Ledromeer, een rustig alternatief voor het Gardameer

Toen het peil in 1929 zakte, kwamen vijftienduizend palen bloot

Voor een waterkrachtcentrale werd het Ledromeer in 1929 tijdelijk verlaagd. Op de blootgelegde bodem stonden duizenden aangepunte palen: de resten van een nederzetting op palen uit de bronstijd, gebouwd tussen ongeveer 2200 en 1350 voor Christus. Volgens Unesco staan die paalwoningen sinds 2011 op de werelderfgoedlijst, samen met vergelijkbare vindplaatsen rond de Alpen, waaronder Fiavé even verderop in Trentino. Dit artikel behandelt het meer en de Valle di Ledro, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden. Italië betaalt met de euro.

In Molina di Ledro staat een museum met een nagebouwd paalhuis

Op de vindplaats aan de oostoever staat een museum met de opgegraven voorwerpen en daarbuiten een op ware grootte nagebouwde hut op palen in het water, met werktuigen, aardewerk en weefgetouwen erin. Entree kost rond de 5 euro en het is van maart tot november open, doorgaans van dinsdag tot zondag van 10.00 tot 18.00 uur. Reken op anderhalf uur. Bij laag water steken de originele palen nog boven het wateroppervlak uit; dat is in het voorjaar het duidelijkst, wanneer het peil het laagst staat.

Dit is een van de warmste bergmeren van Trentino

Het meer meet ongeveer 2,2 vierkante kilometer en ligt op 655 meter, maar het water haalt in juli en augustus 22 tot 24 graden. Dat is voor die hoogte ongewoon en het is de reden dat er wordt gezwommen, terwijl vergelijkbare meren te koud blijven. Er liggen enkele grasvelden en kiezelstrandjes met kleedhokjes bij Molina, Mezzolago en Pieve di Ledro; toegang is gratis en parkeren kost 3 tot 6 euro per dag. In juli en augustus is er toezicht bij de aangelegde plekken. Boten met een verbrandingsmotor zijn verboden, wat het water stil houdt.

De hele bevolking van dit dal is in 1915 gedeporteerd

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog lag de Valle di Ledro op de frontlijn tussen Oostenrijk-Hongarije en Italië. De bewoners werden in 1915 verplaatst naar Bohemen en keerden pas in 1919 terug in verwoeste dorpen. In de dorpen staan gedenktekens en er is een klein museum over die geschiedenis, voor enkele euro's en doorgaans in de zomermaanden geopend. Dat verklaart ook waarom de bebouwing hier grotendeels uit de jaren twintig stamt en niet ouder is. Bij Bezzecca herinnert een monument bovendien aan de slag van 1866, waarna Garibaldi het bevel tot terugtrekken met één woord beantwoordde.

De Ponale-weg naar het Gardameer is sinds 1992 autovrij

Vanaf 1851 liep er een weg van dit dal naar Riva del Garda, in de rotswand uitgehakt met tunnels en galerijen. Sinds 1992 loopt het verkeer door een nieuwe tunnel en is de oude weg voor wandelaars en fietsers. Lopen en fietsen kosten niets. De route is ongeveer 10 kilometer met 600 hoogtemeters en het pad hangt op stukken honderden meters boven het water. Let op: er is een reling maar geen vangrail voor fietsers, en het pad is smal met tegenliggers; met kinderen of hoogtevrees is dit geen route. Boven bij Pregasina is een uitzichtpunt.

De streekkeuken draait om zoetwatervis en polenta

Uit het meer komen forel en zeelt, die gerookt of gebakken worden geserveerd. Daarbij hoort polenta van maïs uit het dal, vaak met kaas van de almen erboven; in Storo even verderop wordt een gele maïssoort verbouwd die daarvoor de standaard is. Een bord met vis en polenta kost 16 tot 26 euro in de dorpsrestaurants. In augustus is er in een van de dorpen een feest rond het meer met kramen. Let op: buiten mei tot september is een groot deel van de restaurants gesloten en zijn er per dorp maar een of twee open.

Om het meer loopt een pad van tien kilometer

Langs de oevers loopt een grotendeels vlakke route die het hele meer omsluit, deels over een vlonderpad vlak langs het water en deels over rustige wegen door Molina, Mezzolago en Pieve di Ledro. Wandelen en fietsen zijn gratis; een fiets huren kost 15 tot 25 euro per dag. Reken op twee tot drie uur lopen of een uur fietsen. Dit is de eenvoudigste route van het dal en met een kinderwagen grotendeels te doen; alleen bij twee dorpen loopt hij over de weg. Voor wie hoger wil: vanaf het dal klimmen paden naar de Monte Tremalzo.

Het dal is een rustig alternatief, maar niet leeg in augustus

Het Gardameer verderop trekt miljoenen bezoekers; hier gaat het om een fractie daarvan. In augustus zijn de campings en appartementen aan dit meer echter vol met Italiaanse en Duitse gezinnen, en dan is het aan de strandjes dringen. In juni en september is het er merkbaar stiller en zijn de prijzen 25 tot 40 procent lager. Vanaf Riva del Garda rijd je er in een half uur heen over een weg met haarspeldbochten en tunnels, 10 kilometer met ruim 600 hoogtemeters; met een camper is die klim traag maar goed te doen.

Praktisch

Je rijdt vanuit Nederland in ongeveer negen uur, of je vliegt in anderhalf uur op Verona en rijdt daarna anderhalf uur. Er rijden bussen vanaf Riva del Garda die er drie kwartier over doen en enkele euro's kosten; binnen het dal rijdt in de zomer een lijndienst tussen de dorpen. Juni tot september geeft 22 tot 29 graden in het dal en koelere nachten dan aan het Gardameer, wat met warm weer het verschil maakt. In mei en oktober is het 14 tot 20 graden en is een deel van de voorzieningen gesloten. In de winter is het dal stil en ligt er op de bergen erboven sneeuw.