers in meerdere moeilijkheidsgraden. De hellingen zijn bedekt met veen en naaldbos. Bij Glenbarrow stort de Glenbarrow-waterval over de rotsen, op een halfuur lopen vanaf de parkeerplaats, en bij Capard ligt een uitzichtpunt over de vlakte; alles is gratis.

Het kanaal naar Dublin is honderdeenendertig kilometer lang

Het Grand Canal verbindt Dublin met de Shannon en werd in 1804 voltooid. Door Offaly loopt hij over tientallen kilometers met sluizen, ophaalbruggen en jaagpaden die inmiddels als wandel- en fietsroute zijn ingericht. Er zijn dagboten te huur vanaf rond de 150 euro. Het jaagpad is vlak en verhard en ligt op veel plekken kilometers van de dichtstbijzijnde weg, wat het ongewoon stil maakt. Neem water en eten mee, want tussen de dorpen is onderweg vaak niets; de afstand tussen twee voorzieningen kan 10 kilometer zijn.

Het Boek van Durrow ligt in Dublin en niet in Durrow

Bij Durrow Abbey stond een klooster dat volgens de overlevering rond 553 door Colomba werd gesticht, in de tijd dat de Vikingen nog moesten komen. Het beroemde evangelieboek dat hier is ontstaan, ligt tegenwoordig in de bibliotheek van Trinity College in Dublin; wie het hier zoekt, komt voor niets. Wat er wel staat is een hoogkruis van ongeveer 3 meter met bijbelse taferelen erin uitgehouwen, en een kerkje uit de achttiende eeuw. Het terrein is vrij toegankelijk en kost niets; het ligt ongeveer 6 kilometer ten noorden van Tullamore. Reken op een halfuur.

Leap Castle is bewoond en alleen op afspraak te bezoeken

Dit kasteel staat bekend als het meest omstreden spookkasteel van Ierland, met verhalen over een kerker waarin in 1922 volgens de toenmalige eigenaars karrenvrachten botten werden gevonden, en over de Bloody Chapel, zoals die in de streek heet. Let op: het kasteel is particulier bewoond en alleen op afspraak te bezoeken, dus onaangekondigd langsgaan heeft geen zin en is niet gewenst. Rondleidingen worden door de eigenaar zelf gegeven en kosten rond de 10 euro. Het ligt ongeveer 12 kilometer ten noordoosten van Birr.

Lough Boora is een afgegraven veen met beeldhouwwerken

Dit park van ongeveer 2.000 hectare ligt op een gebied dat tot in de jaren negentig industrieel werd afgegraven voor turf. Wat overbleef was een kale vlakte, die sindsdien is ingericht met vijvers, bos en open water; er broeden nu steltlopers. Sinds 2002 staat er een Sculpture Park met beeldhouwwerken verspreid over het terrein, gemaakt door kunstenaars die met materiaal uit het gebied zelf werkten: hout, turf en machineonderdelen. Er lopen ruim 50 kilometer paden voor wandelaars en fietsers, allemaal vlak. Toegang en parkeren zijn gratis en het park is dag en nacht open.