Wat te doen in Milaan met mode, kunst en geschiedenis

De modewijk van Milaan bestaat uit vier straten

Het Quadrilatero della Moda is het blok tussen de Via Montenapoleone, de Via della Spiga, de Via Manzoni en de Corso Venezia, ten noordoosten van de Duomo. Het is nog geen halve vierkante kilometer en je loopt het in twintig minuten rond. Hier zitten Prada, Gucci, Versace, Armani en Dolce e Gabbana, maar het is geen winkelcentrum: het is een negentiende-eeuwse woonwijk waar de winkels in oude palazzo's zijn getrokken. Dit artikel behandelt de mode, de kunst en de geschiedenis van deze stad, met entreeprijzen, openingstijden en de weken waarin ze onbetaalbaar wordt. Italië betaalt met de euro.

Kijken in die vier straten kost niets

De etalages, de gevels en de binnenhoven zijn ook zonder aankoop te bekijken, en in het Palazzo Morando aan de Via Sant'Andrea zit een gratis stadsmuseum met kostuums. De winkels zijn van maandag tot zaterdag open van 10.00 tot 19.00 uur en op zondag deels. In januari en juli gelden uitverkoopperiodes van zes weken, die per regio worden vastgesteld en in Lombardije op de eerste zaterdag van de maand beginnen; de kortingen lopen van 30 tot 70 procent. Buiten die twee periodes wordt hier niet afgeprijsd. Let op: de metrohalte Montenapoleone ligt midden in het blok, dus je hoeft er niet naartoe te rijden.

In de Galleria Vittorio Emanuele II draaien mensen rondjes op een stier

Deze kruisvormige winkelgalerij tussen de Piazza del Duomo en de Scala werd in 1877 voltooid naar ontwerp van Giuseppe Mengoni, die enkele dagen voor de opening van de steiger viel en om het leven kwam. De glazen koepel hangt op ruim 47 meter. In de mozaïekvloer liggen de wapens van vier steden; op het schild van Turijn staat een stier, en het gebruik is om daar met de hiel een rondje op te draaien. Doorlopen is gratis en de galerij is dag en nacht open. Een kopje koffie op de terrassen daar kost 8 tot 15 euro, tegen 1,20 euro staand aan de bar honderd meter verderop, en dat verschil is in deze stad de regel.

De Pinacoteca di Brera kost vijftien euro

In het Palazzo Brera uit de zeventiende eeuw hangt Italiaanse schilderkunst van de veertiende tot de twintigste eeuw, met de Dode Christus van Andrea Mantegna, het Sposalizio della Vergine dat Rafaël in 1504 schilderde, het altaarstuk van Piero della Francesca en de Emmaüsgangers van Caravaggio. Entree kost rond de 15 euro en tot achttien jaar is het gratis; het museum is van dinsdag tot zondag open van 8.30 tot 19.15 uur. Reken op twee uur. Achter het paleis ligt de botanische tuin van Brera, die enkele euro's kost. De Brera-wijk eromheen heeft smalle straten met galeries en is 's avonds een van de aangenaamste delen van de stad.

Het Museo del Novecento kijkt uit op de Duomo

In het Palazzo dell'Arengario uit 1936 aan het domplein hangt Italiaanse kunst van de twintigste eeuw: futuristen als Umberto Boccioni, de doorgesneden doeken van Lucio Fontana en Il Quarto Stato van Giuseppe Pellizza da Volpedo, dat de trap domineert. Entree kost rond de 5 euro en op vaste momenten in de week is het gratis; het is van dinsdag tot zondag open. Reken op anderhalf uur. Vanaf de bovenste verdieping kijk je door een ronde glaswand recht op de kathedraal, en dat is het beste zicht op de Duomo dat je zonder dakkaartje krijgt.

In de Pirelli HangarBicocca staan zeven betonnen torens

In een voormalige fabriekshal van Pirelli aan de noordrand van de stad staat sinds 2004 I Sette Palazzi Celesti van Anselm Kiefer: zeven torens van gestapelde betonnen elementen, 14 tot 18 meter hoog, in een verduisterde hal van ruim 15.000 vierkante meter. Toegang is gratis en het is van donderdag tot zondag open, doorgaans van 10.30 tot 20.30 uur. Reken op twee uur. Met metrolijn 5 ben je er vanaf het centrum in twintig minuten. Let op: de hal is niet verwarmd, dus in de winter is het er koud, en de wisseltentoonstellingen zitten vaak in het donker met weinig bordjes.

De Duomo heeft ruim drieduizend beelden en een dakterras

De bouw begon in 1386 en de laatste poorten werden pas in de twintigste eeuw geplaatst; op en aan het gebouw staan ongeveer 3.400 beelden en 135 spitsen. Op de hoogste, op 108,5 meter, staat sinds 1774 de vergulde Madonnina. Het is de grootste kerk van Italië; de Sint-Pieter is groter maar staat in Vaticaanstad. Een kaartje voor kerk en dak kost 20 tot 30 euro met de lift en enkele euro's minder met de trap van 251 treden; dagelijks van 9.00 tot 19.00 uur. Op het dak loop je tussen de pinakels door over het marmer. Let op: er is geen schaduw en het marmer weerkaatst de zon, dus ga voor 10.00 uur of na 17.00 uur.

Het Laatste Avondmaal is geen fresco en daarom zo slecht bewaard

Leonardo da Vinci schilderde het tussen 1495 en 1498 op de droge muur van de eetzaal bij Santa Maria delle Grazie, met tempera en olie in plaats van in natte kalk. Die techniek liet hem langzaam werken, maar de verf begon al tijdens zijn leven los te laten; wat je ziet is voor een groot deel hersteld. Er worden groepen van een handvol mensen toegelaten in tijdvakken van een kwartier, omdat vocht en adem de verf aantasten. Een kaartje kost rond de 15 euro en de plaatsen zijn maanden vooruit weg; kijk op de eerste dag dat een nieuwe maand vrijkomt. Let op: te laat komen betekent dat je tijdvak vervalt.

Van het Romeinse en middeleeuwse Milaan staat meer dan je denkt

Voor de Basilica di San Lorenzo Maggiore staan zestien Romeinse zuilen uit de tweede of derde eeuw, hergebruikt uit een ouder gebouw; ze zijn gratis en de trappen eronder zijn 's avonds een ontmoetingsplek. De Basilica di Sant'Ambrogio werd rond 386 door bisschop Ambrosius gesticht en in de elfde en twaalfde eeuw in romaanse vorm herbouwd. Beide kerken zijn gratis. In San Maurizio al Monastero Maggiore staan de wanden van vloer tot plafond vol fresco's van Bernardino Luini uit de zestiende eeuw, ook gratis, van dinsdag tot zondag open. In de kapel van San Bernardino alle Ossa zijn de muren met menselijke botten bekleed, afkomstig van een oud hospitaalkerkhof.

In april is de stad een week lang volgeboekt

Het Salone del Mobile, de meubel- en ontwerpbeurs, draait in april op het terrein bij Rho, en daarnaast lopen door de hele stad honderden tentoonstellingen onder de naam Fuorisalone, vooral in Brera, Tortona en rond Lambrate. Volgens de organisatie komen er in die week ruim driehonderdduizend bezoekers. Het Fuorisalone in de stad is grotendeels gratis; de beurs zelf is vooral voor het vak. Let op: hotels zijn die week drie tot vijf keer zo duur en maanden vooruit vol, en dat geldt ook voor plaatsen op 30 kilometer afstand. Wie er niets mee heeft, kiest een andere week. In juli en augustus is het 30 tot 36 graden en zijn veel zaken twee tot drie weken dicht; in januari en februari hangt er mist, is het 2 tot 9 graden en zijn de hotels het goedkoopst.