Vakantie aan het Bolsenameer, kleinschalig en authentiek

Een handvol dorpen aan een meer met een rondweg van vijfenveertig kilometer

Rond het Bolsenameer ligt geen aaneengesloten badplaats maar een reeks losse dorpen, elk met een eigen karakter: Bolsena, Montefiascone, Marta, Capodimonte, Valentano, Gradoli, Grotte di Castro en San Lorenzo Nuovo. De weg eromheen is ongeveer 45 kilometer, dus je kunt in een week alle kanten bekijken zonder ver te rijden. Dat maakt de keuze van je uitvalsbasis belangrijker dan bij een grote badplaats. Het verschil tussen een dorp op de kraterrand en een dorp aan het water is hier het verschil tussen uitzicht en zwemwater, en zelden allebei. Italië betaalt met de euro.

Bolsena is het enige dorp met echte voorzieningen

Bolsena aan de noordoostoever heeft met ongeveer vierduizend inwoners de meeste winkels, de grootste keuze aan restaurants en de langste promenade. Orvieto ligt op twintig kilometer, Viterbo op dertig en Rome op ruim honderd. Het is ook het drukst, met dagjesmensen uit Rome in het weekend. De historische kern ligt boven op de helling rond de Rocca Monaldeschi, het strandgedeelte beneden aan het water bij de basiliek van Santa Cristina. Wie boodschappen wil doen zonder de auto te pakken, zit hier het handigst. Let op: de parkeerplaatsen langs het water zijn in augustus betaald en vol.

Montefiascone kijkt van boven op het hele meer

Montefiascone staat op de zuidelijke kraterrand, ruim driehonderd meter boven het wateroppervlak. Vanaf de Rocca dei Papi kijk je over het volledige meer tot aan de noordoever, en dat is het beste uitzichtpunt van de streek; toegang kost enkele euro's. Het dorp is bekend om zijn witte wijn Est! Est!! Est!!!. Volgens de overlevering reisde in 1111 een bisschop naar Rome met een knecht die vooruitging om herbergen met goede wijn te merken, en in Montefiascone schreef hij het woord drie keer. Houd er rekening mee dat je vanaf hier zeven kilometer naar beneden rijdt om te zwemmen.

Capodimonte ligt op een schiereiland in het water

Capodimonte steekt aan de zuidwestkant het meer in, met water aan drie kanten. De achthoekige Rocca Farnese uit de zestiende eeuw staat op de punt, gebouwd voor de familie die ook het eiland in bezit had. Hier vertrekken de boten naar het eiland Bisentina, dat op ongeveer drie kilometer ligt en sinds 2022 weer te bezoeken is; een tocht kost 20 tot 25 euro en duurt een halve dag. Het andere eiland, Martana, is privébezit en blijft dicht. Voor wie het water op wil is dit de handigste plek van het meer; het dorp zelf is klein en in de winter grotendeels gesloten.

Marta is nog altijd een vissersdorp

Marta aan de zuidoever heeft een haven waar de vissers van het meer hun boten hebben liggen. De vierkante klokkentoren boven het dorp is het herkenningspunt vanaf het water. Marta ligt ongeveer dertien kilometer van Bolsena langs de oever. Het is het minst toeristische dorp aan het meer en dat merk je aan de prijzen en aan de tijden waarop gegeten wordt. Op 14 mei trekt er een oude processie met versierde karren en ossen door het dorp, waarvoor iedereen uitloopt. Buiten de zomer is hier weinig te doen, wat precies de reden kan zijn om er te zitten.

San Lorenzo Nuovo is op de tekentafel ontworpen

San Lorenzo Nuovo ligt vijf kilometer van het meer op de noordelijke rand en is het enige dorp hier zonder middeleeuwse kern. Het oude dorp lag lager bij het water en werd verlaten omdat malaria en instortende tufsteen het onleefbaar maakten. Paus Clemens XIV gaf opdracht voor een nieuw dorp en architect Francesco Navone tekende het rond een achthoekig plein, met rechte straten die haaks op elkaar staan. De bouw liep van 1771 tot 1779 en 1774 geldt als het stichtingsjaar. Het is een vreemde ervaring om in deze streek ineens door een regelmatig stratenplan te lopen.

Wat je waar te eten krijgt

De keuken hier draait om vis uit het meer, niet om zeevis. Op de kaart staan coregone, baars, snoek, zeelt en paling, meestal gegrild of in een simpele saus; een bord kost 12 tot 20 euro. Het zijn zoetwatervissen met een andere smaak dan wat je van de kust kent. In Gradoli wordt op Aswoensdag een maaltijd van vasten opgediend die het vagevuursmaal heet. Er wordt hier laat gegeten. Voor half acht is een keuken zelden open en tussen ongeveer twee en zeven uur is de zaal dicht. Reken erop dat de kleine dorpen buiten juli en augustus maar een of twee restaurants open hebben, met een vaste sluitingsdag. In Bolsena en Montefiascone heb je het hele jaar keuze.

Wat kleinschalig hier in de praktijk betekent

Er is geen trein rond het meer en de bussen tussen de dorpen rijden een paar keer per dag, op zondag vrijwel niet. Zonder auto zit je vast aan het dorp waar je slaapt. Door Bolsena loopt wel de Via Francigena, de pelgrimsroute naar Rome, dus wandelaars komen er te voet doorheen. Er is ook geen groot winkelaanbod. Buiten Bolsena en Montefiascone vind je een kleine supermarkt die tussen ongeveer een en vier uur dicht is en in de winter soms alleen in de ochtend open. Doe je boodschappen dus voor het middaguur; dat is hier geen advies maar noodzaak.